પીએમ સ્વાનિધિ યોજનાનું પુનર્ગઠન અને મુખ્ય મુદાઓ
#GS-2 #શાસન અને સામાજિક ન્યાય #વંચિત વર્ગો #ઈ-ગવર્નન્સ #GS-3 #અર્થતંત્ર #બેંકિંગ #રોજગારી #વર્તમાન ઘટનાઓ #રાષ્ટ્રીય
મુખ્ય મુદ્દા
- કેબિનેટે PM સ્વાનિધિ યોજનાને 31 માર્ચ 2030 સુધી લંબાવીને 1.15 કરોડ શેરી ફેરિયાઓ સુધી પહોંચવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે.
- આ યોજના ગેરંટી વગર રૂ. 15,000, રૂ. 25,000 અને રૂ. 50,000 ના ત્રણ તબક્કામાં લોન પૂરી પાડે છે.
- લાભાર્થીઓને DBT મારફતે વાર્ષિક 7% વ્યાજ સબસિડી અને દર મહિને રૂ. 100 સુધીનું ડિજિટલ કેશબેક મળે છે.
- 'સ્વાનિધિ સે સમૃદ્ધિ' પહેલ હેઠળ ફેરિયાઓના પરિવારને કેન્દ્ર સરકારની 8 મહત્વપૂર્ણ યોજનાઓ સાથે સાંકળવામાં આવે છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- PM સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સ આત્મનિર્ભર નિધિ (PM SVANidhi) યોજનાએ તેના સુધારેલા તબક્કાનો 1 વર્ષનો સમયગાળો સફળતાપૂર્વક પૂરો કર્યો છે.
- હવે આ યોજના માત્ર લોન આપવા સુધી મર્યાદિત નથી. તે બેંકિંગ સુવિધા, ડિજિટલ લેવડદેવડ, સામાજિક સુરક્ષા અને વેપાર વધારવા પર પણ ભાર મૂકે છે.
પીએમ સ્વાનિધિ યોજનાની મુખ્ય માહિતી
- આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય (MoHUA) એ જૂન 2020 માં કોરોના રોગચાળા દરમિયાન આ યોજના શરૂ કરી હતી.
- આ યોજના શેરી ફેરિયાઓને ગેરંટી વગર લોન આપે છે, જેથી તેઓ વ્યાજખોરોના ચક્રવ્યૂહમાંથી નીકળી સરકારી બેંકિંગ સિસ્ટમ સાથે જોડાય.
- કેન્દ્રીય કેબિનેટે ઓગસ્ટ 2025 માં યોજનાના નવા સ્વરૂપને મંજૂરી આપી હતી, જે હેઠળ લોન આપવાની સમયમર્યાદા 31 માર્ચ 2030 સુધી લંબાવી છે.
- આ યોજનાનો લક્ષ્યાંક 1.15 કરોડ ફેરિયાઓ સુધી પહોંચવાનો છે, જેમાં 50 લાખ નવા લાભાર્થીઓનો સમાવેશ થાય છે.
- આ યોજના 100% કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ફાળવવામાં આવેલી કેન્દ્રીય ક્ષેત્રની યોજના છે.
- શહેર, નગર અને આસપાસના વિસ્તારના ફેરિયાઓ, લારીવાળા તથા વાળંદ અને મોચી જેવા કામદારો આ યોજનાનો લાભ લઈ શકે છે.
- પ્રથમ તબક્કામાં કોઈ ગેરંટી વગર રૂ. 15,000 સુધીની લોન 12 મહિનાના સમયગાળા માટે મળે છે.
- પેહલી લોન સમયસર ચૂકવ્યા પછી બીજા તબક્કામાં 18 મહિના માટે રૂ. 25,000 સુધીની લોન મળી શકે છે.
- ત્રીજા તબક્કામાં 36 મહિના માટે રૂ. 50,000 સુધીની મોટી લોન મળે છે, જેમાં સમય પહેલાં નાણાં ભરવા પર કોઈ પેનલ્ટી નથી.
- નિયમિત લોન ભરતા લાભાર્થીઓને વાર્ષિક 7% લેખે વ્યાજ સબસિડી દર ત્રણ મહિને ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) દ્વારા ખાતામાં જમા થાય છે.
- ડિજિટલ ચુકવણીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ફેરિયાઓને દર મહિને રૂ. 100 સુધીનું કેશબેક આપવામાં આવે છે.
- બીજી લોન પૂરી કર્યા પછી ફેરિયાઓને 5 વર્ષની મુદતવાળું UPI-લિંક્ડ રૂપે ક્રેડિટ કાર્ડ મળે છે, જેની મર્યાદા રૂ. 10,000 થી વધીને રૂ. 30,000 થઈ શકે છે.
