યુનિસેફનો ચિલ્ડ્રન્સ ક્લાઇમેટ રિસ્ક રિપોર્ટ ૨૦૨૬
#જીએસ-૨ #જીએસ-૩ #પર્યાવરણ #આબોહવા પરિવર્તન #શાસન અને સામાજિક ન્યાય #આરોગ્ય #ગરીબી
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- તાજેતરમાં આવેલા યુનિસેફનો ચિલ્ડ્રન્સ ક્લાઇમેટ રિસ્ક રિપોર્ટ ૨૦૨૬ મુજબ ભારતમાં ૩૯૨ મિલિયન બાળકો ગંભીર આબોહવાકીય જોખમોનો સામનો કરે છે.
- આનો અર્થ એ થાય છે કે દેશના કુલ બાળકોમાંથી ૯૨ ટકા બાળકો અત્યંત ગરમીની ઝપેટમાં છે.
- આ ઉપરાંત બીજા ૮૯ મિલિયન બાળકો વારંવાર આવતી હીટવેવ એટલે કે ગરમ પવનોની લહેરથી પ્રભાવિત થાય છે.
રિપોર્ટ વિશે
- યુનિસેફનો ચિલ્ડ્રન્સ ક્લાઇમેટ રિસ્ક રિપોર્ટ ૨૦૨૬ એ એક વૈશ્વિક અભ્યાસ છે જે બાળકો પર પર્યાવરણના જોખમોની અસર ચકાસે છે.
- તે તપાસે છે કે ગરમી, દુષ્કાળ, પૂર અને પ્રદૂષણ જેવા જોખમો બાળકોના સ્વાસ્થ્ય અને શિક્ષણને કેવી રીતે નુકસાન કરે છે.
- આ રિપોર્ટ બાળકોના સ્વાસ્થ્ય, ભણતર, પોષણ અને જીવન રક્ષણ પર પડતી અસરોનો અભ્યાસ કરે છે.
રિપોર્ટના મુખ્ય તારણો
- આ વૈશ્વિક મૂલ્યાંકનમાં ભારતનો જોખમ સ્કોર ૯.૨૧ માંથી ૧૦ જેટલો ખૂબ જ ઊંચો છે.
- દક્ષિણ એશિયામાં માત્ર પાકિસ્તાનનો સ્કોર ૯.૪૪ અને બાંગ્લાદેશનો સ્કોર ૯.૩૮ ભારત કરતાં વધુ છે.
- ભારતને અત્યંત ગરમીના જોખમ માટે સૌથી વધુ ૧૦ માંથી ૧૦ નો સ્કોર મળ્યો છે.
- આબોહવા બદલાવના કારણે હીટવેવ વધુ વાર આવે છે અને લાંબો સમય ટકે છે.
- હવા પ્રદૂષણ બાબતે ભારતનો સ્કોર વધીને ૯.૯૪ માંથી ૧૦ પર પહોંચી ગયો છે.
- ખરાબ હવા બાળકોના સ્વાસ્થ્ય અને શારીરિક વિકાસ માટે મોટો ખતરો બની રહી છે.
- પાણીની અછતને કારણે રિપોર્ટમાં ભારતને દુષ્કાળ જોખમ માટે ૮.૮૪ માંથી ૧૦ સ્કોર આપ્યો છે.
- પાણીની અછત બાળકોના પોષણ અને કલ્યાણ માટે મોટા જોખમો પેદા કરે છે.
- દુનિયાભરમાં ૧.૧ અબજ બાળકો ઓછામાં ઓછા ત્રણ આબોહવાકીય જોખમોનો એકસાથે સામનો કરે છે.
- ભારતમાં ઘણા બાળકો ભારે ગરમી, દુષ્કાળ અને હવા પ્રદૂષણનો સામનો એકસાથે કરી રહ્યા છે.
- ભારતની વર્તમાન હીટ એક્શન પ્લાન યોજનાઓમાં બાળકો માટેના સુરક્ષા પગલાંનો અભાવ છે.
- હાલની યોજનાઓમાં શાળાઓ અને આંગણવાડીઓ માટે કોઈ ખાસ જોગવાઈ કરવામાં આવી નથી.
- આ યોજનાઓમાં રાત્રિના સમયની ગરમી ઘટાડવા અને બાળકોના જોખમનું માપન કરવાના નિયમો નથી.
- મોટાભાગની નીતિઓમાં બાળકોની ઉંમર પ્રમાણે આબોહવા સામે રક્ષણ મેળવવાના પગલાંનો અભાવ છે.
અસરો
- વધતી ગરમી, હવા પ્રદૂષણ અને આબોહવાકીય આફતો બાળકોમાં રોગો અને કુપોષણનું પ્રમાણ વધારે છે.
- અત્યંત ગરમી અને આબોહવાકીય ફેરફારો શાળાની હાજરી ઘટાડે છે અને ભણવાની ક્ષમતા નબળી પાડે છે.
- આબોહવા નીતિઓમાં શાળાઓને સુરક્ષિત બનાવવા અને મજબૂત આરોગ્ય સેવાઓનો સમાવેશ કરવો જરૂરી છે.