બ્રાઝિલના એમેઝોન જંગલમાં દાવાનળના કિસ્સામાં ઐતિહાસિક ઘટાડો નોંધાયો
#GS-3 #પર્યાવરણ #સંરક્ષણ #જૈવવિવિધતા #હવામાન પરિવર્તન #GS-1 #ભૂગોળ #ભૌતિક ભૂગોળ
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- બ્રાઝિલના એમેઝોન જંગલમાં લાગતી આગના કિસ્સા 1985 માં નોંધણી શરૂ થઈ ત્યારથી અત્યાર સુધીના સૌથી નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયા છે, જે 2024 ની સરખામણીએ મોટો સુધારો દર્શાવે છે.
- મોડો પડેલો વરસાદ, વૃક્ષોના કાપવામાં આવેલો ઘટાડો અને સ્થાનિક લોકોની જાગૃતિને કારણે આગનો ફેલાવો અટક્યો છે.
- વર્ષ 2024 માં લાગેલી મોટાભાગની આગ માનવસર્જિત હતી, જે ખેતી માટે જમીન સાફ કરવા, ગેરકાયદે ખનન અને જંગલ કાપવાને કારણે થઈ હતી.
- વૈજ્ઞાનિકોએ ચેતવણી આપી છે કે આગામી સમયમાં સુપર અલ નીનો ની અસરથી સૂકો સમયગાળો લંબાઈ શકે છે, જેથી ભવિષ્યમાં ફરી આગ લાગવાનું જોખમ વધી શકે છે.
એમેઝોન વર્ષાવન વિશેની મુખ્ય માહિતી
- દક્ષિણ અમેરિકાના નવ દેશો અને વિસ્તારો માં લગભગ 60 લાખ ચોરસ કિલોમીટર માં ફેલાયેલું એમેઝોન દુનિયાનું સૌથી મોટું ટ્રોપિકલ વર્ષાવન છે.
- આ પ્રખ્યાત જંગલનો લગભગ 60% જેટલો વિશાળ ભાગ એકલા બ્રાઝિલ દેશમાં આવેલો છે.
- આ જંગલ એમેઝોન નદી બેસિન વિસ્તારમાં વિસ્તરેલું છે, જે વિશ્વનું સૌથી મોટું રિવર બેસિન છે.
- તેની કુદરતી સીમાઓમાં ઉત્તરે ગિઆના હાઇલેન્ડ્સ, પશ્ચિમે એન્ડીઝ પર્વતમાળા, દક્ષિણે બ્રાઝિલિયન પ્લેટો અને પૂર્વે એટલાન્ટિક મહાસાગર આવેલા છે.
- વધારે વરસાદ, ઊંચો ભેજ અને સતત ગરમ હવામાનને લીધે અહીં ગીચ સદાબહાર જંગલોનો વિકાસ થયો છે.
- જૈવવિવિધતાના મુખ્ય કેન્દ્ર એવા આ જંગલમાં દુનિયાની જાણીતી જીવસૃષ્ટિમાંથી લગભગ 10% પ્રજાતિઓ વસવાટ કરે છે.
- અહીંની વનસ્પતિઓમાં બ્રાઝિલ નટ, રબર, મહોગની, સીડર અને રોઝવુડ જેવા મહત્ત્વના વૃક્ષો જોવા મળે છે.
- આ વિસ્તારના મુખ્ય પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓમાં જેગુઆર, કેપીબારા, ટેપિર, સ્લોથ, એનાકોન્ડા, કેમેન, ટુકન અને મકાઉ નો સમાવેશ થાય છે.
- આ જંગલના મુખ્ય સંરક્ષિત વિસ્તારોમાં ઇક્વાડોરનું યાસુની નેશનલ પાર્ક તથા બ્રાઝિલના જાઉ નેશનલ પાર્ક, તુમુકુમાકે નેશનલ પાર્ક અને પિકો દા નેબલિના નેશનલ પાર્ક છે.
- આ ઉપરાંત પેરુના માનુ નેશનલ પાર્ક અને પકાયા-સામિરિયા નેશનલ રિઝર્વ તેમજ કોલંબિયાનું અમાકાયાકુ નેશનલ નેચરલ પાર્ક પણ જાણીતા સંરક્ષિત વિસ્તારો છે.
- પૃથ્વીના "ફેફસાં" તરીકે ઓળખાતું આ જંગલ વાતાવરણમાંથી કાર્બન શોષી લેતા કાર્બન સિંક તરીકે કામ કરે છે અને વૈશ્વિક આબોહવાને સમતોલ રાખે છે.
- એમેઝોન નદી પેરુના એન્ડીઝ પર્વતોમાંથી નીકળે છે, જે પાણીના જથ્થાની દ્રષ્ટિએ દુનિયાની સૌથી મોટી અને નાઇલ પછી બીજા નંબરની સૌથી લાંબી નદી છે.
- આ મુખ્ય નદીને મળતી મોટી સહાયક નદીઓમાં રિયો નેગ્રો, મડેઇરા અને ઝિંગુ નો સમાવેશ થાય છે.