ફ્રાન્સમાં પ્રથમ વખત શામોન્ડા વાયરસથી માનવ મૃત્યુ નોંધાયું
#GS-2 #ગવર્નન્સ અને સોશિયલ જસ્ટિસ #આરોગ્ય #GS-3 #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી #વર્તમાન ઘટનાઓ #આંતરરાષ્ટ્રીય
મુખ્ય મુદ્દા
- ફ્રાન્સે 2026 માં શામોન્ડા વાયરસ ને કારણે દુનિયામાં પ્રથમ માનવ મૃત્યુ નોંધ્યું છે.
- આ વાયરસ Culicoides midges નામની માખીઓ દ્વારા ફેલાય છે અને મુખ્યત્વે ગાય-ઘેટાં જેવા પશુઓને અસર કરે છે.
- આ વાયરસ સામે લડવા માટે હાલમાં કોઈ ચોક્કસ રસી કે એન્ટીવાયરલ સારવાર ઉપલબ્ધ નથી.
- WHO મુજબ સામાન્ય લોકો માટે જોખમ ઓછું છે, કારણ કે આ મૃત્યુ એક એવી વ્યક્તિનું થયું હતું જેની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી હતી.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- ફ્રાન્સે શામોન્ડા વાયરસ ને કારણે દુનિયામાં પ્રથમ માનવ મૃત્યુ નોંધ્યું છે. આ ઘટના ચિંતાજનક છે કારણ કે આ વાયરસ પહેલા ફક્ત પશુઓમાં જોવા મળતો હતો. હવે વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) આ બાબતે તપાસ કરી રહ્યું છે.
વાયરસનું વર્ગીકરણ અને ઉદભવ
- શામોન્ડા વાયરસ એ એક વેક્ટર-બોર્ન વાયરસ છે. તે Peribunyaviridae પરિવારના Orthobunyavirus જીનસમાં આવે છે અને Simbu serogroup નો ભાગ છે.
- આ વાયરસ સૌપ્રથમ 1965 માં નાઇજીરીયાના પશુઓમાં જોવા મળ્યો હતો. લાંબા સમય સુધી તે આફ્રિકા અને એશિયાના કેટલાક ભાગો સુધી સીમિત હતો, પરંતુ 2026 માં તે ફ્રાન્સ અને જર્મની જેવા યુરોપિયન દેશોમાં પહોંચ્યો છે.
હોસ્ટ અને ફેલાવો
- આ વાયરસ મુખ્યત્વે ગાય, ઘેટાં, બકરા અને ઘોડા જેવા પશુઓને અસર કરે છે. આ ઉપરાંત તે અલ્પાકા (alpacas) માં પણ જોવા મળ્યો છે.
- આ વાયરસ Culicoides midges નામની નાની માખીઓના કરડવાથી ફેલાય છે.
ફેલાવાની રીત અને પશુઓ પર અસર
- આ વાયરસ એક માણસથી બીજા માણસમાં ફેલાય છે તેવા કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી. તેમજ, પ્રાણીઓથી સીધો માણસોમાં ફેલાવવાનો કોઈ કિસ્સો નોંધાયો નથી.
- પશુઓમાં આ વાયરસ સંક્રમિત માતા દ્વારા તેના બચ્ચામાં ફેલાઈ શકે છે.
- પશુઓમાં તેના કારણે તાવ આવે છે અને દૂધનું ઉત્પાદન ઘટે છે. આ ઉપરાંત, તે ગર્ભાશયની ગંભીર સમસ્યાઓ જેવી કે ગર્ભપાત અને નવજાત બચ્ચામાં જન્મજાત ખામીઓ પેદા કરે છે.
સારવાર અને બચાવ
- હાલમાં આ વાયરસ માટે કોઈ ચોક્કસ રસી (vaccine) કે એન્ટીવાયરલ દવા ઉપલબ્ધ નથી.
- આ બીમારીને રોકવા માટે માખીઓના નિયંત્રણ પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. જેમ કે, માખીઓના સંવર્ધન સ્થળોનો નાશ કરવો અને જીવજંતુ ભગાડવાની દવાઓનો ઉપયોગ કરવો.
જાહેર આરોગ્ય માટે જોખમ
- WHO ના જણાવ્યા મુજબ, સામાન્ય લોકો માટે આ વાયરસનું જોખમ હજુ પણ ઓછું છે.
- નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ માનવ મૃત્યુ એક દુર્લભ કિસ્સો હતો. જે વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું તેમની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ખૂબ જ નબળી હતી.