સરકારે બેંકર્સ બુક્સ એવિડન્સ એક્ટ 2026 ની જાહેરાત કરી
#GS-2 #ગવર્નન્સ અને સામાજિક ન્યાય #ગુડ ગવર્નન્સ #નિયામક સંસ્થાઓ #GS-3 #અર્થતંત્ર #બેંકિંગ #કાયદાકીય સુધારા
મુખ્ય મુદ્દા
- કેન્દ્ર સરકારે જાહેર કર્યું છે કે બેંકર્સ બુક્સ એવિડન્સ એક્ટ, 2026 તારીખ 1 ઓક્ટોબર 2026 થી અમલમાં આવશે, જેને 13 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળી હતી.
- આ નવો કાયદો 135 વર્ષ જૂના કાયદાનું સ્થાન લે છે અને ડિજિટલ, વર્ચ્યુઅલ તથા ક્લાઉડ-આધારિત બેંકિંગ રેકોર્ડ્સને અદાલતમાં કાયદાકીય માન્યતા આપે છે.
- મૂળ ચોપડા કે રજિસ્ટર અદાલતમાં લાવ્યા વગર, 3 મુખ્ય અખંડિતતાની શરતોના આધારે ડિજિટલ રેકોર્ડ્સ હવે પુરાવા તરીકે સ્વીકારવામાં આવશે.
- સરકાર આ નવા નિયમોને ફિનટેક કંપનીઓ અને નોન-બેંકિંગ નાણાકીય સંસ્થાઓ સુધી લંબાવી શકે છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- કેન્દ્ર સરકારે જાહેરાત કરી છે કે બેંકર્સ બુક્સ એવિડન્સ એક્ટ, 2026 તારીખ 1 ઓક્ટોબર 2026 થી લાગુ થશે, જેને 13 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ રાષ્ટ્રપતિ તરફથી મંજૂરી મળી હતી.
બેંકર્સ બુક્સ એવિડન્સ એક્ટ, 2026 વિશે
- આ નવો કાયદો મૂળ ચોપડા અદાલતમાં લાવ્યા વિના જ બેંક રેકોર્ડ્સ અને ખાતાઓને કોર્ટની કાર્યવાહીમાં કાયદાકીય પુરાવા તરીકે માન્યતા આપવા માટેની સ્પષ્ટ સિસ્ટમ બનાવે છે.
- તેનો મુખ્ય હેતુ 135 વર્ષ જૂના કાયદાને બદલીને ડિજિટલ, વર્ચ્યુઅલ અને ક્લાઉડ ડેટા માટે વ્યવહારુ નિયમો બનાવવાનો તથા વેપાર-ધંધો સરળ બનાવવાનો (Ease of Doing Business) છે.
મુખ્ય વિશેષતાઓ
- ટેકનોલોજી-તટસ્થ રેકોર્ડની માન્યતા: આ કાયદો કાગળના ચોપડા, ડિજિટલ એન્ટ્રી, ઈલેક્ટ્રોનિક મીડિયા અને ક્લાઉડ સ્ટોરેજ સહિતના તમામ આધુનિક માધ્યમોમાં રખાતા બેંક રેકોર્ડ્સને સ્વીકારે છે.
- સરળ અને પ્રમાણભૂત સર્ટિફિકેશન: હવે બેંકના ચોપડા કે ફાઇલોને મેન્યુઅલ, ડિજિટલ કે ઈલેક્ટ્રોનિક સહી વડે પ્રમાણિત કરી શકાશે, જેથી કોર્ટ કેસમાં સમયનો બગાડ અટકશે.
- સ્વીકાર્યતા માટે અખંડિતતાની શરતો: ડિજિટલ નકલો કોર્ટમાં ત્યારે જ પુરાવો બનશે જ્યારે 3 શરતો પૂરી થાય: સાચી માહિતી હોવી, કોઈ ગેરકાયદેસર ફેરફાર ન થવો અને સિસ્ટમ સાથે કોઈ ચેડાં ન થયેલા હોવા.
- ખાસ કારણ વગર કોર્ટમાં હાજરીમાંથી મુક્તિ: જે કેસમાં બેંક પોતે પક્ષકાર ન હોય, ત્યાં સુધી કોર્ટ કોઈ લેખિત ખાસ કારણ ન આપે ત્યાં સુધી બેંકના અધિકારીઓને કોર્ટમાં હાજર થવા કે ચોપડા લાવવા મજબૂર કરી શકાશે નહીં.
- નાણાકીય ક્ષેત્રમાં વ્યાપનો વિસ્તાર: વાણિજ્યિક બેંકો અને પોસ્ટ ઓફિસ સેવિંગ્સ બેંકો ઉપરાંત કેન્દ્ર સરકાર હવે જાહેરનામું બહાર પાડીને NBFCs અને ફિનટેક સંસ્થાઓ પર પણ આ કાયદો લાગુ કરી શકે છે.
મહત્વ
- આ કાયદાથી બેંક કર્મચારીઓને રોજ-બરોજના કામ છોડીને ભારે ચોપડા સાથે કોર્ટમાં ધક્કા ખાવામાંથી મુક્તિ મળશે, જેથી કેસનો ઝડપી નિકાલ આવશે.
- તે ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ (BSA) જેવા નવા કાયદાઓ સાથે ડિજિટલ બેંકિંગ વ્યવસ્થાનો તાલમેળ બેસાડે છે અને વેપારી ન્યાયપ્રણાલીમાં વિશ્વાસ વધારે છે.