નાસાના જેમ્સ વેબ ટેલિસ્કોપે નવો એક્સોપ્લેનેટ બીટા પિક્ટોરિસ d શોધ્યો
#GS-3 #સાયન્સ અને ટેકનોલોજી #સ્પેસ #એક્સોપ્લેનેટ #જેમ્સ વેબ સ્પેસ ટેલિસ્કોપ
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- વૈજ્ઞાનિકોએ **NASA** ના **James Webb Space Telescope (JWST)** નો ઉપયોગ કરીને **Beta Pictoris d** નામનો એક નવો મોટો ગ્રહ શોધ્યો છે. આ ગ્રહ પૃથ્વીથી **63 પ્રકાશવર્ષ** દૂર **Milky Way** ગેલેક્સીમાં આવેલા **Beta Pictoris** તારા મંડળમાં આવેલો છે.
બીટા પિક્ટોરિસ તારા મંડળ વિશે
- **Beta Pictoris** એ લગભગ **23 મિલિયન વર્ષ** જૂનું નવું તારા મંડળ છે. તે વૈજ્ઞાનિકોને ગ્રહોનું સર્જન અને તેમની આસપાસની ધૂળની રીંગ વચ્ચેના સંબંધો સમજવામાં મદદ કરે છે.
- આ નવી શોધ પહેલા વૈજ્ઞાનિકો આ સિસ્ટમના બે મોટા ગ્રહો **Beta Pictoris b** અને **Beta Pictoris c** વિશે જાણતા હતા.
- **Beta Pictoris d** ની શોધ સાથે આ સિસ્ટમ હવે દુનિયાનું એવું **બીજું તારા મંડળ** બની ગયું છે જેમાં **ત્રણ કે તેથી વધુ ગ્રહોના સીધા ફોટા (Directly Imaged)** લેવામાં આવ્યા હોય.
બીટા પિક્ટોરિસ d ગ્રહ વિશે
- આ **ગૅસ જાયન્ટ એક્સોપ્લેનેટ** નુ વજન **ગુરુ ગ્રહ (Jupiter)** કરતાં ઓછામાં ઓછું **બે ગણું** છે, જે આ સિસ્ટમના ત્રણેય મોટા ગ્રહોમાં સૌથી નાનો છે.
- તે પોતાના તારાથી **30 એસ્ટ્રોનોમિકલ યુનિટ (AU)** દૂર ફરે છે, જે આપણા સૂર્યથી નેપ્ચ્યુન જેટલું જ અંતર છે અને આ ત્રણેય ગ્રહોમાં સૌથી મોટો ભ્રમણકક્ષા ધરાવે છે.
- આ ગ્રહ અત્યાર સુધી ધૂળના ખૂબ ચમકતા પટ્ટા પાછળ છુપાયેલો હતો, તેથી સામાન્ય દૂરબીનથી તે જોઈ શકાતો નહોતો.
શોધ પદ્ધતિ
- વૈજ્ઞાનિકો **Beta Pictoris b** નો અભ્યાસ કરી રહ્યા હતા ત્યારે **JWST** ના **Near-Infrared Spectrograph (NIRSpec)** સાધન વડે અચાનક આ ગ્રહના રાસાયણિક સંકેતો અને ગતિ મળી આવ્યા હતા.
- **કાર્બન મોનોક્સાઇડ શોષણ રેખાઓ** ની મદદથી આ ગ્રહ હોવાની પુષ્ટિ થઈ હતી, અને બાદમાં **Mid-Infrared Instrument (MIRI)** સાધન વડે તેના વાતાવરણમાં પાણીની વરાળ અને મિથેન શોધાયા હતા.
શોધનું મહત્વ
- મધ્યમ ક્ષમતાવાળા સ્પેક્ટ્રોસ્કોપી ટેકનિક વડે સીધો ફોટો પાડીને શોધાયેલો આ **પહેલો એક્સોપ્લેનેટ** છે, જે રાસાયણિક નિશાનીઓની મદદથી છુપાયેલા ગ્રહો શોધવાનો નવો માર્ગ દર્શાવે છે.