ભારત અને યુકે વચ્ચેનો વ્યાપક આર્થિક અને વેપાર કરાર (CETA) અમલમાં આવ્યો
#GS-3 #અર્થતંત્ર #વિકાસ #રોજગારી #વર્તમાન ઘટનાઓ #આંતરરાષ્ટ્રીય #દ્વિપક્ષીય સંબંધો #વેપાર કરારો
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- **ભારત-UK વ્યાપાર કરાર (CETA)** **15 જુલાઈ, 2026** થી અધિકૃત રીતે અમલમાં આવ્યો છે.
CETA વિશે
- **CETA** એ ભારત અને યુકે વચ્ચે માલસામાન અને સેવાઓના વેપારને સરળ બનાવતો મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય કરાર છે. આ કરારથી બંને દેશો વચ્ચેનો કુલ વેપાર **$56 બિલિયન** થી વધીને આ દાયકાના અંત સુધીમાં બમણો કરવાનો લક્ષ્યાંક છે.
કરારનો મુખ્ય સારાંશ
- યુકેએ ભારતના લગભગ **99%** નિકાસ ઉત્પાદનો પરથી કસ્ટમ ડ્યુટી નાબૂદ કરી છે, જે હાલના મોટાભાગના વેપારને આવરી લે છે.
- બાંગ્લાદેશ અને પાકિસ્તાન જેવા દેશો સામે ભારતીય નિકાસકારોને **4% થી 16%** જેટલો ટેરિફ ગેરફાયદો હતો, જે આ કરારથી દૂર થયો છે.
- ભારત બ્રિટિશ કાર પરની આયાત જકાત **110%** થી ઘટાડીને દસ વર્ષમાં **10%** કરશે, જેમાં વાર્ષિક **37,000** કારની મર્યાદા રાખીને દેશી વાહનોનું રક્ષણ કરાયું છે.
- બ્રિટિશ સ્કોચ વ્હિસ્કી પર લાગતી કસ્ટમ ડ્યુટી દસ વર્ષના ગાળામાં **150%** થી ઘટાડીને **40%** કરવામાં આવશે.
- **DCC** જોગવાઈ હેઠળ ટૂંકા ગાળા માટે યુકે જતા ભારતીય કામદારોને **60 મહિના** સુધી બેવડો સોશિયલ સિક્યુરિટી ટેક્સ ભરવામાંથી મુક્તિ મળશે.
- ભારતે યુકેના **12** મુખ્ય સેવા ક્ષેત્રો અને **137** ઉપ-ક્ષેત્રોમાં પોતાના સેવા નિકાસકારો માટે ઉત્તમ તકો મેળવી છે.
- નર્સિંગ, એકાઉન્ટન્સી અને આર્કિટેક્ચર જેવા ક્ષેત્રોના વ્યાવસાયિકો માટે **12 મહિના**માં **MRAs** કરાર પૂર્ણ કરવાનું નક્કી કરાયું છે.
- યુકેએ ભારતીય સ્ટીલ માટેનો ક્વોટા **12,405 ટન** થી ત્રણ ગણો વધારીને **33,456 ટન** કર્યો છે અને **40%** હિસ્સો ખાસ ઉપયોગ યોજના હેઠળ રાખ્યો છે.
ભારત માટે તકો
- ઝીરો-ડ્યુટીથી તિરુપુરના ગાર્મેન્ટ અને આગ્રાના શૂઝ ઉદ્યોગ જેવા શ્રમ-પ્રધાન ક્ષેત્રોમાં ઉત્પાદન અને રોજગારી વધશે.
- ટેરિફ હટવાથી ભારતની સસ્તી જેનરિક દવાઓ બનાવતી કંપનીઓ યુકેના **$30 બિલિયન** ના ફાર્મા ક્ષેત્રમાં સીધી સ્પર્ધા કરી શકશે.
- સોશિયલ સિક્યુરિટી ટેક્સમાંથી મુક્તિ મળવાથી દર વર્ષે **75,000** ભારતીય વ્યાવસાયિકો અને **900** કંપનીઓને **$600 મિલિયન** નો ફાયદો થશે.
