રાષ્ટ્રીય અંતરીક્ષ દિવસ 2026: ભારતની સ્પેસ ક્ષેત્રની સફળતાઓની ઉજવણી

રાષ્ટ્રીય અંતરીક્ષ દિવસ 2026: ભારતની સ્પેસ ક્ષેત્રની સફળતાઓની ઉજવણી

#GS-3 #સાયન્સ અને ટેકનોલોજી #સ્પેસ ટેકનોલોજી #GS-2 #વર્તમાન ઘટનાઓ #રાષ્ટ્રીય #ઇસરો #ચંદ્રયાન-3

મુખ્ય મુદ્દા

  • 23 ઓગસ્ટ ના રોજ 2023 માં ચંદ્રયાન-3 ની ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ પર સફળ સોફ્ટ લેન્ડિંગની યાદમાં રાષ્ટ્રીય અંતરીક્ષ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.
  • ભારત ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ નજીક પહોંચનારો દુનિયાનો પ્રથમ અને ચંદ્ર પર સોફ્ટ લેન્ડિંગ કરનારો 4થો દેશ બન્યો છે.
  • ISRO ની મુખ્ય સિદ્ધિઓમાં 2014 માં મંગળયાન, સૂર્ય અભ્યાસ માટે આદિત્ય-L1 અને માનવ સ્પેસ મિશન ગગનયાન નો સમાવેશ થાય છે.
  • IN-SPACe સંસ્થા ખાનગી સ્પેસ સ્ટાર્ટઅપ્સને મદદ કરે છે, જેના પરિણામે Skyroot Aerospace દ્વારા Vikram-S રોકેટ બનાવવામાં આવ્યું હતું.

શા માટે ચર્ચામાં છે?

  • વડાપ્રધાને 23 ઓગસ્ટ ના રોજ રાષ્ટ્રીય અંતરીક્ષ દિવસ નિમિત્તે દેશવાસીઓને શુભેચ્છા પાઠવી હતી અને ભારતના સ્પેસ સેક્ટરમાં નવીનતા લાવવા પર ભાર મુક્યો હતો.

રાષ્ટ્રીય અંતરીક્ષ દિવસ

  • વર્ષ 2023 માં ચંદ્રયાન-3 એ ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ નજીક સફળ સોફ્ટ લેન્ડિંગ કર્યું હતું. આ સિદ્ધિ મેળવનાર ભારત દુનિયાનો પ્રથમ દેશ અને ચંદ્ર પર ઉતરનારો ચોથો દેશ બન્યો હતો.
  • આ મિશન દરમિયાન ભારતે ચંદ્રની સપાટી પર વિક્રમ લેન્ડર અને પ્રજ્ઞાન રોવર ને સફળતાપૂર્વક ઉતાર્યા હતા.
  • આ દિવસ ઉજવવાનો મુખ્ય હેતુ ભારતની અંતરીક્ષ ક્ષેત્રની સફળતાઓને બિરદાવવાનો, વૈજ્ઞાનિક જિજ્ઞાસા વધારવાનો અને યુવાનોને સ્પેસ ટેકનોલોજીમાં કારકિર્દી બનાવવા માટે પ્રેરણા આપવાનો છે.
  • વર્ષ 2026 માટેની થીમ "Towards Viksit Bharat - Innovating, Collaborating and Aspiring Global Space Leadership" રાખવામાં આવી છે.

ભારતની સ્પેસ યાત્રા

  • ISRO ના નેતૃત્વમાં ભારતનો સ્પેસ પ્રોગ્રામ શરૂઆતી સેટેલાઇટ પ્રયોગોથી શરૂ થઈને આજે વિશ્વસ્તરે જાણીતો બની ગયો છે.
  • હાલમાં ભારત INSAT અને GSAT વડે સંચાર, Cartosat અને Resourcesat વડે રિમોટ સેન્સિંગ, NavIC વડે નેવિગેશન તેમજ ગગનયાન દ્વારા માનવ સ્પેસ મિશન ક્ષેત્રે ઝડપી પ્રગતિ કરી રહ્યું છે.

ISRO ની મુખ્ય સિદ્ધિઓ

  • ભારતના ચંદ્ર અભિયાનમાં ચંદ્રયાન-1, ચંદ્રયાન-2 અને ચંદ્રયાન-3 જેવા મહત્વના મિશન સામેલ છે.
  • વર્ષ 2014 માં માર્સ ઓર્બિટર મિશન (મંગળયાન) દ્વારા ભારતે પ્રથમ પ્રયાસે જ મંગળની કક્ષામાં પહોંચીને એશિયાનો પ્રથમ દેશ બનવાનું ગૌરવ મેળવ્યું હતું.
  • NavIC એ ભારતની પોતાની પ્રાદેશિક નેવિગેશન સિસ્ટમ છે, જે સચોટ પોઝિશનિંગ અને સમયની માહિતી આપે છે.
  • આદિત્ય-L1 મિશન એ સૂર્યના કોરોના અને સ્પેસ વેધરનો અભ્યાસ કરવા માટેનું ભારતનું પ્રથમ સોલાર મિશન છે.
  • ગગનયાન મિશન નો હેતુ સ્વદેશી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ભારતીય અવકાશયાત્રીઓને પૃથ્વીની નીચલી કક્ષામાં મોકલવાનો છે.
  • IN-SPACe સંસ્થા ખાનગી કંપનીઓ અને સ્ટાર્ટઅપ્સને ISRO ની સુવિધાઓ વાપરવામાં મદદ કરે છે, જેમ કે Skyroot Aerospace એ Vikram-S રોકેટ લોન્ચ કર્યું હતું.