ભારતે યુએનએસસી બેઠક માટે શાંતિ (SHANTI) વિઝન રજૂ કર્યું
#GS-2 #GS-3 #વર્તમાન બનાવો #આંતરરાષ્ટ્રીય #આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો #યુએનએસસી #ગ્લોબલ સાઉથ #વિદેશ નીતિ
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- ભારતે 2028-29 ના સમયગાળા માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં અસ્થાયી બેઠક મેળવવા પોતાનો પ્રચાર શરૂ કર્યો છે અને આ માટે શાંતિ (SHANTI) વિઝન રજૂ કર્યું છે.
શાંતિ (SHANTI) વિઝન શું છે?
- SHANTI નું પૂરૂ નામ સેક્યુરિંગ હોલિસ્ટિક એડવાન્સમેન્ટ થ્રૂ નોર્મ્સ, ટ્રસ્ટ એન્ડ ઈન્ટેગ્રિટી છે.
- આ વિઝન 2028-29 ની ચૂંટણી માટે ભારતનો મુખ્ય આધાર છે, જે દર્શાવે છે કે વિશ્વમાં ટુકડાઓમાં શાંતિ અને સમૃદ્ધિ લાવી શકાય નહીં.
- આ પહેલ આજની દુનિયાની મોટી વિડંબના દૂર કરવા માંગે છે, જ્યાં એકતરફ વેપાર અને ટેકનોલોજીથી દેશો જોડાયેલા છે અને બીજી તરફ યુદ્ધ તથા હિંસા વધી રહ્યા છે.
શાંતિ (SHANTI) વિઝનના મુખ્ય પાસાં
- તે ગ્લોબલ સાઉથ એટલે કે વિકાસશીલ દેશોના અવાજ, આર્થિક પ્રશ્નો અને વિકાસના મુદ્દાઓને વિશ્વના મુખ્ય નિર્ણયોમાં સ્થાન અપાવવા પર ભાર મૂકે છે.
- આ માળખું યુએનની શાંતિ સેનાને આધુનિક ટેકનોલોજી આપવાની વકીલાત કરે છે અને મહિલા, શાંતિ અને સુરક્ષાના એજન્ડાને પૂરતો ટેકો આપે છે.
- આ વિઝન આતંકવાદ સામે લડવા, આબોહવા પરિવર્તનની અસર નિવારવા અને સમુદ્રી વેપાર માર્ગોની સુરક્ષા માટે મજબૂત આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા પર જોર આપે છે.
- નવી ટેકનોલોજીનો દુરુપયોગ રોકવા માટે આ વિઝન પારદર્શક વૈશ્વિક નિયમો બનાવવાની માંગ કરે છે.
- ભારત વિશ્વસનીય ભાગીદાર છે અને હાલમાં 79 દેશોમાં ભારતીય ભંડોળથી વિકાસ યોજનાઓ ચાલે છે, જે વાતચીત દ્વારા શાંતિ લાવવામાં મદદ કરે છે.
ભારત અને યુએનએસસી: ઇતિહાસ અને સભ્યપદ
- યુએનએસસીમાં 5 કાયમી અને 10 અસ્થાયી સભ્યો હોય છે, જેમાં પસંદ થયેલા સભ્યો યુએનજીએમાં બે-તૃતીયાંશ બહુમતી મેળવીને બે વર્ષ માટે સેવા આપે છે.
- ભારતે અત્યાર સુધીમાં આઠ વાર અસ્થાયી સભ્ય તરીકે કામ કર્યું છે, જેમાં 1950-51, 1967-68, 1972-73, 1977-78, 1984-85, 1991-92, 2011-12 અને 2021-22 ના સમયગાળાનો સમાવેશ થાય છે.
- ભારતે 50 થી વધુ યુએન શાંતિ મિશનમાં લગભગ 3 લાખ સૈનિકો મોકલ્યા છે, જે વિશ્વમાં સૌથી મોટું યોગદાન માનવામાં આવે છે.
- ભારત સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારાની માંગ કરે છે કારણ કે 1945 ના સમયનું આ માળખું આજના સમયની સ્થિતિ દર્શાવતું નથી.