ઝિમ્બાબ્વેમાં ક્રિટિકલ મિનરલ્સ અને લિથિયમનું ઉત્ખનન

#GS-3 #ભૂગોળ #સંસાધનો #ભૌતિક ભૂગોળ #GS-2 #વર્તમાન બનાવો #આંતરરાષ્ટ્રીય #ક્રિટિકલ મિનરલ્સ #મેપિંગ

મુખ્ય મુદ્દા

ભારતીય કંપની Lohum એ ઝિમ્બાબ્વેના મતાબેલેલેન્ડ સાઉથ પ્રાંત માંથી લિથિયમ અયસ્કનો પ્રથમ જથ્થો રવાના કર્યો છે.
ઝિમ્બાબ્વે દક્ષિણ આફ્રિકામાં દક્ષિણ આફ્રિકા, બોટ્સવાના, ઝામ્બિયા અને મોઝામ્બિક થી ઘેરાયેલો દેશ છે, જેનું પાટનગર હરારે છે.
આ માઇનિંગ ક્ષેત્રમાં 30 થી 40 મિલિયન ટન કાચું અયસ્ક છે, જેમાંથી 3,00,000 ટન લિથિયમ કાર્બોનેટ ઇક્વિવેલન્ટ (LCE) મેળવી શકાશે.
ઝિમ્બાબ્વે એ કાચા લિથિયમની નિકાસ પર રોક લગાવી છે, જે ભારતની રાષ્ટ્રીય ક્રિટિકલ મિનરલ મિશન અને બેટરી ઉત્પાદન યોજનાઓને મજબૂત કરશે.

ભારતની મિનરલ ઉત્પાદક કંપની Lohum એ ઝિમ્બાબ્વેના મતાબેલેલેન્ડ સાઉથ પ્રાંત માં આવેલા તેના નવા માઇનિંગ બ્લોકમાંથી લિથિયમ અયસ્કનો પહેલો જથ્થો મોકલ્યો છે.

ઝિમ્બાબ્વે દક્ષિણ આફ્રિકામાં આવેલો એક જમીનથી ઘેરાયેલો દેશ છે, જે એપ્રિલ 1980 માં સ્વતંત્ર થયો હતો અને તે તેના પહાડી વિસ્તારો તથા ખનિજ સંપત્તિ માટે જાણીતો છે.
ઝિમ્બાબ્વેનું પાટનગર હરારે છે, જેને પહેલા સાલ્સબરી તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું.
આ દેશની સરહદ દક્ષિણ આફ્રિકા, બોટ્સવાના, ઝામ્બિયા અને મોઝામ્બિક એમ ચાર દેશો સાથે જોડાયેલી છે.

આ દેશના મધ્ય ભાગમાં હાઈવેલ્ડ નામનો ઊંચો પહાડી વિસ્તાર છે, જે આગળ જઈને મિડલવેલ્ડ અને લોવેલ્ડ વિસ્તારોમાં ઢળે છે.
ઝિમ્બાબ્વેનો મોટાભાગનો ભાગ પ્રાચીન પ્રીકેમ્બ્રિયન ગ્રેનાઈટ ખડકો પર આવેલો છે, જ્યાં પવન અને પાણીના ઘસારાને કારણે ગોળાકાર પથ્થરની ટેકરીઓ બને છે જેને કોપજીસ (kopjes) કહે છે.
અહીં ધ ગ્રેટ ડાઇક નામની પટ્ટી આવેલી છે, જેમાં ક્રોમિયમ, નિકલ, પ્લેટિનમ અને એસ્બેસ્ટોસ જેવા મહત્ત્વના ખનિજોનો મોટો ભંડાર છે.
જમીનમાં પડેલી તિરાડોને કારણે ઉત્તરમાં ઝાંબેઝી અને દક્ષિણમાં સેવ-લિમપોપો નદીના ખીણ વિસ્તારો બન્યા છે, જે હિંદ મહાસાગર તરફ વહે છે.

આફ્રિકા ખંડમાં ઝિમ્બાબ્વે પાસે પેટાલાઇટ અને સ્પિડ્યુમિન ધરાવતા લિથિયમ ખડકોનો સૌથી મોટો ભંડાર છે.
ભારતીય કંપની Lohum પાસે રહેલા માઇનિંગ બ્લોકમાં 30 થી 40 મિલિયન ટન કાચું અયસ્ક છે, જેમાંથી લગભગ 3,00,000 ટન લિથિયમ કાર્બોનેટ ઇક્વિવેલન્ટ (LCE) મળી શકે છે.
ઝિમ્બાબ્વેએ પ્રોસેસ કર્યા વગરના કાચા લિથિયમની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે, જેથી વિદેશી કંપનીઓ દેશની અંદર જ પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટ નાખે.
આ રોકાણથી ભારત ને ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની બેટરી અને રાષ્ટ્રીય ક્રિટિકલ મિનરલ મિશન માટે જરૂરી ખનિજોનો સતત પુરવઠો મળતો રહેશે.