કુનો નેશનલ પાર્કમાં 4 ચીતાના બચ્ચાનો જન્મ થયો

#GS-3 #પર્યાવરણ #જૈવવિવિધતા #વર્ષીય અને વન્યજીવ #વર્તમાન ઘટનાઓ #રાષ્ટ્રીય #ગુજરાત

મુખ્ય મુદ્દા

ભારતમાં જન્મેલી KGP12 નામની ચીતાએ કુનો નેશનલ પાર્ક માં 4 બચ્ચા ને જન્મ આપ્યો છે, જેથી દેશમાં કુલ ચીતા વધીને 56 થયા છે.
ભારતમાં 1952 માં લુપ્ત થયેલા ચીતાને પાછા લાવવા સપ્ટેમ્બર 2022 માં શરૂ થયેલા પ્રોજેક્ટ ચીતા એ પોતાના 4 વર્ષ પૂરા કર્યા છે.
આ પ્રોજેક્ટ કેન્દ્રીય પર્યાવરણ મંત્રાલય ની NTCA સંસ્થા, મધ્ય પ્રદેશ વન વિભાગ અને WII ના સાથથી ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે.
2022 માં નામિબિયા, 2023 માં દક્ષિણ આફ્રિકા અને 2026 માં બોત્સ્વાના થી ચીતા લાવ્યા પછી હવે ગુજરાતના બન્ની ઘાસના મેદાનો ને પણ નવું ઘર બનાવવા વિચારાઈ રહ્યું છે.

ભારતમાં જન્મેલી KGP12 નામની માદા ચીતાએ મધ્ય પ્રદેશ ના કુનો નેશનલ પાર્ક માં 4 બચ્ચા ને જન્મ આપ્યો છે.
આ નવા બચ્ચા આવવાથી હવે ભારતમાં કુલ ચીતાની સંખ્યા વધીને 56 થઈ ગઈ છે.
આ સફળતા પ્રોજેક્ટ ચીતા માટે એક મોટો માઇલસ્ટોન છે, જેને શરૂ થયાને હવે 4 વર્ષ પૂરા થયા છે.

ભારતમાંથી 1952 માં ચીતા સાવ લુપ્ત થઈ ગયા હતા, તેથી તેમને પાછા લાવવા સપ્ટેમ્બર 2022 માં પ્રોજેક્ટ ચીતા શરૂ કરાયો હતો.
બીજા દેશોમાંથી ચીતા લાવીને અને અહીં તેમનો વંશવેલો વધારીને વસ્તી સરખી કરવાનો આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ છે.

ભારતના જંગલોમાં ચીતાની એવી વસ્તી ઊભી કરવી કે જે કુદરતી રીતે પોતાના બચ્ચા ઉછેરી શકે.
આનાથી ઘાસના મેદાનો અને ખુલ્લા જંગલોનું પર્યાવરણ સુધરશે અને સાથે ઇકો-ટૂરિઝમને પણ વેગ મળશે.
સ્થાનિક લોકો અને જંગલી પ્રાણીઓ વચ્ચે ઘર્ષણ ન થાય તેનું ખાસ ધ્યાન રાખવામાં આવે છે.

આ કાર્યક્રમ હેઠળ સૌથી પહેલા 2022 માં નામિબિયા થી ચીતા ભારત લાવવામાં આવ્યા હતા.
ત્યારબાદ વંશાવળી સુધારવા માટે 2023 માં દક્ષિણ આફ્રિકા થી વધુ ચીતા લાવવામાં આવ્યા.
તાજેતરમાં 2026 માં બોત્સ્વાના થી પણ ચીતાની નવી ટુકડી ભારત આવી પહોંચી છે.

કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય (MoEFCC) હેઠળ નેશનલ ટાઇગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટી (NTCA) આ પ્રોજેક્ટ ચલાવે છે.
આ કામમાં મધ્ય પ્રદેશ વન વિભાગ અને વાયરસાઇન્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડિયા (WII) સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે.

હવે મધ્ય પ્રદેશ ના વીરાંગના દુર્ગાવતી ટાઇગર રિઝર્વ ને ચીતા માટે નવું ઘર બનાવવા તૈયારીઓ ચાલી રહી છે.
આ સિવાય ગુજરાત ના બન્ની ઘાસના મેદાનો અને મધ્ય પ્રદેશ ના નૌરાદેહી અભયારણ્ય પર પણ વિચારણા ચાલુ છે.

ચીતા સચવાય રહે તે માટે હવે આખા વિસ્તારના કુદરતી વાતાવરણને એકસાથે સાચવવાનો અભિગમ અપનાવાયો છે.
આનાથી ચીતા માટે પૂરતો શિકાર મળશે અને એક જંગલમાંથી બીજા જંગલમાં જવા માટે સુરક્ષિત રસ્તાઓ મળશે.