કુનો નેશનલ પાર્ક અને પ્રોજેક્ટ ચિત્તા વિશે માહિતી
#GS-3 #પર્યાવરણ #વન્યજીવન #જૈવવિવિધતા #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય #ગુજરાત
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- રાષ્ટ્રપતિ દ્રોપદી મુર્મુ મધ્ય પ્રદેશના કુનો નેશનલ પાર્કની મુલાકાતે ગયા હતા.
- તેમણે ત્યાં ચિત્તા મેનેજમેન્ટ એરિયાની મુલાકાત લીધી હતી.
- અધિકારીઓએ તેમને પ્રોજેક્ટ ચિત્તા ની અત્યાર સુધીની કામગીરી વિશે માહિતી આપી હતી.
કુનો નેશનલ પાર્ક વિશે
- કુનો નેશનલ પાર્ક ભારતનો એક મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષિત વિસ્તાર છે.
- તે ભારતમાં ચિત્તાઓને પાછા લાવવાના મુખ્ય સ્થળ તરીકે કામ કરે છે.
- આ પાર્ક વિશ્વભરમાં લુપ્ત થતી પ્રજાતિઓને બચાવવાના પ્રયાસોમાં મોટો ભાગ ભજવે છે.
સ્થાન અને ભૌગોલિક સ્થિતિ
- આ પાર્ક ભારતના મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલો છે.
- પાર્કનો મુખ્ય વિસ્તાર 748 ચોરસ કિલોમીટર જંગલ વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે.
- આ પાર્ક મોટા 1,235 ચોરસ કિલોમીટર ના કુનો વાઇલ્ડલાઇફ ડિવીઝન ની અંદર આવેલો છે.
ઇતિહાસ અને મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નો
- મુઘલ ઇતિહાસ મુજબ વર્ષ 1564 માં અકબરે આ વિસ્તારમાંથી હાથીઓ પકડ્યા હતા.
- અહીં એશિયા સિંહો રહેતા હતા, પણ વર્ષ 1872 માં ગુના પાસે છેલ્લો સિંહ માર્યો ગયો હતો.
- મહારાજા માધવરાવ સિંધિયાએ વર્ષ 1905 માં ઇથોપિયાથી 10 સિંહો લાવીને વસાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પણ તે નિષ્ફળ ગયો કારણ કે સિંહો નરભક્ષી બન્યા હતા.
- પ્રોજેક્ટ ચિત્તા હેઠળ નામિબિયા (2022), દક્ષિણ આફ્રિકા (2023) અને બોત્સ્વાના (2026) થી ચિત્તા લાવવામાં આવ્યા છે.
મુખ્ય પારિસ્થિતિક લાક્ષણિકતાઓ
- કુનો નદી આ પાર્કમાંથી વહે છે અને આખા વર્ષ દરમિયાન પાણી પૂરું પાડે છે.
- આ નદીની આસપાસ જંગલની સીમા પાંદડાના આકાર જેવી છે.
- મોટા ઘાસના મેદાનો ઝડપી શિકારી પ્રાણીઓ માટે યોગ્ય વાતાવરણ પૂરું પાડે છે.
- સૂકા પાંદડાવાળા જંગલોમાં કરધઈ, ખેર અને સલાઈના વૃક્ષો છે જે દુષ્કાળ સામે ટકી શકે છે.
મહત્વ
- કુનો નેશનલ પાર્ક ભારતમાં ચિત્તાઓને સફળતાપૂર્વક વસાવવા માટેનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે.
- આ પાર્ક મૂળ રૂપે એશિયાઈ સિંહો માટે બીજા ઘર તરીકે વિકસાવવામાં આવ્યો હતો.
- તે મોટા બિલાડી કુળના પ્રાણીઓના રક્ષણ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.