ગ્વાલિયર ખાતે ભારતનો પ્રથમ ટેલિકોમ મેન્યુફેક્ચરિંગ ઝોન સ્થપાશે

ગ્વાલિયર ખાતે ભારતનો પ્રથમ ટેલિકોમ મેન્યુફેક્ચરિંગ ઝોન સ્થપાશે

#GS-3 #અર્થતંત્ર #માળખાકીય સુવિધા #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી #આઈસીટી #વર્તમાન પ્રવાહો #રાષ્ટ્રીય #ટેલિકોમ ક્ષેત્ર

મુખ્ય મુદ્દા

  • દૂરસંચાર વિભાગ (DoT) અને મધ્ય પ્રદેશ સરકાર વચ્ચે ગ્વાલિયર ખાતે 350 એકર વિસ્તારમાં ભારતનો પહેલો ટેલિકોમ મેન્યુફેક્ચરિંગ ઝોન (TMZ) સ્થાપવા માટે MoU થયા છે.
  • આ ઝોનનું સંચાલન એક સ્પેશિયલ પર્પઝ વ્હીકલ (SPV) કરશે, જેમાં મધ્ય પ્રદેશ સરકારનો 51% અને DoTનો 49% ઇક્વિટી હિસ્સો રહેશે.
  • આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા રૂ. 12,000 કરોડથી રૂ. 15,000 કરોડનું લાંબા ગાળાનું રોકાણ આવવાની ધારણા છે, જેમાં ડિક્સન ટેકનોલોજીસ, એચએફસીએલ અને વીએસડીએન તરફથી રૂ. 3,500 કરોડથી વધુના પ્રારંભિક કરાર થઈ ચૂક્યા છે.
  • આ યોજનાથી 14,000 થી વધુ પ્રત્યક્ષ કુશળ નોકરીઓ ઊભી થશે, જે સ્વદેશી ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપશે અને 5G તેમજ 6G ટેકનોલોજી માટે વિદેશી આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડશે.

શા માટે ચર્ચામાં છે?

  • ભારતનો સૌથી પહેલો ટેલિકોમ મેન્યુફેક્ચરિંગ ઝોન (TMZ) બનાવવા માટે દૂરસંચાર વિભાગ (DoT) અને મધ્ય પ્રદેશ સરકાર વચ્ચે કરાર થયા છે. આ ખાસ ઝોન ગ્વાલિયર ખાતે શરૂ કરવામાં આવશે.
  • આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ દેશમાં જ ટેલિકોમ સાધનોનું ઉત્પાદન વધારવાનો છે. આનાથી આત્મનિર્ભર ભારત અભિયાનને મોટું બળ મળશે.

મુખ્ય લક્ષણો અને માળખું

  • આ TMZ પ્રોજેક્ટ 350 એકર જમીનમાં ફેલાયેલો એક ખાસ ઔદ્યોગિક વિસ્તાર હશે. અહીં ટેલિકોમ સાધનોનું નિર્માણ, રિસર્ચ, ટેસ્ટિંગ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સનું કામ એક જ જગ્યાએ થઈ શકશે.
  • આ યોજનાના પહેલા તબક્કામાં 170 એકર જમીન આવરી લેવામાં આવશે, જે SADA વિસ્તાર અને ગ્વાલિયર આઇટી પાર્કમાં આવેલી છે.
  • આ ઝોનનું સંચાલન એક ખાસ સ્પેશિયલ પર્પઝ વ્હીકલ (SPV) કરશે. તેમાં મધ્ય પ્રદેશ સરકારની 51% ભાગીદારી અને DoTની 49% ભાગીદારી રહેશે.
  • આ સંકુલમાં બધા ઉપયોગ કરી શકે તેવા 4G અને 5G ટેસ્ટિંગ સેન્ટર, પ્રોડક્ટ સર્ટિફિકેશન લેબ અને ખાસ R&D રિસર્ચ સેન્ટર બનાવવામાં આવશે.
  • અહીં ટેલિકોમ ક્ષેત્રની તમામ વસ્તુઓ બનશે, જેમ કે મોબાઇલ હેન્ડસેટ, ઓપ્ટિકલ ફાઇબર કેબલ, એન્ટેના, રાઉટર, સેટેલાઇટ સાધનો અને સેમિકન્ડક્ટર ચિપ્સ.
  • આ પ્રોજેક્ટમાં લાંબા ગાળે રૂ. 12,000 કરોડ થી રૂ. 15,000 કરોડનું રોકાણ આવવાની ધારણા છે. તેમાંથી ડિક્સન ટેકનોલોજીસ, HFCL અને VVDN જેવી મોટી કંપનીઓએ રૂ. 3,500 કરોડથી વધુના પ્રારંભિક રોકાણનું વચન આપ્યું છે.
  • આ પ્રોજેક્ટથી 14,000 પ્રત્યક્ષ કુશળ નોકરીઓ ઊભી થશે, જેમાંથી માત્ર પહેલા તબક્કામાં જ 3,500 થી વધુ નોકરીઓ મળશે.
  • આ ઝોન ટેલિકોમ ઉત્પાદકો, ટેકનોલોજી કંપનીઓ, MSME એકમો અને નવા સ્ટાર્ટ-અપ્સને જરૂરી બધી સહાય પૂરી પાડશે.

મહત્વ અને ઉદ્દેશ્યો

  • દેશમાં જ સાધનો બનવાથી વિદેશી આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટશે અને ભારતનું ડિજિટલ નેટવર્ક વધુ સુરક્ષિત બનશે.
  • આ સુવિધાથી 5G અને 6G જેવી નવી પેઢીની ટેકનોલોજી પર થતા સ્વદેશી રિસર્ચ અને ડેવલપમેન્ટને ઝડપ મળશે.
  • આ પગલાથી ભારત ફક્ત ટેલિકોમ સાધનો ખરીદનાર દેશ મટીને દુનિયાભરમાં તેની નિકાસ કરનારું મોટું કેન્દ્ર બનશે.
  • ગ્વાલિયરમાં આ ક્લસ્ટર બનવાથી મધ્ય પ્રદેશમાં સ્થાનિક ઉદ્યોગોનો વિકાસ થશે અને પુરવઠા શૃંખલા (સપ્લાય ચેઇન) મજબૂત બનશે.