ડિજિટલ હવાલા સામે FATF ની નવી ચેતવણી
#GS-3 #અર્થતંત્ર #બેંકિંગ #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી #આઈસીટી #આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ #સાયબર સુરક્ષા #GS-2 #વર્તમાન પ્રવાહો #આંતરરાષ્ટ્રીય #ડિજિટલ હવાલા #મની લોન્ડરિંગ
મુખ્ય મુદ્દા
- FATF ના અહેવાલ મુજબ સર્વે કરાયેલા લગભગ 70% વિસ્તારોમાં ગેરકાયદે હવાલા નેટવર્કમાં નવી ડિજિટલ ટેકનોલોજીનો પ્રવેશ જોવા મળ્યો છે.
- FATF એ ડિજિટલ હવાલા કામગીરીના 6 અલગ-અલગ મોડેલ દર્શાવ્યા છે, જેમાં AI ટૂલ્સ, મોબાઈલ વોલેટ્સ અને વિશેષ એપ્સનો સમાવેશ થાય છે.
- હવાલા ઓપરેટરો હિસાબ પતાવવા સ્ટેબલકોઈન જેવી વર્ચ્યુઅલ એસેટ્સનો ઉપયોગ કરે છે, જ્યારે રોકડ હજુ પણ પૈસા લેવા અને ચૂકવવા માટે મુખ્ય છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- Financial Action Task Force (FATF) એ તાજેતરમાં ડિજિટલ હવાલા નેટવર્કના વધતા ઉપયોગ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
- ગુનેગારો હવે કાળા નાણાંને ધોળા કરવા અને આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓમાં પૈસા પહોંચાડવા માટે આ આધુનિક રીત અપનાવી રહ્યા છે.
- FATF ના નવા અહેવાલ અનુસાર, સર્વે કરાયેલા દેશોમાંથી લગભગ 70% દેશોમાં ગેરકાયદે બેંકિંગ નેટવર્કમાં નવી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ જોવા મળ્યો છે.
ડિજિટલ હવાલા શું છે?
- ડિજિટલ હવાલા એ પરંપરાગત હવાલા પદ્ધતિનું નવું અને ટેકનોલોજી આધારિત સ્વરૂપ છે.
- આ પદ્ધતિમાં સામાન્ય બેંકિંગ વ્યવહાર વિના જ વચેટિયાઓ દ્વારા નાણાંની લેવડદેવડ કરવામાં આવે છે.
- તે જૂની હવાલા પદ્ધતિ સાથે એન્ક્રિપ્ટેડ મેસેજિંગ, ફિનટેક પ્લેટફોર્મ, મોબાઈલ વોલેટ્સ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ક્રિપ્ટોકરન્સી જેવી ટેકનોલોજીને જોડે છે.
ડિજિટલ હવાલા કેવી રીતે કામ કરે છે?
- સૌપ્રથમ ગ્રાહક કોઈ હવાલા ઓપરેટરને રોકડ અથવા ઓનલાઇન નાણાં સોંપે છે.
- ઓપરેટર એન્ક્રિપ્ટેડ એપ્સ, ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મ અથવા ડિજિટલ ખાતાવહી દ્વારા બીજા ઓપરેટરને મેસેજ મોકલે છે.
- સામે વાળી વ્યક્તિને રોકડ, વોલેટ, ફિનટેક પ્લેટફોર્મ કે વર્ચ્યુઅલ એસેટ્સ દ્વારા નાણાં મળી જાય છે.
- હવાલા ઓપરેટરો પાછળથી રોકડ, વેપાર, સામાન્ય બેંકિંગ કે સ્ટેબલકોઈન જેવા ક્રિપ્ટો એસેટ્સ દ્વારા હિસાબ સરભર કરે છે.
- તપાસ એજન્સીઓથી બચવા માટે તેઓ નકલી કંપનીઓ, મ્યુલ એકાઉન્ટ્સ, ટ્રસ્ટ અને લેયર્ડ ટ્રાન્સફરનો ઉપયોગ કરે છે.
FATF અહેવાલના મુખ્ય મુદ્દા
- સર્વે કરાયેલા લગભગ 70% દેશોમાં જોવા મળ્યું કે હવાલા નેટવર્કમાં ડિજિટલ પદ્ધતિઓ ઝડપથી વધી રહી છે.
- FATF એ ડિજિટલ હવાલાના 6 અલગ-અલગ મોડેલ ઓળખ્યા છે, જેમાં ખાસ એપ્સ, ક્રિપ્ટો સેટલમેન્ટ અને AI ટૂલ્સ સામેલ છે.
- ઓપરેટરો પરસ્પર હિસાબ ચૂકવવા માટે સ્ટેબલકોઈન અને અન્ય વર્ચ્યુઅલ એસેટ્સનો ઉપયોગ મોટા પાયે કરી રહ્યા છે.
- નાણાંની લેવડદેવડ છુપાવવા, મ્યુલ ખાતાઓમાં પૈસા ફેરવવા અને રોકડને ક્રિપ્ટોમાં ઝડપથી ફેરવવા માટે AI ટૂલ્સનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.
- નવી ટેકનોલોજી આવી હોવા છતાં જૂની રોકડ પદ્ધતિ હજુ પણ પૈસા લેવા અને આપવા માટે મુખ્ય માધ્યમ બની રહી છે.
મુખ્ય અસરો અને પડકારો
- સરહદ પાર ઝડપી અને ગુપ્ત રીતે થતી લેવડદેવડને કારણે ગેરકાયદે નાણાં અને આતંકવાદી ભંડોળ પકડવું ખૂબ મુશ્કેલ બન્યું છે.
- ક્રિપ્ટો, ફિનટેક, ગેમિંગ પ્લેટફોર્મ અને ખાનગી ચેટિંગના સમન્વયથી તપાસ એજન્સીઓ માટે નિયમો લાગુ કરવા પડકારરૂપ બન્યા છે, જેથી વૈશ્વિક સહકાર જરૂરી છે.