ભારતીય રાજકારણનું અપરાધીકરણ: ADR રિપોર્ટના મુખ્ય તારણો
#GS-2 #ભારતીય રાજ્યવ્યવસ્થા અને બંધારણ #શાસન અને સામાજિક ન્યાય #સુશાસન #GS-4 #નીતિશાસ્ત્ર #સત્યનિષ્ઠા #જવાબદેહી #પારદર્શિતા #GS-3 #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય #રાજકારણનું અપરાધીકરણ #ચૂંટણી સુધારા
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- Association for Democratic Reforms (ADR) અને National Election Watch (NEW) સંસ્થાએ ભારતના 31 વર્તમાન મુખ્યમંત્રીઓના સોગંદનામાનું વિશ્લેષણ કરીને એક રિપોર્ટ બહાર પાડ્યો છે.
રાજકારણનું અપરાધીકરણ એટલે શું?
- રાજકારણનું અપરાધીકરણ એટલે ગુનાહિત ભૂતકાળ ધરાવતા લોકોનું ચૂંટણી લડવું અને ધારાસભા કે સરકારના હોદ્દા પર ચૂંટાઈને આવવું.
- જ્યારે ગંભીર ગુનાના આક્ષેપ ધરાવતા લોકો કાયદા બનાવવાનું અને વહીવટ ચલાવવાનું કામ કરવા લાગે, ત્યારે લોકશાહી શાસન વ્યવસ્થા નબળી પડે છે.
ADR-NEW રિપોર્ટના મુખ્ય તારણો
- દેશના કુલ 31 મુખ્યમંત્રીઓમાંથી 14 એટલે કે 45% મુખ્યમંત્રીઓએ પોતાના પર ગુનાહિત કેસ નોંધાયેલા હોવાની જાહેરાત કરી છે.
- લગભગ 35% એટલે કે 11 મુખ્યમંત્રીઓ પર ગંભીર ગુનાહિત કેસ છે, જેમાં પાંચ વર્ષ કે તેથી વધુ જેલની સજા થઈ શકે તેવા અપરાધો સામેલ છે.
- બે મુખ્યમંત્રીઓ પર તો હત્યાના પ્રયાસ સંબંધિત કેસ પણ નોંધાયેલા છે.
- બધા મુખ્યમંત્રીઓની સરેરાશ સંપત્તિ ₹118.07 કરોડ છે, જ્યારે ચાર મુખ્યમંત્રીઓ પાસે ₹100 કરોડથી વધુ સંપત્તિ છે.
- કર્ણાટકના D.K. Shivakumar સૌથી ધનિક મુખ્યમંત્રી છે, જેમની પાસે ₹1,413 કરોડથી વધુ સંપત્તિ છે.
- આ રિપોર્ટ તમામ 31 વર્તમાન મુખ્યમંત્રીઓએ તેમની છેલ્લી ચૂંટણી વખતે રજૂ કરેલા સોગંદનામાના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.
અસરો અને પડકારો
- ગંભીર કેસ ધરાવતા નેતાઓ ચૂંટાઈને આવે ત્યારે લોકશાહી સંસ્થાઓ પરથી સામાન્ય જનતાનો વિશ્વાસ ઊઠી જાય છે.
- ગુનાહિત પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતા નેતાઓને લીધે સરકારી વહીવટમાં નૈતિકતા, પારદર્શિતા અને જવાબદેહી જોખમાય છે.
- આ રિપોર્ટ દર્શાવ છે કે નેતાઓ સામેના કેસોનો ઝડપી નિકાલ લાવવા અને ચૂંટણી સુધારા કરવા ખૂબ જ જરૂરી છે.
અભ્યાસક્રમની સુસંગતતા અને સુશાસનનું મહત્વ
- આ મુદ્દો GS પેપર II હેઠળ ચૂંટણી સુધારા, રાજકારણનું અપરાધીકરણ અને લોકશાહીમાં પારદર્શિતા સાથે જોડાયેલો છે.
- તે GS પેપર IV હેઠળ નૈતિક શાસન, જાહેર જીવનમાં પ્રામાણિકતા અને લોકશાહી પર જનતાના વિશ્વાસ સાથે પણ સંબંધિત છે.