સ્માર્ટ સીડ કોટિંગ ટેકનોલોજી

સ્માર્ટ સીડ કોટિંગ ટેકનોલોજી

#જીએસ-૩ #અર્થતંત્ર #કૃષિ #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી #પર્યાવરણ

સંદર્ભ

  • હવામાનના ફેરફારો સામે લડવા અને પાકનો વિકાસ સારો કરવા માટે ICAR-Indian Institute of Oilseeds Research (ICAR-IIOR) દ્વારા એક નવી બાયોપોલિમર આધારિત Smart Seed Coating Technology વિકસાવવામાં આવી છે.

આ શું છે

  • આ Smart Seed Coating Technology ભારતીય પેટન્ટ ધરાવતી અને કુદરતી રીતે નાશ પામે તેવી સીડ એન્હાન્સમેન્ટ સિસ્ટમ છે.
  • તે જૂની અને સાદી સીડ ટ્રીટમેન્ટ પદ્ધતિની જગ્યાએ એક સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડે છે જે છોડના વિકાસની શરૂઆતથી જ કામ કરે છે.

વિકાસકર્તા

  • હૈદરાબાદ સ્થિત ICAR-Indian Institute of Oilseeds Research (ICAR-IIOR) સંસ્થાએ આ ટેકનોલોજી બનાવી છે અને તેની વૈજ્ઞાનિક ચકાસણી કરી છે.

ધ્યેય

  • આનો હેતુ હવામાન સામે ટકી શકે તેવી ખેતી કરવાનો, વરસાદ પર આધારિત ખેતીમાં જોખમ ઘટાડવાનો અને પાકની કુલ ઉત્પાદકતા વધારવાનો છે.
  • તે અનિયમિત વરસાદ, દુષ્કાળ, ગરમીનું પ્રમાણ વધવું, જમીન બગડવી અને જીવાતો સામે ઉગતા છોડનું રક્ષણ કરે છે.

તે કેવી રીતે કામ કરે છે અને મુખ્ય વિશેષતાઓ

  • કાચા બીજ પર પર્યાવરણને અનુકૂળ અને કુદરતી રીતે નાશ પામી શકે તેવા બાયોપોલિમરનું એક સુરક્ષિત આવરણ ચડાવવામાં આવે છે.
  • આ આવરણની અંદર ફાયદાકારક સૂક્ષ્મજીવો, મુખ્ય પોષક તત્વો, સૂક્ષ્મ પોષક તત્વો, પાક રક્ષક દવાઓ અને છોડનો વિકાસ કરતા તત્વો એકસાથે ભરેલા હોય છે.
  • એકવાર બીજ વાવ્યા પછી, આ આવરણ જમીનની ભેજ સાથે ભળીને બીજની આસપાસ એક રક્ષણાત્મક વાતાવરણ બનાવે છે.
  • બીજ ઉગતી વખતે જ પોષક તત્વો સીધા મૂળ સુધી પહોંચે છે, જેનાથી મૂળ ઝડપથી વિકસે છે અને છોડને તરત જ ખોરાક મળે છે.

મુખ્ય લક્ષણો

  • તેમાં કુદરતી રીતે વિઘટન પામતી પદ્ધતિ વપરાય છે જે જમીનને નુકસાન કર્યા વગર કે પ્રદૂષણ ફેલાવ્યા વગર આપોઆપ નાશ પામે છે.
  • જૂની પદ્ધતિની જેમ અલગ-અલગ પ્રક્રિયા કરવાને બદલે, આ પદ્ધતિમાં રક્ષણ, પોષણ અને જૈવિક સહાય બધું જ એકસાથે મળી જાય છે.
  • આ સૂત્રને અનાજ, બાજરી, કઠોળ, તેલીબિયાં, રેસાવાળા પાક, ઘાસચારાના પાક, શાકભાજી અને મસાલા પાકોની જરૂરિયાત મુજબ બદલી શકાય છે.
  • દેશના જુદા જુદા સ્થળો પર AICRP-Seed દ્વારા maize, chickpea, cotton, mustard, અને pigeon pea જેવા પાકો પર કરાયેલા પ્રયોગોમાં સાદા બીજની સરખામણીએ 12% થી 37% સુધીનું વધુ ઉત્પાદન જોવા મળ્યું છે.
  • રાજ્યના બીજ વિકાસ નિગમો, Farmer Producer Organizations (FPOs) અને ખાનગી બીજ સંસ્થાઓ સાથે મળીને આ ટેકનોલોજીને મોટા પાયે બજારમાં લાવવાનું આયોજન છે.