ભારતે દેશમાં જ બનેલું પહેલું એક્સપોર્ટ-ઈમ્પોર્ટ શિપિંગ કન્ટેનર જાહેર કર્યું

#GS-3 #અર્થતંત્ર #માળખાકીય સુવિધાઓ #વર્તમાન ઘટનાઓ #રાષ્ટ્રીય

શા માટે ચર્ચામાં છે?

ભારતે ઉત્તર પ્રદેશના દાદરી ખાતે આવેલા Maersk-CONCOR ઇનલેન્ડ કન્ટેનર ડેપો પર ગ્લોબલ શિપિંગ કંપની A.P. Moller-Maersk માટે દેશમાં બનાવેલું પહેલું એક્સપોર્ટ-ઈમ્પોર્ટ શિપિંગ કન્ટેનર લોન્ચ કર્યું છે.

આ પ્રયાસનો મુખ્ય હેતુ ભારતમાં જ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરના કન્ટેનર બનાવવાનો છે. આનાથી આત્મનિર્ભર ભારત, મેક ઈન ઈન્ડિયા અને મેરિટાઇમ અમૃતકાળ વિઝન 2047 ના લક્ષ્યાંકોને બળ મળશે.
ભારતમાં બનેલું આ પહેલું કન્ટેનર International Organization for Standardization (ISO) અને International Convention for Safe Containers (CSC) ના વૈશ્વિક સુરક્ષા અને ગુણવત્તાના માપદંડોને સંપૂર્ણપણે પૂર્ણ કરે છે.

કેન્દ્રીય બજેટ 2026 માં જાહેર કરાયેલી ₹10,000 કરોડ ની Container Manufacturing Promotion Scheme (CMPS) આ પહેલને મજબૂત ટેકો આપે છે. આ યોજનામાં ફેક્ટરીઓ સ્થાપવા, ઉત્પાદન વધારવા અને રિસર્ચ માટે નાણાકીય મદદ મળશે.
આ યોજના હેઠળ ભારતની વાર્ષિક કન્ટેનર ઉત્પાદન ક્ષમતા દસ ગણી વધારીને લગભગ 7.5 લાખ TEUs (Twenty-foot Equivalent Units) કરવાનો લક્ષ્યાંક છે.
દેશમાં જ કન્ટેનર બનવાથી બીજા દેશો પર નિર્ભરતા ઘટશે, સપ્લાય ચેઈન મજબૂત બનશે અને સ્થાનિક સ્તરે નવી રોજગારી તથા ટેકનિકલ કૌશલ્યનો વિકાસ થશે.

આ સિદ્ધિ દરિયાઈ ક્ષેત્રના સુધારાઓ સાથે જોડાયેલી છે, જેમાં Merchant Shipping Act, 2025, Coastal Shipping Act, 2025 અને Indian Ports Act, 2025 જેવા નવા કાયદાઓનો સમાવેશ થાય છે.
આ સાથે સરકારે કામકાજ સરળ બનાવવા One Nation One Port Process, Maritime Single Window અને e-Samudra જેવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ શરૂ કર્યા છે, તથા પોર્ટ અને શિપબિલ્ડિંગમાં મોટા પાયે રોકાણ કરી રહી છે.