પ્રધાન મંત્રી સુરક્ષિત માતૃત્વ અભિયાન (PMSMA)
#GS-2 #શાસન અને સામાજિક ન્યાય #આરોગ્ય #ગરીબી #કલ્યાણકારી યોજનાઓ #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય #અર્થતંત્ર
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયે પ્રધાન મંત્રી સુરક્ષિત માતૃત્વ અભિયાન (PMSMA) ના 10 વર્ષ પૂરા થવાની ઉજવણી સમગ્ર દેશમાં શરૂ કરી છે.
- આ ઉજવણી 10 Years of PMSMA - A Decade of Care ની થીમ હેઠળ કરવામાં આવી રહી છે.
પ્રધાન મંત્રી સુરક્ષિત માતૃત્વ અભિયાન (PMSMA) વિશે
- પ્રધાન મંત્રી સુરક્ષિત માતૃત્વ અભિયાન (PMSMA) એ દેશની બધી જ સગર્ભા મહિલાઓને નિઃશુલ્ક અને સંપૂર્ણ પ્રીનેટલ કાળજી આપવા માટે શરૂ કરાયેલી રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય યોજના છે.
- આ યોજના એક જ જગ્યાએથી આરોગ્ય સેવાઓ પૂરી પાડે છે અને RMNCH+A રણનીતિ હેઠળ સરકારના અભિગમનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
- સરકારે આ યોજનાની શરૂઆત 9 જૂન, 2016 ના રોજ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા કરી હતી.
- ભારત સરકારનું આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય (MoHFW) આ કાર્યક્રમનું આયોજન, ભંડોળ અને સંચાલન કરે છે.
- આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ સગર્ભાવસ્થા અને બાળકના જન્મ સમયે થતા અટકાવી શકાય તેવા મૃત્યુદરને ઘટાડવાનો છે.
- આ યોજના ખાતરી કરે છે કે દરેક સગર્ભા મહિલાને તેની બીજી કે ત્રીજી ત્રિમાસિક અવધિમાં ઓછામાં ઓછી એક વખત નિષ્ણાત ડૉક્ટર દ્વારા તપાસ મળે.
PMSMA વ્યવસ્થાના મુખ્ય લક્ષણો
- દર મહિનાની 9 તારીખે સરકારી આરોગ્ય કેન્દ્રો પર વિશેષ સત્રો યોજવામાં આવે છે જેથી સગર્ભા મહિલાઓને નિયમિત તપાસ મળી રહે.
- મહિલાઓને એક જ મુલાકાતમાં તપાસ, દવાઓ, લેબ ટેસ્ટ અને એક સોનોગ્રાફી જેવી સેવાઓ સંપૂર્ણપણે મફત મળે છે.
- ખાનગી સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાતો સરકારી હોસ્પિટલોમાં સ્વૈચ્છિક સેવા આપે છે જેથી તબીબોની ઘટ પૂરી થઈ શકે.
- સામાન્ય સગર્ભાવસ્થા ધરાવતી મહિલાઓના કાર્ડ પર ગ્રીન સ્ટીકર લગાવવામાં આવે છે જેથી નિયમિત દેખરેખ રાખી શકાય.
- ઉચ્ચ જોખમવાળી સગર્ભાવસ્થા ધરાવતી મહિલાઓની ઓળખ માટે રેડ સ્ટીકર લગાવવામાં આવે છે જેથી સમયસર કાળજી અને સારવાર મળી શકે.
e-PMSMA ની વિશેષતાઓ
- e-PMSMA પોર્ટલ અને મોબાઇલ એપ દ્વારા દરેક જોખમી સગર્ભાવસ્થાની ઓનલાઈન નોંધણી અને દેખરેખ રાખવામાં આવે છે.
- આરોગ્ય કેન્દ્રો દર મહિને ચાર PMSMA સત્રો યોજી શકે છે જેથી કોઈ પણ લાભાર્થી સારવારથી વંચિત ન રહે.
- આ દેખરેખ પ્રણાલી માતા અને નવજાત બાળકની ડિલિવરી પછીના 45 દિવસ સુધી સંભાળ રાખે છે.
- દૂરના વિસ્તારોમાં રહેતી સગર્ભા મહિલાઓને હોસ્પિટલ પહોંચવા માટે JSSK હેઠળ વાહનવ્યવહારની આર્થિક સહાય અપાય છે.