WMO ની ચેતવણી: મજબૂત એલ નીનોની અસર લાંબો સમય રહેશે

#GS-1 #ભૂગોળ #GS-3 #પર્યાવરણ #આબોહવા પરિવર્તન #આપત્તિ વ્યવસ્થાપન #વર્તમાન ઘટનાઓ #WMO #એલ નીનો

મુખ્ય મુદ્દા

વિશ્વ હવામાન સંસ્થા (WMO) એ ચેતવણી આપી છે કે વર્તમાન એલ નીનો વધુ મજબૂત બની શકે છે, જેમાં પ્રશાંત મહાસાગરનું તાપમાન સામાન્યથી 2°C વધી જશે અને તેની અસર 2027 સુધી ચાલુ રહેશે.
પ્રશાંત મહાસાગર માં પવનો નબળા પડવાના કારણે દર 2 થી 7 વર્ષે એલ નીનો આવે છે, જે વિશ્વના હવામાન, ખેતી અને પાણીના સંસાધનોને ખોરવી નાખે છે.
વર્ષ 2023-24 ના મજબૂત એલ નીનો ના કારણે વર્ષ 2024 માનવ ઈતિહાસનું સૌથી ગરમ વર્ષ બન્યું હતું.
ભારત માટે મજબૂત એલ નીનો ચોમાસામાં ઓછો વરસાદ લાવે છે, જેનાથી ખેતી, ડેમના પાણીના સ્તર અને ખાદ્ય પદાર્થોની મોંઘવારી પર માઠી અસર થાય છે.

વિશ્વ હવામાન સંસ્થા (WMO) એ વર્તમાન એલ નીનો (El Niño) અંગે ચેતવણી આપી છે. પ્રશાંત મહાસાગરમાં ગરમીનું પ્રમાણ વધવાથી આ એલ નીનો વધુ તીવ્ર બનશે અને વર્ષ 2027 ની શરૂઆત સુધી તેની અસર ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે.

એલ નીનો એ કુદરતી આબોહવાકીય ઘટના છે. તેમાં મધ્ય અને પૂર્વ વિષુવવૃત્તીય પ્રશાંત મહાસાગર નું પાણી અસામાન્ય રીતે ગરમ થાય છે. દર 2 થી 7 વર્ષે પવનો નબળા પડવાના કારણે આ સ્થિતિ બને છે, જે દુનિયાભરમાં વરસાદ અને હવામાનની પેટર્ન બદલી નાખે છે.

હાલનો એલ નીનો ખુબ જ તીવ્ર શ્રેણીમાં પહોંચવાની ધારણા છે, જે WMO ની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં સૌથી ઊંચી કક્ષા છે. અત્યારે પ્રશાંત મહાસાગર નું તાપમાન સામાન્ય કરતા 2°C કરતાં પણ વધી ગયું છે.

તીવ્ર એલ નીનો ના કારણે દુનિયાભરમાં દુષ્કાળ, પૂર, વાવાઝોડા અને દરિયાઈ તોફાનોનું જોખમ વધી જાય છે. વરસાદની અનિશ્ચિતતા ખેતી, ખાદ્ય સુરક્ષા, પીવાના પાણીની લભ્યતા અને વીજળી ઉત્પાદન પ્રણાલીઓ પર સીધી વિપરીત અસર કરે છે.

મહાસાગરની ગરમી ધીમે ધીમે વાતાવરણમાં ભળે છે, જેથી એલ નીનો પછીના વર્ષમાં દુનિયાનું તાપમાન ખૂબ વધી જાય છે. વર્ષ 2023-24 ના એલ નીનોના કારણે 2024 નું વર્ષ અત્યાર સુધીનું સૌથી ગરમ વર્ષ બન્યું હતું, અને WMO એ ભવિષ્યમાં તાપમાનના નવા રેકોર્ડ બનવાની આશંકા વ્યક્ત કરી છે.

મજબૂત એલ નીનો ની સીધી માઠી અસર ભારતીય ચોમાસા પર પડે છે, જેનાથી સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ પડવાની શક્યતા રહે છે. તેનાથી પાકનું ઉત્પાદન ઘટે છે, જળાશયો સુકાય છે, ગ્રામીણ આવક ઘટે છે અને મોંઘવારી વધે છે. આ માટે આબોહવા અનુકૂળ ખેતી અને પાણીનું સારો ઉપયોગ કરવો જરૂરી છે.

WMO એ વહેલી ચેતવણી આપતી સિસ્ટમ, હવામાનની સચોટ આગાહી અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપનને મજબૂત કરવા સૂચવ્યું છે. આ સિવાય, ઓછા પાણીમાં થતા પાક વાવવા, પાણી સંરક્ષણ સુધારવું અને ખેતી, આરોગ્ય તથા ઊર્જા ક્ષેત્રને સમયસર હવામાનની માહિતી આપવી જરૂરી છે.