રવિદાસિયા સમુદાય અને અલગ ધાર્મિક ઓળખની માંગ

રવિદાસિયા સમુદાય અને અલગ ધાર્મિક ઓળખની માંગ

#GS-1 #ઇતિહાસ #મધ્યકાલીન ભારત #સંસ્કૃતિ #વારસો #GS-2 #ભારતીય સમાજ #સંવેદનશીલ વર્ગો #GS-3 #વર્તમાન ઘટનાઓ #રાષ્ટ્રીય #રવિદાસિયા સમુદાય #ગુરુ રવિદાસ #ભક્તિ આંદોલન

શા માટે ચર્ચામાં છે?

  • પંજાબના ફગવાડા ખાતે તાજેતરમાં રવિદાસિયા સમુદાયના હજારો લોકો ભેગા થયા હતા. આગામી વસ્તીગણતરી માં આ સમુદાયને એક અલગ ધર્મ તરીકે માન્યતા આપવાની માંગ તેમણે ફરી દોહરાવી છે.

રવિદાસિયા સમુદાય કોણ છે?

  • રવિદાસિયા એ દલિત સમાજનો એક અલગ સામાજિક અને ધાર્મિક સમુદાય છે. તેઓ 15મી અને 16મી સદી ના ભક્તિ આંદોલનના મહાન સંત ગુરુ રવિદાસ ના ઉપદેશો, સમાનતાવાદી વિચારો અને કાવ્યોનું અનુસરણ કરે છે.

વસવાટ અને વસ્તીવિષયક વિગતો

  • આ સમુદાયના મુખ્ય 12 લાખ જેટલા લોકો પંજાબના દોઆબા વિસ્તાર માં રહે છે. આ વિસ્તારમાં જલંધર, હોશિયારપુર, કપૂરથલા અને નવાંશહર જિલ્લાઓ આવેલા છે.
  • સંબંધિત આદ ધર્મી આંદોલન સાથે મળીને આ સમુદાયની કુલ વસ્તી 30.95 લાખ થી વધુ છે. તેઓ પંજાબની કુલ વસ્તીના 11% થી વધુ છે અને રાજ્યની 32% દલિત વસ્તીનો મોટો હિસ્સો ધરાવે છે.

ઇતિહાસ અને મુખ્ય વળાંક

  • બાબા સંત પીપલ દાસ એ ડેરા સચખંડ બલ્લન ની સ્થાપના કરી હતી. આ સ્થળ રવિદાસિયા સમુદાયનું મુખ્ય ધાર્મિક અને સામાજિક કેન્દ્ર બન્યું છે.
  • વર્ષ 2009 માં વિયેના માં રવિદાસિયા સભા પર થયેલા એક હુમલામાં સંત રામાનંદ નું અવસાન થયું અને ઘણા ભક્તો ઘવાયા. આ ઘટના પછી પંજાબમાં વ્યાપક વિરોધ પ્રદર્શનો થયા હતા.
  • વર્ષ 2010 માં ડેરા સચખંડ બલ્લન એ રવિદાસિયા પંથને એક સ્વતંત્ર ધર્મ તરીકે સત્તાવાર રીતે જાહેર કર્યો, જેથી તેમની અલગ ધાર્મિક ઓળખ મજબૂત થઈ.

રવિદાસિયા ધર્મની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ

  • આ સમુદાયનો પવિત્ર ગ્રંથ અમૃતબાણી ગુરુ રવિદાસ જી છે. તેમાં ગુરુ રવિદાસ દ્વારા રચાયેલા 200 પદો નો સમાવેશ થાય છે.
  • ગુરુ રવિદાસે બેગમપુરા એટલે કે દુઃખ વગરનું શહેર નો વિચાર આપ્યો હતો. તેમણે આ શોષણ, ડર, જ્ઞાતિવાદ અને ભેદભાવ વગરના સમાનતાવાદી સમાજની કલ્પના કરી હતી.
  • આ સમુદાયના પોતાના અલગ પ્રાર્થના સ્થળો, ધાર્મિક અભિવાદન અને હર જેવા પવિત્ર પ્રતીકો છે.
  • વારાણસી માં ગુરુ રવિદાસની જન્મભૂમિ સીર ગોવર્ધનપુર આ સમુદાયનું મુખ્ય તીર્થધામ છે, જ્યાં દર વર્ષે લાખો ભક્તો આવે છે.

આ માંગનું મહત્વ

  • વસ્તીગણતરી માં અલગ વર્ગ મળવાથી તેમની વસ્તીના સાચા આંકડા મળશે, સરકારી ચોપડે ખોટી નોંધણી અટકશે અને તેમની અલગ ધાર્મિક ઓળખને માન્યતા મળશે.
  • પંજાબના દોઆબા વિસ્તાર માં આ સમુદાય મોટું વોટબેંક ધરાવે છે. તેથી તે પંજાબ ના રાજકારણમાં અને દલિત પ્રતિનિધિત્વની ચર્ચામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.