સુપ્રીમ કોર્ટે તમિલનાડુમાં ગાયના વધ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકતા હાઈકોર્ટના આદેશ પર સ્ટે આપ્યો
#GS-2 #ભારતીય રાજ્યવ્યવસ્થા અને બંધારણ #બંધારણ #ન્યાયતંત્ર #સમવાયતંત્ર #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- સુપ્રીમ કોર્ટે તમિલનાડુમાં ગાયો અને વાછરડાંના વધ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકતા મદ્રાસ હાઈકોર્ટના આદેશ પર વચગાળાનો સ્ટે આપ્યો છે.
દલીલો અને બંધારણીય પાસાઓ
- તમિલનાડુ સરકારે હાઈકોર્ટના આદેશને સવાલોના ઘેરામાં મુકતા કહ્યું કે અદાલત કાયદો બનાવવાનું કામ કરી શકે નહીં, અને આ નિર્ણય તમિલનાડુ પશુ સંરક્ષણ અધિનિયમ, 1958 ની વિરુદ્ધ છે.
- તમિલનાડુ પશુ સંરક્ષણ અધિનિયમ, 1958 મુજબ, જો સક્ષમ અધિકારી 10 વર્ષથી વધુ ઉંમરની ગાયને કામ કે પ્રજનન માટે અયોગ્ય જાહેર કરે તો તેનો વધ કરવાની કાયદેસર મંજૂરી આપાયેલી છે.
- કેન્દ્રનો પ્રાણીઓ પ્રત્યે ક્રૂરતા અટકાવવા અંગેનો અધિનિયમ, 1960 અને સ્થાનિક નિયમો સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ નથી મૂકતા, પરંતુ માત્ર માન્ય કતલખાનાઓમાં વધ કરવાનું નિયંત્રણ કરે છે.
- મદ્રાસ હાઈકોર્ટે બંધારણના અનુચ્છેદ 48 ના આધારે આ આદેશ આપ્યો હતો, જે રાજ્યને નસલ સુધારવા અને ગાયો, વાછરડાં તથા દૂધાળા પશુઓના વધ પર રોક લગાવવાનો નિર્દેશ આપે છે.
- સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના આદેશથી સત્તાના પૃથક્કરણના સિદ્ધાંતને મજબૂત કર્યો છે અને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પશુ સંરક્ષણ એ સાતમી અનુસૂચિની રાજ્ય સૂચિ (સૂચિ II) ની એન્ટ્રી 15 નો વિષય છે.
ગાયના વધ અંગેના મહત્વના ચુકાદાઓ
- મોહમ્મદ હનીફ કુરેશી વિ. બિહાર રાજ્ય (1958) કેસમાં અદાલતે ગાય અને વાછરડાંના વધ પરના પ્રતિબંધને યોગ્ય ઠેરવ્યો હતો, પરંતુ કામ કરતા બળદો પરના સંપૂર્ણ પ્રતિબંધને અનુચ્છેદ 19(1)(g) હેઠળ ગેરવાજબી ગણાવ્યો હતો.
- ગુજરાત રાજ્ય વિ. મીરઝાપુર મોતી કુરેશી કસાબ જમાત (2005) કેસમાં અદાલતે ગુજરાતમાં ગાયના વધ પરના સંપૂર્ણ પ્રતિબંધને માન્ય રાખ્યો હતો અને કહ્યું હતું કે અનુચ્છેદ 48 ના નિર્દેશો અનુચ્છેદ 19(6) હેઠળના વ્યાજબી નિયંત્રણો નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે.
- અખિલ ભારત કૃષિ ગોસેવા સંઘ વિ. આંધ્રપ્રદેશ રાજ્ય (2006) કેસમાં અદાલતે ફરી કહ્યું કે ગોરક્ષા એ કાયદાકીય નીતિનો વિષય છે અને અદાલતોએ રાજ્યના કાયદાઓને રદબાતલ ન કરવા જોઈએ.
- ગાયના વધ અંગેના નિયમોમાં અનુચ્છેદ 48 હેઠળના રાજ્યના નીતિનિર્દેશક તત્વો અને અનુચ્છેદ 19(1)(g) હેઠળના વેપારના અધિકાર તથા અનુચ્છેદ 25 હેઠળના ધાર્મિક સ્વાતંત્ર્ય વચ્ચે સમતુલન જાળવવું જરૂરી છે.