IBC અને PMLA સંઘર્ષ પર NCLAT નો ચુકાદો
#GS-2 #GS-3 #ગવર્નન્સ અને સામાજિક ન્યાય #અર્થતંત્ર #નિયમનકારી સંસ્થાઓ #મની લોન્ડરિંગ #રાષ્ટ્રીય
મુખ્ય મુદ્દા
- NCLAT એ ચુકાદો આપ્યો છે કે IBC, 2016 ની કલમ 14 હેઠળનો મોરેટોરિયમ PMLA, 2002 હેઠળ ગુનાહિત મિલકત જપ્ત થવાથી બચાવી શકતો નથી.
- સિદ્ધિ વિનાયક લોજિસ્ટિક્સ લિમિટેડ ના કેસમાં ટ્રિબ્યુનલે સ્પષ્ટ કર્યું કે વ્યાપારી નાદારી ઉકેલ ફોજદારી મની લોન્ડરિંગ કાર્યવાહી પર હાવી થઈ શકે નહીં.
- PMLA, 2002 ની કલમ 41 સિવિલ ટ્રિબ્યુનલો જેવા કે NCLT ને ED ના જપ્તી આદેશોમાં હસ્તક્ષેપ કરવાથી રોકે છે.
- કંપની નાદારી પ્રક્રિયામાં બેંકોને થતા નાણાકીય નુકસાન કરતાં દેશમાંથી ગેરકાયદે સંપત્તિ જપ્ત કરવી એ વધુ મહત્વપૂર્ણ રાષ્ટ્રીય હિત છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- NCLAT એ ચુકાદો આપ્યો છે કે IBC, 2016 હેઠળનો મોરેટોરિયમ PMLA, 2002 હેઠળ ગુનાહિત કમાણીની જપ્તી રોકી શકતો નથી.
- આ ચુકાદો સિદ્ધિ વિનાયક લોજિસ્ટિક્સ લિમિટેડ ની નાદારી પ્રક્રિયા દરમિયાન આવ્યો, જ્યાં એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) એ મિલકતો જપ્ત કરી હતી.
- લિક્વિડેટરે પી. મોહનરાજ વર્સિસ શાહ બ્રધર્સ ઈસ્પાત (2021) કેસનો સંદર્ભ આપ્યો હતો, જે મોરેટોરિયમ દરમિયાન જબરદસ્તી વસૂલાત પર રોક લગાવે છે.
- બીજી તરફ, ED એ એમ્બેસી પ્રોપર્ટી ડેવલપમેન્ટ્સ વર્સિસ કર્ણાટક રાજ્ય (2019) કેસનો આધાર લીધો, જે કહે છે કે NCLT અન્ય કાયદાઓ હેઠળ લીધેલા નિર્ણયોની સમીક્ષા કરી શકતું નથી.
IBC-PMLA વિવાદ પર NCLAT નો ચુકાદો
- ટ્રિબ્યુનલે સ્પષ્ટ કર્યું કે IBC, 2016 અને PMLA, 2002 બંને સાવ અલગ-અલગ ક્ષેત્રમાં કામ કરે છે.
- IBC, 2016 કંપનીઓ ઉગારવા અને દેવું વસૂલવા માટે છે, જ્યારે PMLA, 2002 કાળું નાણું અને ગેરકાયદે મિલકત જપ્ત કરવા માટે છે.
- IBC, 2016 ની કલમ 14 હેઠળ મળતું રક્ષણ માત્ર કાયદેસર રીતે કમાયેલી મિલકતો માટે છે, ગેરકાયદે કમાણી માટે નહીં.
- PMLA, 2002 હેઠળની કાર્યવાહી ફોજદારી કાયદાનો ભાગ છે, તેને સિવિલ મોરેટોરિયમથી રોકી શકાય નહીં.
- આ ઉપરાંત PMLA, 2002 ની કલમ 41 મુજબ સિવિલ કોર્ટ ED ની પ્રક્રિયામાં દખલગીરી કરી શકતી નથી.
- ધિરાણકર્તાઓએ નુકસાન સહન કરવું પડે તો પણ દેશમાંથી ગુનાહિત સંપત્તિ નાબૂદ કરવી એ રાષ્ટ્રીય હિતની બાબત છે.
- NCLT કે NCLAT ને ED દ્વારા કરાયેલા જપ્તીના આદેશોની સમીક્ષા કરવાની કોઈ સત્તા નથી.
IBC, 2016 અને PMLA, 2002 વચ્ચે સરખામણી
- IBC, 2016 નો મુખ્ય હેતુ કંપનીને બચાવવાનો અને દેવું પાછું મેળવવાનો છે, જ્યારે PMLA, 2002 નો હેતુ ગુનાની કમાણી શોધીને જપ્ત કરવાનો છે.
- IBC, 2016 એ નાગરિક અને વ્યાપારી કાયદો છે, જ્યારે PMLA, 2002 એ ફોજદારી અને જાહેર કાયદો છે.
- IBC, 2016 કાયદેસર મિલકતને સુરક્ષિત કરે છે, જ્યારે PMLA, 2002 ગેરકાયદે મિલકતને લક્ષ્ય બનાવે છે.
- કલમ 14 હેઠળનો મોરેટોરિયમ દીવાની દાવો અટકાવે છે, પરંતુ ED ને દૂષિત મિલકત સીલ કરતા રોકી શકતો નથી.
- IBC ના કેસ NCLT અને NCLAT ચલાવે છે, જ્યારે PMLA ના કેસ વિશિષ્ટ PMLA અદાલતોમાં ચાલે છે.