ભારતીય નૌકાદળમાં પ્રથમ સ્વદેશી મલ્ટી-પર્પઝ વેસલ 'સમર્થક' સામેલ થયું

ભારતીય નૌકાદળમાં પ્રથમ સ્વદેશી મલ્ટી-પર્પઝ વેસલ 'સમર્થક' સામેલ થયું

#GS-3 #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી #સંરક્ષણ #GS-3: માળખાકીય સુવિધાઓ #GS-2: રાષ્ટ્રીય વર્તમાન બનાવો #આત્મનિર્ભર ભારત #ભારતીય નૌકાદળ

મુખ્ય મુદ્દા

  • ભારતીય નૌકાદળમાં Larsen & Toubro Ltd. (L&T) ના Kattupalli શિપયાર્ડ ખાતે બનેલું પ્રથમ સ્વદેશી મલ્ટી-પર્પઝ વેસલ INS સમર્થક સામેલ કરવામાં આવ્યું છે.
  • આ જહાજ 3,750 ટન નું વિસ્થાપન ધરાવે છે અને તેમાં 75% થી વધુ સ્વદેશી સામગ્રી નો ઉપયોગ થવાથી તે આત્મનિર્ભર ભારત ને બળ આપે છે.
  • સમર્થક જહાજ DRDO અને ખાનગી ક્ષેત્ર માટે નવા રડાર, સોનાર અને મિસાઈલ સિસ્ટમના દરિયાઈ પરીક્ષણ માટે એક ટેસ્ટિંગ પ્લેટફોર્મ બનશે.
  • આ જહાજ UAVs, USVs અને UUVs જેવા ડ્રોન માટે મધરશિપ તરીકે કામ કરવાની સાથે દરિયાઈ આફત રાહત (HADR) અને ટાર્ગેટ ટોઇંગની કામગીરી કરશે.

શા માટે ચર્ચામાં છે?

  • ભારતીય નૌકાદળને તેનું પ્રથમ સ્વદેશી ડિઝાઇન અને નિર્મિત મલ્ટી-પર્પઝ વેસલ (MPV) 'સમર્થક' સોંપવામાં આવ્યું છે.
  • આ જહાજનું નિર્માણ ખાનગી સંરક્ષણ કંપની Larsen & Toubro Ltd. (L&T) દ્વારા તમિલનાડુમાં ચેન્નાઈ નજીક આવેલ Kattupalli શિપયાર્ડ ખાતે કરવામાં આવ્યું છે.
  • L&T કંપની નૌકાદળ માટે 2 મલ્ટી-પર્પઝ જહાજો બનાવી રહી છે, જેમાં બીજું જહાજ INS ઉત્કર્ષ વર્ષ 2025 માં લોંચ કરાયું હતું અને હાલમાં તેની ટ્રાયલ ચાલી રહી છે.
  • 'સમર્થક' નામનો અર્થ સમર્થન આપનાર અથવા પુરસ્કર્તા થાય છે, જે વિવિધ નૌકાદળ મિશનોમાં તેની સહાયક ભૂમિકા દર્શાવે છે.

મુખ્ય વિશેષતાઓ અને કામગીરી

  • આ જહાજ ક્ષમતાની દ્રષ્ટિએ 3,750 ટન વિસ્થાપન ધરાવે છે અને તેમાં 75% થી વધુ સ્વદેશી સામગ્રી નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
  • આ જહાજ DRDO અને ખાનગી કંપનીઓ માટે નવા રડાર, સોનાર અને મિસાશ સિસ્ટમના દરિયાઈ પરીક્ષણ માટે લાઈવ ટેસ્ટિંગ પ્લેટફોર્મ તરીકે કામ કરશે.
  • નૌકાદળની તાલીમ માટે આ જહાજ હાઇ-સ્પીડ એરિયલ અને સરફેસ ટાર્ગેટ્સને લોંચ, ટોવ અને રિકવર કરવાની સુવિધા પૂરી પાડે છે.
  • તે UAVs, USVs અને UUVs જેવા માનવરહિત ડ્રોન અને સબમરીન વાહનોને ઓપરેટ કરવા માટે મધરશિપ તરીકે સેવા આપશે.
  • દરિયામાં ક્ષતિગ્રસ્ત યુદ્ધજહાજોને ખેંચવા અને સામાનની ફેરબદલી કરવા માટે આ જહાજમાં ભારે ક્રેન અને વિંચ સિસ્ટમ લગાવવામાં આવી છે.
  • આ જહાજમાં દરિયાઈ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટે ઓઈલ-સ્પિલ રિકવરી સિસ્ટમ તેમજ HADR આફત રાહત કામગીરી માટે તબીબી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે.

મહત્વ

  • આ સફળતા દર્શાવે છે કે ભારતનું ખાનગી શિપબિલ્ડિંગ ક્ષેત્ર હવે અદ્યતન યુદ્ધજહાજો બનાવવામાં સંપૂર્ણ સક્ષમ છે.
  • પરીક્ષણ, તાલીમ અને ટાર્ગેટ ટોઇંગ જેવા કામ સમર્થક સંભાળશે, જેથી મુખ્ય યુદ્ધજહાજો સુરક્ષા અને લડાયક કામગીરી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકશે.
  • જહાજમાં મોટા પાયે સ્વદેશી ભાગોનો ઉપયોગ આત્મનિર્ભર ભારત ની નીતિને સીધો ટેકો આપે છે.
  • આ જહાજના આગમનથી હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ભારતીય નૌકાદળની સર્વેલન્સ અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન ક્ષમતા વધુ મજબૂત બનશે.