- એક ખાસ ડિજિટલ લેન્ડિંગ પ્લેટફોર્મ (DLP) ની મદદથી અરજી કરવાથી લઈને લોન મંજૂર થવા સુધીની બધી પ્રક્રિયા ઓનલાઇન થાય છે.
- જ્યારે કોઈ ફેરિયા એક શહેરમાંથી બીજા શહેરમાં જાય, ત્યારે વેન્ડર માઇગ્રેશન મોડ્યુલ ની મદદથી તેમની ભલામણ ચિઠ્ઠી LoR સહેલાઈથી ટ્રાન્સફર થઈ જાય છે.
- સિટી રીજન એપ્રોચ ને કારણે હવે વસ્તી ગણતરી વાળા નાના નગરોના ફેરિયાઓ પણ આ લોન યોજનામાં જોડાઈ શકે છે.
- લાભ લેવા માટે ફેરિયા પાસે સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થા (ULB) નું પ્રમાણપત્ર અથવા ટાઉન વેન્ડિંગ કમિટી (TVC) ની ભલામણ ચિઠ્ઠી હોવી જરૂરી છે.
- ફેરિયાઓ અને તેમના પરિવારને સરકારી યોજનાઓનો લાભ આપવા માટે મંત્રાલયે 'સ્વાનિધિ સે સમૃદ્ધિ' કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો છે.
- આ પહલ હેઠળ ફેરિયાઓને PMJJBY, PMSBY, જન ધન યોજના, BoCW, શ્રમ યોગી માનધન, ONORC, જનની સુરક્ષા યોજના અને PMMVY જેવી 8 યોજનાઓ સાથે જોડવામાં આવે છે.
- પુનઃરચનાના પહેલા જ વર્ષમાં 10.56 લાખ નવા ફેરિયાઓને રૂ. 6,294 કરોડ ની કુલ 21.86 લાખ લોન આપવામાં આવી છે.
- યોજના શરૂ થઈ ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં 78.68 લાખ ફેરિયાઓને 1.18 કરોડ થી વધુ લોન મંજૂર કરવામાં આવી છે.
- PM સ્વાનિધિ સ્ટાર્ટઅપ ચેલેન્જ દ્વારા ફેરિયાઓને વેપાર અને માલસામાન પહોંચાડવા માટે નવી ટેકનોલોજી શોધવામાં આવે છે.
- સરકાર 50 સ્ટ્રીટ ફૂડ હબ માટે પ્રતિ હબ રૂ. 4 કરોડ સુધીની મદદ અને વેન્ડિંગ ઝોન માટે રૂ. 25 લાખ ની સહાય આપે છે.
- લોક કલ્યાણ મેળાઓ દ્વારા ફેરિયાઓને બેંકો સાથે જોડવામાં આવે છે અને 6 લાખ થી વધુ ફેરિયાઓને FSSAI દ્વારા ખાદ્ય સુરક્ષાની તાલીમ આપવામાં આવી છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
- PM સ્વાનિધિ શું છે? આ 1 જૂન 2020 ના રોજ MoHUA દ્વારા શેરી ફેરિયાઓને ગેરંટી વગર લોન આપવા માટે શરૂ કરાયેલી કેન્દ્રીય યોજના છે.
- PM સ્વાનિધિ હેઠળ લોનના ત્રણ તબક્કા કયા છે? આ યોજનામાં સમયસર ચુકવણી પર ક્રમશઃ રૂ. 15,000, રૂ. 25,000 અને રૂ. 50,000 ની લોન મળે છે.
- સ્વાનિધિ સે સમૃદ્ધિ શું છે? આ પહેલ ફેરિયાઓના પરિવારનું સામાજિક-આર્થિક સર્વેક્ષણ કરીને તેમને કેન્દ્ર સરકારની 8 કલ્યાણકારી યોજનાઓ સાથે જોડે છે.
- આ યોજના ડિજિટલ વ્યવહારને કેવી રીતે પ્રોત્સાહન આપે છે? તે ડિજિટલ ચુકવણી પર માસિક કેશબેક આપે છે અને રૂ. 30,000 સુધીની લિમિટવાળું રૂપે ક્રેડિટ કાર્ડ પૂરું પાડે છે.
- સુધારેલી યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શું છે? આ યોજના 31 માર્ચ 2030 સુધી લંબાવવામાં આવી છે, જે 1.15 કરોડ ફેરિયાઓને ધિરાણ, રોજગારી અને સામાજિક સુરક્ષા આપવાનું લક્ષ્ય રાખે છે.