સરકારે ચાર વર્ષથી નાના બાળકો માટે શરદીની દવામાં કડક નિયમો લાગુ કર્યા
#GS-2 #GS-3 #ગવર્નન્સ અને સામાજિક ન્યાય #આરોગ્ય #સાયન્સ અને ટેકનોલોજી #વર્તમાન ઘટનાઓ #રાષ્ટ્રીય #ફિક્સ્ડ-ડોઝ કોમ્બિનેશન #દવાઓની સુરક્ષા
મુખ્ય મુદ્દા
- કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયે ક્લોરફેનિરામાઈન મેલેટ અને ફેનાઈલફ્રાઈન ધરાવતી શરદીની દવાઓ પર ચેતવણી લેબલ લગાવવાનો નવો નિયમ બનાવ્યો છે.
- હવે ઉત્પાદકોએ દવાના પેકિંગ પર સ્પષ્ટ લખવું પડશે કે આ દવા 4 વર્ષથી નાની ઉંમરના બાળકોને આપવી નહીં.
- 4 વર્ષથી ના નાના બાળકોના લિવર અને કિડની પૂરા વિકસિત હોતા નથી, તેથી આ પ્રકારની દવાથી ઝેરી અસર અને ગંભીર આડઅસરો થવાનું જોખમ રહે છે.
- માતાપિતા અજાણતામાં એકસાથે સરખા સોલ્ટ ધરાવતી બે-ત્રણ દવાઓ આપી દે છે, જેનાથી બાળકોમાં ઓવરડોઝ થવાની શક્યતા વધી જાય છે.
- નાના બાળકોની સામાન્ય શરદીમાં આવી દવાઓ આપવાને બદલે સેલાઈન નાકના ટીપાં અને પૂરતું પાણી જેવા બિન-ઔષધીય ઉપાયો કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયે શરદી અને કફની દવામાં વપરાતા ક્લોરફેનિરામાઈન મેલેટ અને ફેનાઈલફ્રાઈન ના મિશ્રણ માટે નવા કડક નિયમો જાહેર કર્યા છે. હવેથી આ દવાઓ પર સ્પષ્ટ ચેતવણી છાપવી પડશે કે 4 વર્ષથી નાની ઉંમરના બાળકોને આ દવા આપવી નહીં.
કોમ્બિનેશન દવા વિશે માહિતી
- આ દવા એક ફિક્સ્ડ-ડોઝ કોમ્બિનેશન (FDC) છે, જે સિરપ, ટીપાં અને ગોળીઓના રૂપમાં મળે છે. તે સામાન્ય શરદી, એલર્જી અને નાક બંધ થવાની સમસ્યામાં રાહત આપે છે.
- આમાં રહેલું પહેલું તત્વ ક્લોરફેનિરામાઈન મેલેટ છે, જે એક એન્ટિ-હિસ્ટામાઈન દવા છે. તે શરીરમાં એચ-1 રિસેપ્ટર્સને રોકીને છીંક, નાકમાંથી પાણી પડવું અને આંખમાંથી પાણી આવવું જેવી તકલીફો ઘટાડે છે.
- આમાં રહેલું બીજું તત્વ ફેનાઈલફ્રાઈન હાઈડ્રોક્લોરાઈડ છે, જે નાકની બંધ નસો ખુલ્લી કરવાનું કામ કરે છે. તે નાકની અંદર સૂજેલી રક્તવાહિનીઓને સંકોચીને શ્વાસ લેવામાં સરળતા આપે છે.
દવાના મુખ્ય લક્ષણો
- આ દવા એકસાથે બે રીતે કામ કરે છે. એલર્જી રોકવા માટેની દવા અને નાક સાફ કરવાની દવા ચોક્કસ પ્રમાણમાં ભેગી કરીને બનાવવામાં આવે છે.
- આ દવા શરદીના લક્ષણોમાં ક્ષણિક રાહત આપે છે. તે શરદીના મૂળ વાયરસને મારી શકતી નથી કે બીમારીનો સમયગાળો ટૂંકો કરી શકતી નથી.
- ક્લોરફેનિરામાઈન મગજ સુધી પહોંચીને ઘેન અથવા ઊંઘ લાવે છે, જ્યારે ફેનાઈલફ્રાઈન લોહીની નસો સંકોચીને બ્લડ પ્રેશર અને ધબકારા વધારી શકે છે.
- બજારમાં આ દવા ખાસ કરીને નાના બાળકો માટે પીવાના સિરપ અને ટીપાં સ્વરૂપે મોટા પ્રમાણમાં વેચાય છે.
ચાર વર્ષથી નાના બાળકો માટે પ્રતિબંધના કારણો
- 4 વર્ષથી નાની ઉંમરના બાળકોના કિડની અને લિવર પૂરેપૂરા વિકસિત થયા હોતા નથી. તેથી તેમનું શરીર આવી મિશ્ર દવાઓને પચાવી શકતું નથી અને શરીરમાં ઝેર ફેલાવાનું જોખમ વધે છે.
- ઊંઘ લાવતી દવા અને રક્તવાહિની સંકોચતી દવાનું આ મિશ્રણ નાના બાળકોમાં ધબકારા વધી જવા, ખેંચ આવવી કે વધુ પડતી બેચેની થવા જેવા ગંભીર જોખમો ઊભા કરે છે.
- અલગ-અલગ નામથી આવતી શરદીની સિરપોમાં એક જ પ્રકારના સોલ્ટ હોય છે. માતાપિતા અજાણતામાં એકસાથે બે-ત્રણ સિરપ આપી દે છે, જેનાથી ઓવરડોઝ થઈ જાય છે.
- વૈશ્વિક તબીબી માર્ગદર્શિકા મુજબ બાળકોની શરદી કુદરતી રીતે જ મટી જાય છે. તેથી દવાની જગ્યાએ સેલાઈન નાકના ટીપાં અને પૂરતું પાણી આપવા જેવા સુરક્ષિત ઉપાયો શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.