IBC અને PMLA સંઘર્ષ પર NCLAT નો ચુકાદો
#GS-2 #GS-3 #ગવર્નન્સ અને સામાજિક ન્યાય #અર્થતંત્ર #નિયમનકારી સંસ્થાઓ #મની લોન્ડરિંગ #રાષ્ટ્રીય
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- **NCLAT** એ ચુકાદો આપ્યો છે કે **IBC, 2016** હેઠળનો મોરેટોરિયમ **PMLA, 2002** હેઠળ ગુનાહિત કમાણીની જપ્તી રોકી શકતો નથી.
- આ ચુકાદો **સિદ્ધિ વિનાયક લોજિસ્ટિક્સ લિમિટેડ** ની નાદારી પ્રક્રિયા દરમિયાન આવ્યો, જ્યાં **એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED)** એ મિલકતો જપ્ત કરી હતી.
- લિક્વિડેટરે **પી. મોહનરાજ વર્સિસ શાહ બ્રધર્સ ઈસ્પાત (2021)** કેસનો સંદર્ભ આપ્યો હતો, જે મોરેટોરિયમ દરમિયાન જબરદસ્તી વસૂલાત પર રોક લગાવે છે.
- બીજી તરફ, **ED** એ **એમ્બેસી પ્રોપર્ટી ડેવલપમેન્ટ્સ વર્સિસ કર્ણાટક રાજ્ય (2019)** કેસનો આધાર લીધો, જે કહે છે કે **NCLT** અન્ય કાયદાઓ હેઠળ લીધેલા નિર્ણયોની સમીક્ષા કરી શકતું નથી.
IBC-PMLA વિવાદ પર NCLAT નો ચુકાદો
- ટ્રિબ્યુનલે સ્પષ્ટ કર્યું કે **IBC, 2016** અને **PMLA, 2002** બંને સાવ અલગ-અલગ ક્ષેત્રમાં કામ કરે છે.
- **IBC, 2016** કંપનીઓ ઉગારવા અને દેવું વસૂલવા માટે છે, જ્યારે **PMLA, 2002** કાળું નાણું અને ગેરકાયદે મિલકત જપ્ત કરવા માટે છે.
- **IBC, 2016** ની **કલમ 14** હેઠળ મળતું રક્ષણ માત્ર કાયદેસર રીતે કમાયેલી મિલકતો માટે છે, ગેરકાયદે કમાણી માટે નહીં.
- **PMLA, 2002** હેઠળની કાર્યવાહી ફોજદારી કાયદાનો ભાગ છે, તેને સિવિલ મોરેટોરિયમથી રોકી શકાય નહીં.
- આ ઉપરાંત **PMLA, 2002** ની **કલમ 41** મુજબ સિવિલ કોર્ટ **ED** ની પ્રક્રિયામાં દખલગીરી કરી શકતી નથી.
- ધિરાણકર્તાઓએ નુકસાન સહન કરવું પડે તો પણ દેશમાંથી ગુનાહિત સંપત્તિ નાબૂદ કરવી એ રાષ્ટ્રીય હિતની બાબત છે.
- **NCLT** કે **NCLAT** ને **ED** દ્વારા કરાયેલા જપ્તીના આદેશોની સમીક્ષા કરવાની કોઈ સત્તા નથી.
IBC, 2016 અને PMLA, 2002 વચ્ચે સરખામણી
- **IBC, 2016** નો મુખ્ય હેતુ કંપનીને બચાવવાનો અને દેવું પાછું મેળવવાનો છે, જ્યારે **PMLA, 2002** નો હેતુ ગુનાની કમાણી શોધીને જપ્ત કરવાનો છે.
- **IBC, 2016** એ નાગરિક અને વ્યાપારી કાયદો છે, જ્યારે **PMLA, 2002** એ ફોજદારી અને જાહેર કાયદો છે.
- **IBC, 2016** કાયદેસર મિલકતને સુરક્ષિત કરે છે, જ્યારે **PMLA, 2002** ગેરકાયદે મિલકતને લક્ષ્ય બનાવે છે.
- **કલમ 14** હેઠળનો મોરેટોરિયમ દીવાની દાવો અટકાવે છે, પરંતુ **ED** ને દૂષિત મિલકત સીલ કરતા રોકી શકતો નથી.
- **IBC** ના કેસ **NCLT** અને **NCLAT** ચલાવે છે, જ્યારે **PMLA** ના કેસ વિશિષ્ટ **PMLA** અદાલતોમાં ચાલે છે.