કેબિનેટે EPFO વેતન મર્યાદા વધારીને રૂ. 25,000 કરવા મંજૂરી આપી
#GS-2 #GS-3 #શાસન અને સામાજિક ન્યાય #અર્થતંત્ર #રોજગાર #રાષ્ટ્રીય #EPFO #સામાજિક સુરક્ષા #પ્રિલિમ્સ
મુખ્ય મુદ્દા
- કેન્દ્રીય કેબિનેટે EPFO હેઠળ ફરજિયાત માસિક વેતન મર્યાદા ₹15,000 થી વધારીને ₹25,000 કરવાની દરખાસ્તને મંજૂરી આપી છે.
- આ નિર્ણયથી ₹15,000 થી ₹25,000 કમાતા 51 લાખથી વધુ કર્મચારીઓ આપમેળે EPF, EPS-95 અને EDLI યોજના હેઠળ આવરી લેવાશે.
- EPS માં માલિકનો માસિક યોગદાન કેપ ₹1,250 થી વધીને ₹2,083 પ્રતિ માસ થશે, જેનાથી ભવિષ્યના માસિક પેન્શનમાં મોટો વધારો થશે.
- પેન્શન યોજના માટે કેન્દ્ર સરકારનું વાર્ષિક બજેટીય યોગદાન ₹1,089 કરોડ વધશે, જેથી કુલ વાર્ષિક ખર્ચ ₹11,339 કરોડ થશે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- કેન્દ્રીય કેબિનેટે EPFO હેઠળ ફરજિયાત માસિક વેતન મર્યાદા ₹15,000 થી વધારીને ₹25,000 કરવાની શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલયની દરખાસ્તને મંજૂરી આપી છે.
EPFO વેતન મર્યાદા વિશે
- આ મર્યાદા કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ અને પ્રકીર્ણ જોગવાઈઓ અધિનિયમ, 1952 હેઠળની વૈધાનિક માસિક પગાર મર્યાદા (મૂળ પગાર અને મોંઘવારી ભથ્થું) છે. 20 કે તેથી વધુ કર્મચારીઓ ધરાવતી સંસ્થામાં આ મર્યાદા સુધીનો પગાર મેળવતા નવા જોડાયેલા કર્મચારીએ પ્રોવિડન્ટ ફંડ, પેન્શન અને વીમા યોજનામાં જોડાવું ફરજિયાત છે.
- કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) દેશભરમાં આ સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓનું સંચાલન અને દેખરેખ કરે છે.
વેતન મર્યાદા સુધારાનો હેતુ
- આ સુધારાનો મુખ્ય હેતુ વધી રહેલા જીવનનિર્વાહ ખર્ચ, ફુગાવો અને વધતા વેતન સાથે સામાજિક સુરક્ષા લાભોને જોડવાનો છે, જેથી શરૂઆતના અને મધ્યમ સ્તરના સંગઠિત ક્ષેત્રના કામદારોને સુરક્ષિત નિવૃત્તિ બચત અને કૌટુંબિક સહાય મળી રહે.
પૃષ્ઠભૂમિ
- વૈધાનિક વેતન મર્યાદા 2004 થી 1 સપ્ટેમ્બર 2014 સુધી દર મહિને ₹6,500 પર સ્થિર રહી હતી, ત્યારબાદ સરકારે તેને વધારીને ₹15,000 કરી હતી.
- છેલ્લા 12 વર્ષમાં વિવિધ રાજ્યોમાં લઘુત્તમ વેતન વધવાથી મોટાભાગના કામદારોની આવક ₹15,000 આસપાસ પહોંચી ગઈ હતી, જેનાથી નવા કામદારો ઓટોમેટિક કવરેજથી વંચિત રહ્યા હતા, પછી એક્સપેન્ડિચર ફાઇનાન્સ કમિટી (EFC) એ જૂન 2026 માં ₹25,000 સુધીનો વધારો મંજૂર કર્યો.
મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ
- આ નિર્ણાયક સુધારો ત્રણ મોટી યોજનાઓ હેઠળ સુરક્ષા આપે છે, જેમાં નિવૃત્તિ બચત માટે કર્મચારી પ્રોવિડન્ટ ફંડ (EPF), આજીવન પેન્શન માટે કર્મચારી પેન્શન યોજના (EPS-95) અને ₹7 લાખ સુધીનું જીવન વીમા કવચ આપતી EDLI યોજના સામેલ છે.
- આ સુધારો EPS માં માસિક ફાળદાન મર્યાદા ₹1,250 થી વધારીને ₹2,083 પ્રતિ માસ કરે છે (જે માલિકના હિસ્સામાંથી વેતન મર્યાદાના 8.33% છે), જેનાથી EPS-95 હેઠળ ભવિષ્યના પેન્શનમાં મોટો વધારો થશે.
- આ નિર્ણયથી ₹15,000 થી ₹25,000 સુધીની કમાણી કરતા અંદાજે 51+ લાખ કર્મચારીઓ આપમેળે આ સામાજિક સુરક્ષા હેઠળ આવી જશે.
- કેન્દ્ર સરકારનું EPS માટેનું વાર્ષિક બજેટીય યોગદાન ₹1,089 કરોડ વધશે, જેથી આ યોજના પાછળ સરકારનો વાર્ષિક કુલ ખર્ચ વધીને લગભગ ₹11,339 કરોડ થશે.