- ભારતીય સેવા પ્રદાતાઓને હવે યુકેના **£90 બિલિયન ($122 બિલિયન)** ના સરકારી ખરીદીના બજારમાં બોલી લગાવવાની સમાન તક મળશે.
- ડિજિટલ સેવાના નવા નિયમોથી બ્રિટિશ કંપનીઓ ભારતમાં તેમના કાર્યાલયોને રિસર્ચ અને સાયબર સિક્યુરિટીના ઉચ્ચ કેન્દ્રોમાં બદલશે.
યુનાઇટેડ કિંગડમ માટે તકો
- ક્વોટા સિસ્ટમથી બ્રિટિશ લક્ઝરી કાર ઉત્પાદકો ભારતના ઝડપથી વધતા પ્રીમિયમ ઓટો બજારમાં વેચાણ વધારી શકશે.
- સ્કોચ વ્હિસ્કી પરનો **150%** ટેરિફ ઘટવાથી યુકેના ડિસ્ટિલર્સ ભારતના વધતા મધ્યમ વર્ગ સુધી સરળતાથી પહોંચી શકશે.
- બ્રિટિશ કંપનીઓને ભારતની **$114 બિલિયન** ની સરકારી ખરીદી યોજનાઓમાં ભાગ લેવાની પારદર્શક તક મળશે.
- યુકેની ફિનટેક કંપનીઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ ભારતમાં પોતાના કેમ્પસ અને સેવાઓ સરળતાથી શરૂ કરી શકશે.
પડકારો
- કાગળની જટિલ પ્રક્રિયા અને માહિતીના અભાવને કારણે ભારતના નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો વેપાર કરારોનો પૂરતો લાભ લઈ શકતા નથી.
- ઝીરો-ટેરિફ હોવા છતાં, ભારતની કૃષિ અને ખાદ્ય નિકાસ સામે યુકેના કડક ગુણવત્તા અને આરોગ્ય ધોરણો મોટો પડકાર છે.
- ટેરિફ ઘટવાથી દેશી ઉત્પાદકો સામે વિદેશી પ્રોડક્ટ્સની સ્પર્ધા વધશે, જેનાથી જૂના સ્થાનિક ઉદ્યોગોના નફા પર અસર પડી શકે છે.
- લાલ સમુદ્ર અને પશ્ચિમ એશિયાના દરિયાઈ માર્ગો પરના તણાવથી શિપિંગ ભાડા વધ્યા છે, જેથી ટેરિફ ઘટાડાનો લાભ ઘટી શકે છે.
આગળનો માર્ગ
- સરકારે નાના ઉદ્યોગોને CETA હેઠળ ડિજિટલ સર્ટિફિકેટ અને નિયમોની સમજ આપવા ખાસ માહિતી ઝુંબેશ ચલાવવી જોઈએ.
- ભારતીય નર્સ, આર્કિટેક્ટ્સ અને એકાઉન્ટન્ટ્સ માટે વ્યાવસાયિક મંજૂરીના કરારો **12 મહિના**ની સમયસીમામાં પૂરા કરવા જરૂરી છે.
- નિકાસ પહેલાં માલસામાનની ગુણવત્તા ચકાસવા માટે ટેક્સટાઇલ અને કૃષિ કેન્દ્રો નજીક આધુનિક લેબોરેટરીઓ સ્થાપવી જોઈએ.
- ભારતીય સ્ટીલ ઉત્પાદકોએ યુકેમાં પોતાનો હિસ્સો વધારવા માટે નવા મળેલા ત્રણ ગણા ક્વોટાનો પૂરો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
નિષ્કર્ષ
- **ભારત-UK CETA** એ ભારતના વૈશ્વિક વેપાર માટે એક સંકલિત પાયો છે, જે સ્થાનિક સુરક્ષા અને નિકાસ વૃદ્ધિ વચ્ચે સંતુલન બનાવે છે. તેનો સાચો ફાયદો ભારતીય ઉદ્યોગો આ નવી તકોનો કેટલો ઝડપી ઉપયોગ કરે છે તેના પર રહેશે.