માંડુની ખુરાસાની ઈમલીને મળ્યો જીઆઈ ટેગ
#GS-1 #GS-3 #સંસ્કૃતિ #વારસો #આદિવાસી સંસ્કૃતિ #અર્થતંત્ર #કૃષિ #પર્યાવરણ #જૈવવિવિધતા #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- મધ્ય પ્રદેશના માંડુ વિસ્તારના પ્રખ્યાત બાઓબાબ ફળ એટલે કે **ખુરાસાની ઈમલી**ને હવે **જીઆઈ ટેગ (GI Tag)** મળી ગયો છે.
- આ સરકારી ટેગ મળવાથી આ ખાસ ફળને કાનૂની રક્ષણ અને દેશભરમાં એક નવી સત્તાવાર ઓળખ મળશે.
ખુરાસાની ઈમલી અને બાઓબાબ વૃક્ષ વિશે
- **ખુરાસાની ઈમલી** એ આછા લીલા રંગનું ફળ છે, જેનો સ્વાદ ખાટો-મીઠો હોય છે.
- **માંડુ** વિસ્તારના લોકો આ ફળને તેના પોષણ, ઔષધીય ગુણો અને સાંસ્કૃતિક મહત્વના કારણે ખૂબ પસંદ કરે છે.
- આ ફળ આપતા બાઓબાબ વૃક્ષનું વૈજ્ઞાનિક નામ **Adansonia digitata** છે, અને તેનું મોટું થડ પાણી સંઘરી રાખે છે તથા તેની ડાળીઓ ઊંધા ઝાડ જેવી દેખાય છે.
ઐતિહાસિક ઉત્પત્તિ અને સ્થાનિક સંખ્યા
- આશરે **૬૦૦ વર્ષ પહેલાં** **અફઘાન અને અરબ વેપારીઓ** આ વૃક્ષને **માંડુ** લાવ્યા હતા.
- સમય જતાં આ વૃક્ષ અહીંના વાતાવરણ અને જમીન સાથે પૂરેપૂરું અનુકૂળ થઈ ગયું.
- આજે ભારત આખામાં સૌથી વધુ બાઓબાબના ઝાડ **માંડુ**માં જ છે, જ્યાં અધિકારીઓ મુજબ **૧,૦૦૦ થી વધુ** વૃક્ષો આવેલા છે.
પરંપરાગત ઉપયોગો
- અહીંના આદિવાસી સમાજના લોકો વર્ષોથી આ ફળના ગર્ભ, રસ, બીજ અને છાલનો દવા તરીકે ઉપયોગ કરે છે.
- તેઓ **ડાયાબિટીસ**, **પાચનની તકલીફ**, **તાવ** અને **થાક** જેવી બીમારીઓ મટાડવા માટે આ ફળનો ઉપયોગ કરતા આવ્યા છે.
મહત્વ અને અસરો
- આ **જીઆઈ ટેગ** મળવાથી આ ફળમાંથી બનતી વસ્તુઓનું માર્કેટિંગ સારો થશે અને નવા ઉદ્યોગો શરૂ થશે.
- ફળ એકઠું કરતા આદિવાસી પરિવારોની આવક વધશે અને તેઓ સહકારી મંડળીઓ બનાવીને પોતાનો માલ વેચી શકશે.
- આ ઓળખને કારણે નવા ઝાડ વાવવાનું પ્રોત્સાહન મળશે અને વૃક્ષો બચાવવાના પ્રયાસો વધશે.
પડકારો
- આ ટેગ મળ્યા પછી પણ આ જૂના વૃક્ષોને સાચવવા માટે સરકાર તરફથી હજુ સુધી કોઈ ખાસ યોજનાઓ બની નથી.
- આ વૃક્ષના ગુણો અને ફાયદા સમજવા માટે જરૂરી વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો પણ પૂરતા પ્રમાણમાં થયા નથી.