નિપુણ: ભારતનું પ્રથમ સ્વદેશી ડાઇવિંગ સપોર્ટ વેસલ (DSV)

#GS-3 #સાયન્સ અને ટેકનોલોજી #સંરક્ષણ #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય #આત્મનિર્ભર ભારત

શા માટે ચર્ચામાં છે?

હિન્દુસ્તાન શિપયાર્ડ લિમિટેડ (HSL) દ્વારા વિશાખાપટ્ટનમ ખાતે ભારતીય નૌકાદળને ‘નિપુણ’ સોંપવામાં આવ્યું છે.
આ ભારતીય નૌકાદળ માટે તૈયાર કરવામાં આવેલું બીજું સ્વદેશી ડાઇવિંગ સપોર્ટ વેસલ (DSV) છે.

આ એક ખાસ પ્રકારનું દરિયાઈ જહાજ છે, જે ઊંડા દરિયામાં ડાઇવિંગ, સબમરીન બચાવ અને શોધ અભિયાન માટે બનાવવામાં આવ્યું છે.
તે નિસ્તાર-ક્લાસ DSV શ્રેણીનું બીજું જહાજ છે, આ પહેલાં તેનું બહેન-જહાજ INS નિસ્તાર તૈયાર કરાયું હતું.
આ સમગ્ર જહાજનું ડિઝાઇનિંગ અને બાંધકામ વિશાખાપટ્ટનમ ખાતે હિન્દુસ્તાન શિપયાર્ડ લિમિટેડ (HSL) એ કર્યું છે.
તેનો મુખ્ય હેતુ ભારતની દરિયાઈ ક્ષમતા મજબૂત કરવાનો છે, જેથી બચાવ કામગીરી માટે બીજા દેશો પર આધાર રાખવો ન પડે.

આ જહાજની લંબાઈ 4 મીટર છે અને તેનું વજન 8,560 ટન થી વધુ છે.
તેમાં 75%-80% જેટલો સામાન સ્વદેશી છે અને તેને બનાવવામાં SAIL કંપનીના સ્ટીલનો ઉપયોગ થયો છે.
તેમાં આધુનિક ડાઇવિંગ સાધનો અને મુનપુલ સિસ્ટમ છે, જેથી ડાઇવર્સ ઊંડા દરિયામાં સુરક્ષિત કામ કરી શકે.
સબમરીન દુર્ઘટના સમયે તે DSRV રેસ્ક્યુ વાહનોને લોન્ચ કરવા અને પાછા લાવવા માટે મધર શિપ તરીકે કામ કરે છે.
તેમાં ખાસ પ્રકારના ROVs રોબોટ છે, જે ઊંડા પાણીમાં કામ કરતા ડાઇવર્સ પર નજર રાખે છે અને બચાવમાં મદદ કરે છે.
આ જહાજ રિફિલિંગ વગર સતત 60 દિવસ સુધી દરિયામાં રહી શકે છે અને તેના પર ભારે હેલિકોપ્ટર ઉતારી શકાય છે.

તેનાથી ભારતીય નૌકાદળ ઇન્ડો-પેસિફિક વિસ્તારમાં કોઈ પણ વિદેશી મદદ વગર સબમરીન બચાવ કામગીરી ઝડપથી કરી શકશે.
આ જહાજ આત્મનિર્ભર ભારત અભિયાન હેઠળ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ભારતની વધતી તાકાત દર્શાવે છે.