પ્રધાનમંત્રી ભારતીય જનઔષધિ પરિયોજનાનો વ્યાપ અને નવી પહેલ
#GS-2 #ગવર્નન્સ અને સામાજિક ન્યાય #આરોગ્ય #વર્તમાન પ્રવાહો #રાષ્ટ્રીય #પ્રધાનમંત્રી ભારતીય જનઔષધિ પરિયોજના #જન ઔષધિ કેન્દ્રો
મુખ્ય મુદ્દા
- PMBJP હેઠળ જેનેરિક દવાઓ બ્રાન્ડેડ દવાઓ કરતાં 50-80% સુધી સસ્તા ભાવે મળે છે.
- વર્ષ 2021-22 થી 2025-26 દરમિયાન કેન્દ્રો પર ₹7,873.85 કરોડ નું વેચાણ થયું, જેનાથી પ્રજાને આશરે ₹37,200 કરોડ ની સીધી બચત થઈ.
- સરકારે માર્ચ 2027 સુધીમાં દેશભરમાં 25,000 જન ઔષધિ કેન્દ્રો ખોલવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે.
- મહિલાઓ માટે જનઔષધિ સુવિધા બાયોડિગ્રેડેબલ સેનિટરી પેડ માત્ર ₹1 ના ટોકન દરે આપવામાં આવે છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- કેન્દ્ર સરકારે પ્રધાનમંત્રી ભારતીય જનઔષધિ પરિયોજના (PMBJP) નો વ્યાપ દવાઓથી આગળ વધારવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
- હવે આ યોજના હેઠળ સર્જિકલ સાધનો, મેડિકલ વપરાશની ચીજો અને અન્ય હેલ્થકેર પ્રોડક્ટ્સ પણ મળશે.
- દેશભરના 20,000 થી વધુ જન ઔષધિ કેન્દ્રો (JAKs) દ્વારા માતા અને બાળ સંભાળથી લઈને વૃદ્ધોની સંભાળ સુધીની સુવિધાઓ સસ્તા ભાવે અપાશે.
PMBJP વિશેના મુખ્ય તથ્યો
- PMBJP નો મુખ્ય હેતુ દેશભરના જન ઔષધિ કેન્દ્રો મારફતે લોકોને ઓછી કિંમતે સારી ગુણવત્તાવાળી જેનેરિક દવાઓ પહોંચાડવાનો છે.
- હાલમાં 18,000 થી વધુ કેન્દ્રો કાર્યરત છે, જ્યાં 2,110 દવાઓ અને 315 સર્જિકલ વસ્તુઓ તથા મેડિકલ ડિવાઇસ ઉપલબ્ધ છે.
- વર્ષ 2021-22 થી 2025-26 દરમિયાન આ કેન્દ્રો પર ₹7,873.85 કરોડ નું વેચાણ થયું અને નાગરિકોને આશરે ₹37,200 કરોડ ની બચત થઈ.
- આ દવાઓ WHO-GMP પ્રમાણિત ઉત્પાદકો પાસેથી લેવામાં આવે છે અને NABL માન્યતા પ્રાપ્ત લેબમાં તપાસ્યા પછી જ વેચાય છે.
- આ કેન્દ્રો પર મળતી દવાઓ બ્રાન્ડેડ દવાઓ કરતાં 50-80% જેટલી સસ્તી હોય છે, જેથી સામાન્ય પરિવારોનો દવાનો ખર્ચ ઘટે છે.
- સરકારે ફ્રેન્ચાઇઝી મોડલ દ્વારા માર્ચ 2027 સુધીમાં ગ્રામીણ અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં કુલ 25,000 કેન્દ્રો ખોલવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે.
- મહિલાઓ માટે જનઔષધિ સુવિધા ઓક્સો-બાયોડિગ્રેડેબલ સેનિટરી નેપકિન માત્ર ₹1 માં અપાય છે, તેમજ Jan Aushadhi Sugam એપથી નજીકનું કેન્દ્ર અને દવાઓની કિંમત જાણી શકાય છે.
- મહિલાઓ, દિવ્યાંગો, અનુસૂચિત જાતિ (SC), અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) અને પછાત વિસ્તારના યુવાનો આ કેન્દ્ર શરૂ કરે તો તેમને ખાસ આર્થિક પ્રોત્સાહન અપાય છે.
- આ યોજના ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના દર્દીઓનો ખિસ્સાખર્ચ ઘટાડીને તમામને સમાન આરોગ્ય સુરક્ષા પૂરી પાડે છે.
નિષ્કર્ષ
- PMBJP હવે ફક્ત સસ્તી દવાઓ પૂરતી સીમિત નથી, પણ સંપૂર્ણ મેડિકલ સપોર્ટ સિસ્ટમ બની રહી છે.
- ઉત્પાદનોની નવી શ્રેણી અને નવા કેન્દ્રો શરૂ થવાથી છેવાડાના માનવી સુધી સારી સ્વાસ્થ્ય સુવિધાઓ સરળતાથી પહોંચશે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)
- PMBJP એ લોકોને વાજબી ભાવે ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળી જેનેરિક દવાઓ અને મેડિકલ પ્રોડક્ટ્સ આપતી સરકારી પહેલ છે.
- રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલય ના ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ દ્વારા આ યોજના નવેમ્બર 2008 માં શરૂ કરવામાં આવી હતી.
- આ યોજનાનું સંચાલન અને અમલીકરણ રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલય હેઠળનો ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ કરે છે.
- જન ઔષધિ કેન્દ્રો એવા ખાસ સ્ટોર્સ છે જ્યાં સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત રાહત દરે જેનેરિક દવાઓનું વેચાણ થાય છે.
- આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશના દરેક નાગરિકને વાજબી ભાવે જરૂરી સારવાર અને ઉત્તમ દવાઓ સુલભ કરાવવાનો છે.