વિશ્વ શરણાર્થી દિવસ 2026: ઇતિહાસ અને રક્ષણની રૂપરેખા

#GS-2 #વર્તમાન પ્રવાહો #આંતરરાષ્ટ્રીય #આંતરરાષ્ટ્રીય સંધિઓ અને કરારો #પ્રિલિમ્સ માટે ઝડપી તથ્યો #ઝડપી વર્તમાન પ્રવાહો

શા માટે ચર્ચામાં છે?

હિંસા અને અત્યાચારને કારણે ઘર છોડવા મજબૂર બનેલા લોકોના સન્માનમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દર વર્ષે 20th Jun 2026 ના રોજ વિશ્વ શરણાર્થી દિવસ ઉજવે છે.
વર્ષ 2026 માટેનો વિષય “Until Everyone Is Safe” રાખવામાં આવ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે રક્ષણ દરેક વ્યક્તિ માટે સમાન હોવું જોઈએ.

શરણાર્થીઓની સ્થિતિ અંગેના 50th anniversary of the 1951 Convention ના 50 વર્ષ પૂરા થવા પર આ દિવસ પ્રથમવાર 20th June 2001 ના રોજ ઉજવાયો હતો.
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે શરણાર્થીઓને રક્ષણ આપવા માટે 1951 Refugee Convention and 1967 Protocol મુખ્ય કાનૂની સાધનો છે.
આ કાયદાઓ સુનિશ્ચિત કરે છે કે શરણાર્થીઓને અન્ય વિદેશી નાગરિકો જેટલા જ અથવા સ્થાનિક નાગરિકો જેવા જ હકો મળે.
આ સંધિ શરણાર્થીઓના હકોની સાથે યજમાન દેશ પ્રત્યેની તેમની ફરજો પણ નક્કી કરે છે, જે સુરક્ષા માટે એક સંતુલિત નિયમ બનાવે છે.
Principle of Non-Refoulement નિયમ હેઠળ દેશો શરણાર્થીઓને પાછા એવા દેશમાં મોકલી શકે નહીં જ્યાં તેમના જીવન કે સ્વાતંત્ર્ય પર જોખમ હોય.

શરણાર્થી એ વ્યક્તિ છે જે જાતિ, ધર્મ, રાષ્ટ્રીયતા અથવા રાજકીય વિચારોના ડરથી પોતાના દેશની બહાર રહેવા મજબૂર છે.
વિસ્થાપિત લોકોમાં refugees, asylum seekers, internally displaced persons, stateless persons અને returnees નો સમાવેશ થાય છે.

United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) ના અહેવાલ મુજબ, December 2025 ના અંત સુધીમાં દુનિયાભરમાં આશરે 41.6 million શરણાર્થીઓ હતા.
આ ઉપરાંત, United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East (UNRWA) દ્વારા આશરે 6 million પેલેસ્ટિનિયન શરણાર્થીઓને મદદ પૂરી પાડવામાં આવે છે.