આર્કટિક એમ્પ્લીફિકેશન અને શ્રબીફિકેશનની પ્રક્રિયા
#GS-3 #પર્યાવરણ #હવામાન પરિવર્તન #આર્કટિક એમ્પ્લીફિકેશન #શ્રબીફિકેશન #પર્માફ્રોસ્ટ
મુખ્ય મુદ્દા
- આર્કટિક પ્રદેશ ગ્લોબલ સરેરાશ કરતાં 4 ગણી ઝડપે ગરમ થઈ રહ્યો છે.
- અલાસ્કાના નોર્થ સ્લોપ માં છેલ્લા 40 વર્ષો માં અશ્મિભૂત બળતણ ના કારણે તાપમાનમાં 2.7°C નો વધારો નોંધાયો છે.
- ગરમી વધવાથી શ્રબીફિકેશન થઈ રહ્યું છે, જ્યાં ઊંચી ઝાડીઓ બરફનો આલ્બેડો ઘટાડે છે અને ગરમી વધારે છે.
- ઝાડીઓ બરફને રોકી જમીનને હૂંફાળી રાખે છે, જેનાથી શિયાળામાં જમીનના જીવાણુઓ વધુ મિથેન વાયુ છોડે છે.
- કઠોર હવામાન સામે ટકી રહેવા આર્કટિકના છોડ સ્પર્ધા કરવાને બદલે મ્યુચ્યુઅલિઝમ એટલે કે પરસ્પર સહકાર અપનાવે છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- એક નવા અભ્યાસ અનુસાર, આર્કટિક વોર્મિંગ ના કારણે ઉત્તર ધ્રુવના ઠંડા વિસ્તારોની ટુંડ્ર વનસ્પતિ માં ઝડપી ફેરફારો થઈ રહ્યા છે.
- ત્યાંના છોડ હવે વધુ ઊંચા અને લીલા થઈ રહ્યા છે, તેમજ નવી ઝાડીઓ એવા સ્થળોએ પણ ફેલાઈ રહી છે જ્યાં પહેલા ખૂબ જ ઠંડી હતી.
આર્કટિક ટુંડ્રની મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓ
- ભૂતકાળમાં, અતિશય ઠંડી અને તીવ્ર પવનોને કારણે આર્કટિક ટુંડ્ર માં માત્ર ખૂબ નાના કદના છોડ જ ઊગી શકતા હતા.
- જમીનની નીચે કાયમ માટે બરફ તરીકે જામી ગયેલી માટી એટલે કે પર્માફ્રોસ્ટ ના કારણે વૃક્ષોના મૂળ ઊંડા જઈ શકતા ન હતા.
આર્કટિક એમ્પ્લીફિકેશન અને શ્રબીફિકેશન
- ઉત્તર ધ્રુવનો આર્કટિક વિસ્તાર બાકીની દુનિયા કરતાં 4 ગણી ઝડપે ગરમ થઈ રહ્યો છે.
- ઉદાહરણ તરીકે, અલાસ્કાના નોર્થ સ્લોપ નું તાપમાન છેલ્લા 40 વર્ષો માં મુખ્યત્વે અશ્મિભૂત બળતણ ના વપરાશથી 2.7°C જેટલું વધી ગયું છે.
- વધતા તાપમાનના કારણે જૂના છોડ ઊંચા વધી રહ્યા છે અને નવી ઝાડીઓ પણ ત્યાં ઉગવા લાગી છે, જેને વૈજ્ઞાનિકો શ્રબીફિકેશન કહે છે.
આબોહવા પર અસરો અને ઇકોલોજીકલ મુશ્કેલીઓ
- ઊંચી અને ઘેરા રંગની ઝાડીઓ સફેદ બરફની ઉપર દેખાય છે, જેનાથી જમીનની સૂર્યપ્રકાશ પરાવર્તિત કરવાની ક્ષમતા એટલે કે આલ્બેડો ઘટી જાય છે.
- આ ઘેરી ઝાડીઓ સૂર્યની ગરમીને વધારે સોંષી લે છે, જેના લીધે આર્કટિક પ્રદેશમાં ગરમી ઝડપથી વધવા લાગે છે.
- આ ઝાડીઓ બરફને રોકી રાખે છે જે નીચેની જમીનને હૂંફાળી રાખે છે, જેનાથી શિયાળામાં પણ જમીનના સૂક્ષ્મ જીવો સક્રિય રહીને મિથેન ગેસ છોડે છે.
- વધુ લીલોતરી વધવાથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ (CO2) નું શોષણ વધે છે, પણ મિથેન ના ઉત્સર્જન અને આલ્બેડો ના ઘટાડા સામે આ ફાયદો નાનો પડી જાય છે.
- વિલો જેવી ઝાડીઓ નદીઓ અને ઝરણાં પર છાંયડો પાડે છે, જેનાથી ત્યાં રહેતી સ્થાનિક માછલીઓ, જંતુઓ અને પક્ષીઓના કુદરતી રહેઠાણને નુકસાન થાય છે.
બચાવ માટેની અનુકૂળતા
- પર્યાવરણના આ કઠિન ફેરફારો સામે ટકી રહેવા માટે આર્કટિકના છોડ આપસમાં હરીફાઈ કરવાને બદલે મ્યુચ્યુઅલિઝમ એટલે કે પરસ્પર સહકારનો માર્ગ અપનાવી રહ્યા છે.