થુક્કાચીના અબતસહાયેશ્વરર મંદિરને મળ્યો યુનેસ્કો હેરિટેજ એવોર્ડ

થુક્કાચીના અબતસહાયેશ્વરર મંદિરને મળ્યો યુનેસ્કો હેરિટેજ એવોર્ડ

#GS-1 #GS-3 #સંસ્કૃતિ #કળા અને સ્થાપત્ય #વારસો #ઇતિહાસ #રાષ્ટ્રીય

શા માટે ચર્ચામાં છે?

  • થુક્કાચી માં આવેલું 12મી સદી નું અબતસહાયેશ્વરર મંદિર તાજેતરમાં ચર્ચામાં આવ્યું છે. આ મંદિરને વારસાના શ્રેષ્ઠ સંરક્ષણ માટે UNESCO એશિયા-પેસિફિક એવોર્ડ ઓફ ડિસ્ટિંક્શન (2024) થી નવાજવામાં આવ્યું છે.

થુક્કાચી મંદિર વિશે

  • અબતસહાયેશ્વરર મંદિર એ 12મી સદી નું એક પ્રાચીન હિન્દુ મંદિર છે. આ મંદિર ઉત્તર ચોલ કાળની સ્થાપત્ય કળાનો અદ્ભુત નમૂનો છે. તે એક જીવંત મંદિર છે, એટલે કે ત્યાં આજે પણ પૂજા થાય છે અને સાથે તેને ઐતિહાસિક સ્મારક તરીકે સાચવવામાં આવે છે.
  • આ મંદિર તમિલનાડુ ના તંજાવુર જિલ્લા માં આવેલું છે.

ઇતિહાસ

  • આ મંદિરનો સંબંધ ઉત્તર ચોલ રાજાઓ કુલોત્તુંગ 1 અને તેમના પુત્ર વિક્રમ ચોલ સાથે જોડાયેલો છે. રાજા કુલોત્તુંગ 1 એ મંદિરમાં દરરોજ પવિત્ર થેવારમ ભક્તિગીતોના પાઠ માટે ખાસ દાન આપ્યું હતું.
  • આ મંદિરનું ખાસ મહત્વ છે કારણ કે આ કદાચ એવું એકમાત્ર મોટું મંદિર છે જેનું નિર્માણ સંપૂર્ણપણે વિક્રમ ચોલ ના શાસનકાળમાં થયું હતું. તેમણે આ મંદિરનો વિસ્તાર કર્યો હતો.
  • મંદિરની દીવાલો પરના પ્રાચીન શિલાલેખોમાં થુક્કાચી ને તેનથિરુકલાથી અથવા વિક્રમચોલેશ્વરમ્ જેવા જૂના નામોથી ઓળખાવવામાં આવ્યું છે.

મુખ્ય સ્થાપત્ય અને રચનાત્મક લાક્ષણિકતાઓ

  • આ મંદિરનું ગર્ભગૃહ કારા કોવિલ શૈલીમાં બનેલું છે. તમિલ સ્થાપત્યમાં આ ખૂબ દુર્લભ શૈલી છે, જેમાં મંદિરને ઉત્સવના રથ જેવો આકાર આપવામાં આવે છે.
  • મંદિર પરિસરમાં ભગવાન શરભેશ્વર ની પવિત્ર મૂર્તિ આવેલી છે. ઇતિહાસકારો આ મૂર્તિને આ સ્વરૂપની ભારતની સૌથી જૂની પથ્થરની મૂર્તિઓમાંથી એક માને છે.
  • મંદિરના રીપેરિંગ માટે ડ્રોન અને ડિજિટલ મેપિંગનો ઉપયોગ થયો હતો. ગ્રેનાઈટના દરેક પથ્થર પર નંબર લખીને તેને છૂટા પાડવામાં આવ્યા હતા અને બાદમાં તેને મૂળ જગ્યાએ જ ફરીથી બરાબર ગોઠવી દેવાયા હતા.
  • આ કામમાં સ્થાપત્ય વેદ અને આગમ શાસ્ત્ર ના જૂના નિયમોની સાથે આધુનિક એન્જિનિયરિંગનો મેળ બેસાડવામાં આવ્યો હતો. પ્રાચીન કારીગરો અને આધુનિક એન્જિનિયરોએ સાથે મળીને કામ કર્યું હતું.

મહત્વ

  • આ ₹5 કરોડ નો જીર્ણોદ્ધાર પ્રોજેક્ટ ખૂબ સફળ રહ્યો. આથી તમિલનાડુ સરકારે આ પદ્ધતિઓને પોતાના સત્તાવાર મંદિર સંરક્ષણ પુસ્તક Manual for Temple Restoration and Conservation માં સામેલ કરી છે.
  • સ્થાનિક લોકોએ પૈસા આપ્યા અને સંરક્ષણનું કામ પણ શીખ્યા. આનાથી લોકોમાં પોતાના વારસા પ્રત્યે જવાબદારી વધી, જેની નોંધ UNESCO એ પણ લીધી છે.