ભારત ૩% કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ બ્લેન્ડિંગ લક્ષ્યાંક હાંસલ કરવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે
#GS-3 #અર્થતંત્ર #માળખાકીય સુવિધા #કૃષિ #પર્યાવરણ #ટકાઉ વિકાસ #ઊર્જા
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- ભારત ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં કોમ્પ્રેસ્ડ નેચરલ ગેસ (CNG) અને ઘર વપરાશના પાઇપર્ડ નેચરલ ગેસ (PNG) સાથે ૩% કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ (CBG) મેળવવાના પોતાના લક્ષ્ય તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યો છે.
- હાલમાં બ્લેન્ડિંગનું સ્તર લગભગ ૨% સુધી પહોંચી ગયું છે, જે નેશનલ બાયોફ્યુઅલ પોલિસી ફ્રેમવર્ક હેઠળ સારી પ્રગતિ દર્શાવે છે.
બ્લેન્ડિંગ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની મુખ્ય બાબતો
- નેશનલ બાયોફ્યુઅલ કોઓર્ડિનેશન કમિટી (NBCC) ના રોડમેપ મુજબ, ભારત ૨૦૨૫-૨૬માં ૧% CBG બ્લેન્ડિંગ, ૨૦૨૬-૨૭માં ૩%, અને પછીના વર્ષોમાં ૪ થી ૫% સુધી પહોંચવા માંગે છે.
- પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના ગોવર્ધન પોર્ટલ અનુસાર, અત્યાર સુધીમાં ૨૧૦ CBG અથવા બાયો-સીએનજી પ્લાન્ટ શરૂ થઈ ચૂક્યા છે.
- હાલમાં જે પ્લાન્ટ બની રહ્યા છે તેમાં સૌથી વધુ ઉત્તર પ્રદેશમાં ૮૦, મહારાષ્ટ્રમાં ૪૬, ગુજરાતમાં ૩૫, અને કર્ણાટકમાં ૨૫ પ્લાન્ટ છે.
મહત્વ અને પડકારો
- CBG મિક્સ કરવાથી ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા મજબૂત થાય છે, વિદેશથી ઇંધણ લાવવાનો ખર્ચ ઘટે છે, કચરાનો સારો ઉપયોગ થાય છે, મિથેન ગેસનું પ્રમાણ ઘટે છે અને પાકની ડૂંઠીઓ સળગાવવાની સમસ્યા અટકે છે.
- પરંતુ નિષ્ણાતો કહે છે કે CBG ના વ્યાપ માટે કાચા માલનો કાયમી પુરવઠો અને ખાસ આર્થિક પ્રોત્સાહનો મળવા જરૂરી છે.
કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ વિશે
- કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ (CBG) એ ખેતીના કચરા, છાણ, શેરડીના કચરા અને ગંદા પાણી જેવા જૈવિક કચરામાંથી ઓક્સિજન વગર બેક્ટેરિયા દ્વારા થતી પ્રક્રિયાથી બનતું રીન્યુએબલ ઇંધણ છે.
- તેની ઉર્જા આપવાની ક્ષમતા CNG જેવી જ હોય છે, જેથી વાહનો અને ઉદ્યોગોમાં CNG ની જગ્યાએ તેનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.