સોહાર બંદર: ગલ્ફ વિસ્તારમાં ભારત માટે એક મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વિકલ્પ
#GS-2 #વર્તમાન બનાવો #આંતરરાષ્ટ્રીય #GS-3 #અર્થતંત્ર #માળખાકીય સુવિધાઓ #ભૂગોળ #મેપિંગ
મુખ્ય મુદ્દા
- ઓમાનનું સોહાર પોર્ટ હમુર્ઝની સામુદ્રધુની ની બહાર સ્થિત છે, જે ગલ્ફમાં તંગદિલી વખતે ભારત માટે GCC દેશો સુધી વેપાર કરવાનો સુરક્ષિત માર્ગ આપે છે.
- આ બંદર ઓમાન અને રોટરડેમ બંદર ની 50:50 ભાગીદારીવાળી કંપની દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે, જેમાં $27 અબજ થી વધુનું રોકાણ થયેલું છે.
- 4,500 હેક્ટર માં ફેલાયેલું આ બંદર અઠવાડિયે 10 લાખ ટન થી વધુ માલસામાન સંભાળે છે અને વર્ષે 3,500 જહાજો અહીં આવે છે.
- અહીં વાલેમેક્સ (Valemax) જેવા મોટા જહાજો આવી શકે છે અને UAE, સાઉદી અરેબિયા, કતાર, બહરીન અને કુવૈત સુધી સીધા રોડ માર્ગ જોડાયેલા છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- હમુર્ઝની સામુદ્રધુની માં વધતી તંગદિલી અને દરિયાઈ અવરોધોને લીધે વેપારી માર્ગો જોખમમાં મુકાયા છે. આ પરિસ્થિતિમાં ઓમાનનું સોહાર પોર્ટ GCC દેશોમાં માલ મોકલવા માટે ભારત માટે એક મહત્વનો સુરક્ષિત વિકલ્પ બની ગયું છે.
સોહાર પોર્ટનો પરિચય અને સ્થાન
- સોહાર પોર્ટ અને ફ્રીઝોન એ એક ઊંડા દરિયાવાળું આધુનિક વેપારી બંદર છે. આ બંદરનું સંચાલન સોહાર ઇન્ડસ્ટ્રીયલ પોર્ટ કંપની (SIPC) કરે છે, જે ઓમાન અને રોટરડેમ બંદર વચ્ચે 50:50 ની ભાગીદારીથી ચાલે છે.
- આ બંદર ઉત્તર ઓમાન ના અલ બાતિનાહ નોર્થ ગવર્નરેટ ના લવા વિલાયત માં આવેલું છે. તે મસ્કત અને દુબઈ ની વચ્ચે ઓમાનના અખાત અને અરબ સાગર ના કિનારે છે, જે હમુર્ઝની સામુદ્રધુની ની બહાર સુરક્ષિત જગ્યાએ સ્થિત છે.
સોહાર પોર્ટનો ઇતિહાસ
- વર્ષ 1995 માં સુલતાન કાબૂસ બિન સઇદ એક મંત્રી સમિતિ બનાવીને પર્સિયન અખાત બહાર નવું બંદર બનાવવાની યોજના શરૂ કરી હતી.
- વર્ષ 2002 માં રોયલ ડિક્રી નંબર 80/2002 હેઠળ રોટરડેમ બંદર સાથે કરાર થયો, અને 2003 માં આ બંદરનું બાંધકામ શરૂ થયું.
- વર્ષ 2010 માં રોયલ ડિક્રી નંબર 123/2010 દ્વારા બંદર સાથે 4,500 હેક્ટર નો વિશાળ વિશેષ આર્થિક ઝોન ઉમેરવામાં આવ્યો.
સોહાર પોર્ટની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ
- હમુર્ઝની સામુદ્રધુની ની બહાર હોવાને લીધે જહાજો પર્સિયન અખાત ની તંગદિલીથી બચીને સીધા વૈશ્વિક દરિયાઈ માર્ગો પર જઈ શકે છે.
- બંદર પર પાણી ખૂબ ઊંડું હોવાથી વાલેમેક્સ (Valemax) શ્રેણીના દુનિયાના સૌથી મોટા માલવાહક જહાજો પણ સરળતાથી આવી શકે છે.
- આ વિસ્તાર ચાર મુખ્ય ક્ષેત્રો પર ચાલે છે: લોજિસ્ટિક્સ, પેટ્રોકેમિકલ્સ, ધાતુઓ અને ફૂડ ક્લસ્ટર.
- 4,500 હેક્ટર માં ફેલાયેલું આ બંદર દર અઠવાડિયે 10 લાખ ટન થી વધુ માલ સાંભળે છે, વર્ષે 3,500 જહાજો આવે છે અને તેમાં કુલ $27 અબજ થી વધુનું રોકાણ થયેલું છે.
- અહીંથી UAE, સાઉદી અરેબિયા, કતાર, બહરીન અને કુવૈત સુધી સારા રસ્તા જોડાયેલા છે, જેથી જહાજમાંથી સામાન ઉતારીને સીધો ટ્રક દ્વારા મોકલી શકાય છે.
વ્યૂહાત્મક મહત્વ
- હમુર્ઝની સામુદ્રધુની બંધ થાય તો પણ ભારતનો બાસમતી ચોખા, ખેતપેદાશો અને અન્ય સામાન ગલ્ફ દેશો સુધી સુરક્ષિત રીતે પહોંચી શકે છે.
- ભારતીય પોર્ટ ઓપરેટરોને ઓમાન ના લોજિસ્ટિક્સ નેટવર્ક સાથે જોડાવાની તક મળે છે, જેથી ઇન્ડિયા-મિડલ ઇસ્ટ-યુરોપ ઇકોનોમિક કોરિડોર (IMEC) મજબૂત થાય છે અને દુકમ બંદર પર ભારતનો પ્રભાવ વધે છે.