વસ્તીગણતરી 2027: સ્વતંત્ર ભારતની પ્રથમ જ્ઞાતિ ગણતરીનું લદ્દાખથી નેતૃત્વ
#GS-2 #ભારતીય રાજવ્યવસ્થા અને બંધારણ #સુશાસન અને સામાજિક ન્યાય #ભારતીય સમાજ #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય #વસ્તીગણતરી 2027 #જ્ઞાતિ ગણતરી
મુખ્ય મુદ્દા
- સ્વતંત્ર ભારતમાં વસ્તીગણતરી 2027ના બીજા તબક્કામાં લદ્દાખ જ્ઞાતિ ગણતરી હાથ ધરનાર પ્રથમ વિસ્તાર બનશે.
- લદ્દાખ, જમ્મુ અને કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડના બરફાચ્છાદિત વિસ્તારોમાં 1-30 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન ક્ષેત્રકાર્ય યોજાશે.
- વસ્તીગણતરી 2027 એ ભારતની પ્રથમ ડિજિટલ વસ્તીગણતરી હશે, જેમાં વસ્તીગણતરી અધિનિયમ, 1948 હેઠળ જ્ઞાતિ અને વસ્તીવિષયક આશરે 40 પ્રશ્નો સામેલ હશે.
- SECC 2011 બિન-વૈધાનિક હતી અને તેમાં 46 લાખથી વધુ જ્ઞાતિના નામો નોંધાયા હતા, જ્યારે આ વસ્તીગણતરી કાનૂની માળખા હેઠળ થશે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- સ્વતંત્ર ભારતમાં પ્રથમ વખત હાથ ધરાનારી જ્ઞાતિ ગણતરીની શરૂઆત વસ્તીગણતરી 2027ના બીજા તબક્કામાં લદ્દાખથી કરવામાં આવશે.
વસ્તીગણતરી 2027માં જ્ઞાતિ ગણતરીના મુખ્ય મુદ્દાઓ
- અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ સિવાયના લોકો પોતાના જ્ઞાતિના નામ ફોર્મમાં આપેલા ખાલી ખાનામાં લખી શકશે.
- સરકારે આ જ્ઞાતિ ગણતરીની પદ્ધતિની ચકાસણી 1-20 જુલાઈ 2026 દરમિયાન 16 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કરી લીધી છે.
- વસ્તીગણતરીના મુખ્ય પત્રકમાં જ્ઞાતિ અને વસ્તીવિષયક બાબતોને આવરી લેતા આશરે 40 પ્રશ્નો રાખવામાં આવશે.
- લદ્દાખ તેમજ જમ્મુ અને કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડના બરફાચ્છાદિત વિસ્તારોમાં 1-30 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન ઘરે-ઘરે જઈને ગણતરી કરાશે, અને 1-5 ઓક્ટોબર 2026 દરમિયાન સુધારા-વધારાની કામગીરી થશે.
- વસ્તીગણતરી 2027 ભારતની પ્રથમ ડિજિટલ વસ્તીગણતરી હશે, પરંતુ લદ્દાખમાં વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા નજીકના સંવેદનશીલ સૈન્ય વિસ્તારોમાં સુરક્ષા ખાતર કાગળના ફોર્મ વપરાશે.
- SECC 2011માં કાનૂની માળખા વગર કામ થયું હતું જેના કારણે 46 લાખથી વધુ જ્ઞાતિના નામો સામે આવ્યા હતા, પરંતુ વસ્તીગણતરી 2027 એ વસ્તીગણતરી અધિનિયમ, 1948 હેઠળ સત્તાવાર રીતે યોજાશે.