કેન-બેતવા લિંક પ્રોજેક્ટના વિલંબ સામે ચિતા આંદોલન

#GS-2 #GS-3 #શાસન અને સામાજિક ન્યાય #વંચિત વર્ગો #માળખાકીય સુવિધાઓ #પર્યાવરણ #વન્યજીવન #આદિવાસી અધિકારો #કેન-બેતવા લિંક પ્રોજેક્ટ #મધ્ય પ્રદેશ

મુખ્ય મુદ્દા

મધ્ય પ્રદેશમાં કેન-બેતવા લિંક પ્રોજેક્ટના કારણે વિસ્થાપિત થયેલા લોકોએ યોગ્ય વળતર અને પુનર્વસનમાં થતા વિલંબ સામે ચિતા આંદોલન ફરી શરૂ કર્યું છે.
આ આંદોલનનું નેતૃત્વ મુખ્યત્વે આદિવાસી મહિલાઓ કરી રહી છે, જેઓ બળજબરીપૂર્વક ઘર તોડી પાડતા પહેલા યોગ્ય આવાસ અને નાણાકીય સહાયની માંગ કરી રહી છે.
આ વિરોધ પ્રદર્શન દ્વારા કેન નદીને થતા નુકસાન અને પન્ના ટાઇગર રિઝર્વના પર્યાવરણ પર પડતી અસરો અંગે પણ અવાજ ઉઠાવવામાં આવ્યો છે.
આ ચળવળ દર્શાવે છે કે મોટા માળખાકીય પ્રોજેક્ટ્સ સાથે સામાજિક ન્યાય અને આદિવાસીઓના બંધારણીય અધિકારોનું રક્ષણ કરવું ખૂબ જ જરૂરી છે.

મધ્ય પ્રદેશમાં કેન-બેતવા લિંક પ્રોજેક્ટને કારણે ઘર અને જમીન ગુમાવનારા લોકોએ યોગ્ય વળતર અને પુનર્વસનમાં થતા વિલંબ સામે ચિતા આંદોલન ફરી શરૂ કર્યું છે.

ચિતા આંદોલન એ એક શાંતિપૂર્ણ પણ અનોખું વિરોધ પ્રદર્શન છે, જેમાં વિસ્થાપિત લોકો સળગતી ચિતાઓ પાસે બેસીને પોતાનો આક્રોશ વ્યક્ત કરે છે કે જમીન અને રોજીરોટી છીનવાઈ જવી એ સામાજિક મૃત્યુ સમાન છે.
આ આંદોલનનો મુખ્ય હેતુ મોટા વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સને કારણે બેઘર થયેલા પરિવારો માટે યોગ્ય વળતર, નવું ઘર અને સમયસર પુનર્વસનની માંગ કરવાનો છે.

આંદોલનકારીઓ સ્મશાનમાં ચિતા નજીક એકઠા થાય છે અને ન્યાય આપો અથવા મોત આપો જેવા નારા લગાવીને પોતાની ગંભીર પરિસ્થિતિ તરફ ધ્યાન દોરે છે.
કેન-બેતવા લિંક પ્રોજેક્ટ અને અન્ય સિંચાઈ યોજનાઓથી પ્રભાવિત થયેલી આદિવાસી મહિલાઓ આ આંદોલનનું મુખ્ય નેતૃત્વ કરી રહી છે.
પ્રભાવિત લોકોનો આરોપ છે કે સરકારી તંત્ર દ્વારા વળતર અને મકાન ફાળવણીમાં વિલંબ કરવામાં આવે છે અને યોગ્ય પુનર્વસન વગર જ બળજબરીથી ઘરો તોડી પાડવામાં આવે છે.
આ આંદોલન માત્ર વળતર પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ તે જંગલોનો વિનાશ, કેન નદીને થતું નુકસાન અને પન્ના ટાઇગર રિઝર્વના જીવો પર તોળાતા જોખમ સામે પણ અવાજ ઉઠાવે છે.

આ આંદોલન સ્પષ્ટ કરે છે કે દેશમાં મોટા માળખાકીય વિકાસની સાથે સામાજિક ન્યાય પણ એટલો જ જરૂરી છે, જેથી ગરીબ અને વિસ્થાપિત લોકોની રોજીરોટી છીનવાઈ ન જાય.
તે દર્શાવે છે કે કોઈપણ યોજનામાં સ્થાનિક લોકોની સંમતિ, પર્યાવરણનું રક્ષણ અને આદિવાસીઓના બંધારણીય અધિકારોનું જતન થવું જ જોઈએ.