સ્ટીલ મંત્રાલય દ્વારા સ્ટીલ ઇન્ડસ્ટ્રી સેફ્ટી કાઉન્સિલની સ્થાપના કરવામાં આવી

સ્ટીલ મંત્રાલય દ્વારા સ્ટીલ ઇન્ડસ્ટ્રી સેફ્ટી કાઉન્સિલની સ્થાપના કરવામાં આવી

#GS-3 #અર્થતંત્ર #ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર #GS-2 #ગવર્નન્સ અને સામાજિક ન્યાય #સરકારી નીતિઓ અને હસ્તક્ષેપ #વર્તમાન પ્રવાહો #રાષ્ટ્રીય

મુખ્ય મુદ્દા

  • સ્ટીલ મંત્રાલય દ્વારા ભારતના સ્ટીલ ઉદ્યોગમાં કાર્યસ્થળ પર થતા અકસ્માતો ઘટાડવા માટે એક સર્વોચ્ચ સંસ્થા તરીકે સ્ટીલ ઇન્ડસ્ટ્રી સેફ્ટી કાઉન્સિલ (SISC) ની રચના કરવામાં આવી છે.
  • આ કાઉન્સિલ સીધી રીતે સ્ટીલ મંત્રાલય હેઠળ કામ કરે છે અને તેના અધ્યક્ષપદે સ્ટીલ મંત્રાલયના સચિવ રહેશે.
  • આ કાઉન્સિલને સ્ટીલ ઇન્ડસ્ટ્રી સેફ્ટી ડિરેક્ટોરેટ (SISD) નામની સમર્પિત શાખા દ્વારા તકનીકી સહાય પૂરી પાડવામાં આવશે, જે ખાસ સુરક્ષા નિયમો બહાર પાડશે અને ફરજિયાત ઓડિટ હાથ ધરશે.
  • આ સુરક્ષા માળખામાં ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ માઇન્સ સેફ્ટી (DGMS), પેટ્રોલિયમ એન્ડ એક્સપ્લોઝિવ્સ સેફ્ટી ઓર્ગેનાઇઝેશન (PESO) અને નેશનલ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ ઓથોરિટી (NDMA) સહિતની મુખ્ય વૈધાનિક સત્તામંડળો સામેલ છે.

શા માટે ચર્ચામાં છે

  • સ્ટીલ મંત્રાલય દ્વારા એક સર્વોચ્ચ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સંસ્થા તરીકે સ્ટીલ ઇન્ડસ્ટ્રી સેફ્ટી કાઉન્સિલ (SISC) ની રચના કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ પગલાનો હેતુ કાર્યસ્થળ પર થતા અકસ્માતો ઘટાડવાનો અને ભારતના સ્ટીલ પ્લાન્ટ્સમાં મજબૂત સુરક્ષા સંસ્કૃતિનું નિર્માણ કરવાનો છે.

SISC અને તેના નેતૃત્વ વિશે

  • સ્ટીલ ઇન્ડસ્ટ્રી સેફ્ટી કાઉન્સિલ (SISC) એ સ્ટીલ મંત્રાલય ના વહીવટી નિયંત્રણ હેઠળ કામ કરશે. તે સુરક્ષા નિયમોને અપગ્રેડ કરવા અને મોટા ઔદ્યોગિક જોખમોને રોકવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.
  • સ્ટીલ મંત્રાલયના સચિવ આ કાઉન્સિલના અધ્યક્ષ તરીકે નેતૃત્વ કરશે.
  • આ કાઉન્સિલના સભ્યોમાં દેશભરના સંકલિત સ્ટીલ પ્લાન્ટ્સના વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીઓ અને સીઇઓ (CEOs) નો સમાવેશ થાય છે.
  • તેમાં તકનીકી નિષ્ણાતોની સાથે ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ માઇન્સ સેફ્ટી (DGMS), પેટ્રોલિયમ એન્ડ એક્સપ્લોઝિવ્સ સેફ્ટી ઓર્ગેનાઇઝેશન (PESO) અને નેશનલ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ ઓથોરિટી (NDMA) જેવી અગ્રણી સુરક્ષા સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓ પણ સામેલ છે.

SISC ના મુખ્ય કાર્યો

  • SISC સ્ટીલ ક્ષેત્રમાં સુરક્ષાની સ્થિતિનું નિયમિતપણે મૂલ્યાંકન કરશે.
  • તે નવી સુરક્ષા માર્ગદર્શિકાઓને મંજૂરી આપશે અને વિશિષ્ટ સંશોધન અભ્યાસો હાથ ધરશે.
  • ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ અટકાવવા માટે તે ગંભીર અકસ્માતો અને અકસ્માત જેવી નજીવી ઘટનાઓ (near-miss events) ની વિગતવાર સમીક્ષા કરશે.

તકનીકી શાખા: સ્ટીલ ઇન્ડસ્ટ્રી સેફ્ટી ડિરેક્ટોરેટ (SISD)

  • સ્ટીલ ઇન્ડસ્ટ્રી સેફ્ટી ડિરેક્ટોરેટ (SISD) નામની સમર્પિત તકનીકી સંસ્થા કાઉન્સિલને મદદ કરશે. આ સંસ્થા બ્લાસ્ટ ફર્નેસ, સ્ટીલ મેલ્ટિંગ, કોક ઓવન અને રોલિંગ મિલ્સ જેવી મુખ્ય કામગીરીમાં લક્ષિત કુશળતા પ્રદાન કરે છે.
  • SISD ઇલેક્ટ્રિકલ સેફ્ટી, મિકેનિકલ ઓપરેશન્સ, ઓક્યુપેશનલ હેલ્થ, ફાયર એન્જિનિયરિંગ અને ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટમાં તકનીકી ક્ષેત્રનું જ્ઞાન પણ પ્રદાન કરશે.
  • કાઉન્સિલના નિર્ણયોને જમીની સ્તરે અમલમાં મૂકવાની જવાબદારી SISD ની રહેશે.
  • તે નિયમિત સુરક્ષા ઓડિટ હાથ ધરશે અને મોટી ઔદ્યોગિક ઘટનાઓની સીધી તપાસ કરશે.
  • તે સુરક્ષા ઘટનાઓ અને નજીવી ઘટનાઓ (near-misses) નો વ્યાપક ડેટાબેઝ જાળવશે.
  • તે સુવિધાઓમાં કટોકટીની સજ્જતાનું મૂલ્યાંકન કરશે અને કામદારો માટેના તાલીમ કાર્યક્રમોને અપગ્રેડ કરશે.
  • SISD ખાસ કરીને ભારતની કામ કરવાની પરિસ્થિતિઓ માટે તૈયાર કરાયેલા વિશિષ્ટ સ્ટીલ ઇન્ડસ્ટ્રી સેફ્ટી સ્ટાન્ડર્ડ્સ, રેકમેન્ડેડ પ્રેક્ટિસિસ એન્ડ ગાઇડલાઇન્સ નો મુસદ્દો તૈયાર કરશે અને બહાર પાડશે.

આ પગલાનું મહત્વ

  • SISC અને SISD ની સ્થાપનાથી ભારતમાં તમામ સ્ટીલ ઉત્પાદન એકમોમાં એક સમાન સુરક્ષા માળખું બનાવવામાં મદદ મળશે. આનાથી કામ કરવાની પરિસ્થિતિઓ વધુ સુરક્ષિત બનશે અને ઔદ્યોગિક અકસ્માતોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે.