EVM મતોની ગણતરી માટે ટોટલાઇઝર મશીનની સમજણ

#GS-2 #ભારતીય રાજવ્યવસ્થા અને બંધારણ #બંધારણીય સંસ્થાઓ #વર્તમાન ઘટનાઓ #રાષ્ટ્રીય #ચૂંટણીઓ #ઈવીએમ #ટોટલાઇઝર

મુખ્ય મુદ્દા

મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાન્તની આગેવાની હેઠળની સુપ્રીમ કોર્ટની પીઠે EVM મતોની ગણતરી માટે ટોટલાઇઝર વાપરવા અંગે કેન્દ્ર સરકારનું વલણ માગ્યું છે.
BEL અને ECIL દ્વારા બનાવવામાં આવેલું ટોટલાઇઝર એકસાથે 14 EVM જોડીને મતોની ગણતરી કરે છે જેથી મતદારોની ગુપ્તતા જળવાય છે.
ભારતના ચૂંટણી પંચે 2008માં પ્રથમવાર ટોટલાઇઝરનું સૂચન કર્યું હતું, પરંતુ તેને લાગુ કરવા કંડક્ટ ઓફ ઈલેક્શન્સ રૂલ્સ, 1961માં સુધારો કરવો જરૂરી છે.
સુપ્રીમ કોર્ટ મતદારોની ગુપ્તતા જાળવવા ઇચ્છે છે, જ્યારે કેન્દ્ર સરકાર તાંત્રિક જોખમો અને બૂથ-સ્તરના વિકાસ ડેટાનું કારણ આપી તેનો વિરોધ કરે છે.

દેશના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાન્તની આગેવાની હેઠળની સુપ્રીમ કોર્ટની પીઠે કેન્દ્ર સરકારને EVM મતોની ગણતરી માટે ટોટલાઇઝર મશીન લાવવા અંગે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરવા કહ્યું છે.

ટોટલાઇઝર એ એક ખાસ પ્રકારનું ઉપકરણ છે. તે લગભગ 14 EVM મશીનોના મતોની ગણતરી એકસાથે કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. આ સાધન BEL અને ECIL જેવી સરકારી કંપનીઓએ સાથે મળીને તૈયાર કર્યું છે.

અલગ-અલગ મથકોના 14 EVM મશીનોના કંટ્રોલ યુનિટને વાયર વડે ટોટલાઇઝર સાથે જોડવામાં આવે છે.
ટોટલાઇઝર પર પરિણામનું બટન દબાવતા જ તમામ 14 મથકોના મતો ઉમેરાઈને ઉમેદવારવાર એકસાથે બતાવે છે.
આ રીતે પરિણામો ભેગા કરવાથી કયા બૂથ પર કોને કેટલા વોટ મળ્યા તે ખબર પડતી નથી. ભારતમાં બૂથ વિસ્તાર પ્રમાણે હોય છે, તેથી આ મશીન વિસ્તારો કે ગામડાંના વોટિંગની પેટર્ન છુપાવવામાં મદદ કરે છે.

કેન્દ્ર સરકાર માને છે કે બૂથ વાર પરિણામો હોવાથી ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ કયા વિસ્તારમાં વધુ વિકાસ કામોની જરૂર છે તે સહેલાઈથી જાણી શકે છે.
સરકારનું કહેવું છે કે આજકાલ મીડિયા અને લોકોની જાગૃતિ ઘણી વધી ગઈ છે, તેથી મતદારોને હેરાન કરવાની શક્યતા બહુ ઓછી છે.
EVM ને ટોટલાઇઝર સાથે જોડવા માટે મશીનનું સીલ ખોલવું પડી શકે છે, જેનાથી સુરક્ષા અને ડેટા લીક થવાનું જોખમ રહે છે.

ભારતના ચૂંટણી પંચે (ECI) મતદારોની ગુપ્તતા જાળવવા 2008માં આ સુચન આપ્યું હતું અને 2018માં સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ તેનો ટેકો આપ્યો હતો.
આ સિસ્ટમ લાગુ કરવા માટે કંડક્ટ ઓફ ઈલેક્શન્સ રૂલ્સ, 1961માં ફેરફાર કરવો પડે તેમ છે. આ સિવાય VVPAT સ્લિપની ગણતરી, ફોર્મ 17Cનું મિલાન અને બૂથની ભૂલો શોધવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે નોંધ્યું કે બૂથ વાર પરિણામો જાહેર થવાથી નાના વિસ્તારો કે સમુદાયોને રાજકીય બદલાનો કે હેરાનગતિનો ભોગ બનવું પડે છે.
અદાલતે કેન્દ્ર સરકાર પાસે તેની તાંત્રિક અને કાનૂની ચિંતાઓ અંગે સ્પષ્ટતા માંગી છે અને ECIને નવો પ્રસ્તાવ રજૂ કરવા કહ્યું છે.

ટોટલાઇઝર આવવાથી ગામડાં, જાતિગત વસાહતો અને ઝૂંપડપટ્ટીના લોકોને ચૂંટણી પરિણામોના આધારે સરકારી સુવિધાઓથી વંચિત રાખવાનો ભય દૂર થશે.
આ વ્યવસ્થા સ્થાનિક નેતાઓને પાણી, વીજળી કે યોજનાઓના લાભો બંધ કરવાની ધમકી આપતા રોકવામાં મદદરૂપ થશે.