ગ્રામીણ વિકાસ માટે મિશન સમૃદ્ધ ગામનો પ્રારંભ કરાયો

ગ્રામીણ વિકાસ માટે મિશન સમૃદ્ધ ગામનો પ્રારંભ કરાયો

#GS-2 #શાસન અને સામાજિક ન્યાય #ગરીબી #GS-3 #અર્થતંત્ર #ખેતીવાડી #રોજગારી #મિશન સમૃદ્ધ ગામ #ગ્રામીણ વિકાસ

મુખ્ય મુદ્દા

  • ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલય (MoRD) દ્વારા ગામડાંને આત્મનિર્ભર અને ગરીબીમુક્ત બનાવવા મધ્ય પ્રદેશના બે બ્લોકમાં મિશન સમૃદ્ધ ગામનો પાયલોટ ફેઝ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે.
  • આ યોજનાનો પ્રારંભ સિહોર જિલ્લાના બુધની બ્લોક અને દેવાસ જિલ્લાના ખાતેગાંવ બ્લોકથી કરવામાં આવ્યો છે.
  • આ મિશન સંકલિત ખેતી પદ્ધતિ (IFS) અને લખપતિ દીદી મોડેલ દ્વારા નાના અને મહિલા ખેડૂતો માટે કમાણીના નવા સાધનો ઊભા કરે છે.
  • ગામડાંમાં ગોડાઉન અને પ્રોસેસિંગ યુનિટ બનાવીને પાકના બગાડને અટકાવવા અને વિકસિત ભારત ૨૦૪૭ માટે મજબૂરીનું સ્થળાંતર રોકવાનો લક્ષ્ય છે.

શા માટે ચર્ચામાં છે?

  • કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રીએ નવી દિલ્હીના કૃષિ ભવન ખાતેથી મિશન સમૃદ્ધ ગામનો પ્રારંભ કરાવ્યો છે.
  • સરકારે આ યોજનાનો પાયલોટ ફેઝ મધ્ય પ્રદેશના બે બ્લોકમાં શરૂ કર્યો છે.

મિશન સમૃદ્ધ ગામ વિશે

  • મિશન સમૃદ્ધ ગામ એ ગ્રામીણ વિકાસ અને રોજીરોટી વધારવા માટેનું એક ખાસ માળખું છે.
  • તે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની યોજનાઓને એકસાથે લાવીને ગ્રામીણ પરિવારો અને ગ્રામ પંચાયતો સુધી સીધી સુવિધાઓ, આવકના સાધનો અને સામાજિક સુરક્ષા પહોંચાડે છે.
  • આ યોજના માટે ભારત સરકારનું ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલય (MoRD) નોડલ મંત્રાલય તરીકે કામ કરે છે.
  • આ યોજનાના પાયલોટ પ્રોજેક્ટ મધ્ય પ્રદેશના સિહોર જિલ્લાના બુધની બ્લોક અને દેવાસ જિલ્લાના ખાતેગાંવ બ્લોકમાં શરૂ કરવામાં આવ્યા છે.
  • આ મિશનનો મુખ્ય હેતુ ગામડાંને આત્મનિર્ભર અને ગરીબીમુક્ત બનાવવાનો છે. ગામના દરેક પરિવારને કમાણીની સુવિધાઓ મળશે તો તેઓએ રોજીરોટી માટે શહેરો તરફ જવું નહીં પડે.

મિશન સમૃદ્ધ ગામના મુખ્ય લક્ષણો

  • આમાં દરેક પરિવારની જરૂરિયાતો જાણીને પરિવાર, ગ્રામ પંચાયત અને બ્લોક સ્તરે યોજનાઓ તૈયાર કરાશે, જેથી દરેક ઘરને યોજનાનો લાભ મળે.
  • ખેતી, આરોગ્ય, શિક્ષણ, કૌશલ્ય વિકાસ, ગ્રામીણ વિકાસ અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા તમામ સરકારી ખાતાઓની યોજનાઓને એકસાથે જોડીને તેનો અમલ કરાશે.
  • તે સંકલિત ખેતી પદ્ધતિ (IFS) ને પ્રોત્સાહન આપે છે. જેમાં નાના ખેડૂતો માત્ર એક પાક પર નિર્ભર રહેવાને બદલે બાગાયત, મત્સ્યપાલન, પશુપાલન, મરઘા પાલન અને મધમાખી પાલન પણ કરી શકશે.
  • આ યોજના લખપતિ દીદી મોડેલના આધારે મહિલા ખેડૂતોને માર્ગદર્શન, નાની લોન અને વેપારની તકો આપીને આર્થિક રીતે સક્ષમ બનાવે છે.
  • ગામડાંમાં ગોડાઉન, કોલ્ડ ચેઈન અને નાના પ્રોસેસિંગ યુનિટ ઊભા કરાશે, જેથી પાક બગડતો અટકે અને ખેડૂતોને પોતાના ગામમાં જ વધુ ભાવ મળે.

મહત્વ

  • આ યોજના ગામડાંને સ્થાનિક ઉદ્યોગ અને રોજગારીના કેન્દ્રોમાં બદલશે, જે વિકસિત ભારત ૨૦૪૭ના લક્ષ્યને મજબૂત બનાવશે.
  • તેનાથી ગામડાંમાં જ કામ અને સ્થિર આવક મળશે, જેથી ગ્રામીણ પરિવારોની આર્થિક સ્થિતિ સુધરશે અને મજબૂરીમાં થતું સ્થળાંતર અટકશે.