ભારત દ્વારા જેવલિન એન્ટી-ટેન્ક ગાઇડેડ મિસાઇલ સિસ્ટમની ખરીદી

ભારત દ્વારા જેવલિન એન્ટી-ટેન્ક ગાઇડેડ મિસાઇલ સિસ્ટમની ખરીદી

#GS-3 #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી #સંરક્ષણ #GS-2 #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય #આંતરરાષ્ટ્રીય #એન્ટી-ટેન્ક ગાઇડેડ મિસાઇલ

મુખ્ય મુદ્દા

  • ભારતે ઇમરજન્સી ખરીદી હેઠળ Foreign Military Sales મારફતે અમેરિકન FGM-148 Javelin મિસાઇલ ખરીદવા Letter of Offer and Acceptance પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.
  • Raytheon અને Lockheed Martin ની Javelin Joint Venture દ્વારા બનાવવામાં આવેલી આ મિસાઇલ 1996 થી અમેરિકી સેનામાં કાર્યરત છે.
  • આ મિસાઇલનું ટેન્ડમ HEAT વોરહેડ Explosive Reactive Armour ને વીંધીને 750-800 mm જાડી આર્મર પ્લેટ સરળતાથી ચોંટાડી શકે છે.
  • સોફ્ટ-લોન્ચ ટેકનોલોજી ધરાવતી આ મિસાઇલ નવી આવૃત્તિઓમાં 2.5 km થી 4.75 km સુધીની રેન્જમાં ચોક્કસ નિશાન સાધી શકે છે.
  • આ ખરીદીથી જૂની Milan-2T અને Konkurs-M સિસ્ટમ બદલાશે અને LAC તથા LoC પર ભારતની ટેન્ક-વિરોધી ક્ષમતા મજબૂત થશે.

શા માટે ચર્ચામાં છે?

  • ભારતે અમેરિકા પાસેથી FGM-148 Javelin એન્ટી-ટેન્ક ગાઇડેડ મિસાઇલ ખરીદવા માટે Letter of Offer and Acceptance (LOA) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.
  • ભારતીય સેનાએ મિસાઇલનો જથ્થો ઝડપથી મેળવવા માટે ઇમરજન્સી ખરીદી સત્તા હેઠળ Foreign Military Sales (FMS) રસ્તો પસંદ કર્યો છે.

જેવલિન મિસાઇલ સિસ્ટમની રૂપરેખા

  • FGM-148 Javelin એ અમેરિકામાં બનેલી, ખભા પરથી છોડી શકાય તેવી ત્રીજી પેઢીની એન્ટી-ટેન્ક ગાઇડેડ મિસાઇલ સિસ્ટમ છે.
  • પાયદળના જવાનો આ ચોક્કસ નિશાન સાધતા શસ્ત્રનો ઉપયોગ દુશ્મનના ભારે ટેન્ક, બખ્તરબંધ વાહનો, મજબૂત બંકરો અને નીચે ઊડતા હેલિકોપ્ટરનો નાશ કરવા માટે કરે છે.

વિકાસ અને મુખ્ય હેતુ

  • Raytheon (RTX) અને Lockheed Martin કંપનીઓની ભાગીદારી વાળી Javelin Joint Venture (JJV) આ મિસાઇલ સિસ્ટમનું ઉત્પાદન કરે છે.
  • આ શસ્ત્ર 1996 માં United States Armed Forces માં જોડાયું હતું અને વિશ્વભરના યુદ્ધોમાં તેની ક્ષમતા સાબિત કરી ચૂક્યું છે.
  • આ મિસાઇલ પાયદળના જવાનોને હળવા વજનનું એવું શસ્ત્ર આપે છે જેથી તેઓ પોતાની સુરક્ષા જોખમમાં મૂક્યા વગર દુશ્મનના બંકરો અને ટેન્કોનો સચોટ નાશ કરી શકે.

મુખ્ય તકનીકી લાક્ષણિકતાઓ

  • આ મિસાઇલમાં Imaging Infrared (IIR) સીકર હોવાથી છોડતા પહેલાં નિશાન લોક થઈ જાય છે, જેથી મિસાઇલ છોડીને જવાન તરત જ સુરક્ષિત જગ્યાએ ખસી શકે છે.
  • ટોપ-એટેક મોડમાં મિસાઇલ 150 m ઊંચે જઈને ટેન્કની ઉપરની નબળી છત પર ત્રાટકે છે, જ્યારે ડાયરેક્ટ-એટેક મોડ વડે બંકર અને હેલિકોપ્ટર પર હુમલો થાય છે.
  • તેનું ટેન્ડમ-ચાર્જ HEAT વોરહેડ પહેલા Explosive Reactive Armour (ERA) ને તોડે છે અને પછી મુખ્ય ચાર્જ 750-800 mm જાડી આર્મર પ્લેટને પણ ચોંટાડી દે છે.
  • સોફ્ટ-લોન્ચ સુવિધાને કારણે મિસાઇલ રોકેટ મોટર ચાલુ થાય તે પહેલાં ટ્યુબમાંથી બહાર ફેંકાય છે, જેથી બંધ ઓરડા કે બંકરની અંદરથી પણ તેને સુરક્ષિત રીતે છોડી શકાય છે.
  • જવાનો દિવસ અને રાતના વિઝન વાળા Command Launch Unit (CLU) વડે નિશાન સાધે છે, જે 2.5 km થી લઈને નવી આવૃત્તિઓમાં 4-4.75 km સુધીની રેન્જ આપે છે.

ભારત માટે વ્યુહાત્મક મહત્વ

  • આ મિસાઇલ આવવાથી જૂની Milan-2T અને Konkurs-M સિસ્ટમ બદલાશે, જેનાથી LAC, LoC અને રણ વિસ્તારમાં ભારતની સંરક્ષણ ક્ષમતા વધુ મજબૂત બનશે.
  • FMS રસ્તા દ્વારા થતી આ ખરીદી ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે સંરક્ષણ સંબંધો મજબૂત કરશે અને ભવિષ્યમાં ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર તેમજ સંયુક્ત ઉત્પાદનના દ્વાર ખોલશે.