ભારત 3% કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ બ્લેન્ડિંગ લક્ષ્યાંક હાંસલ કરવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે

#GS-3 #અર્થતંત્ર #માળખાકીય સુવિધા #કૃષિ #પર્યાવરણ #ટકાઉ વિકાસ #ઊર્જા

મુખ્ય મુદ્દા

ભારત ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં CNG અને PNG સાથે 3% કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ (CBG) મેળવવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે, અને હાલમાં સ્તર લગભગ 2% પર પહોંચી ગયું છે.
ગોવર્ધન પોર્ટલ મુજબ, દેશભરમાં કુલ 210 CBG અને બાયો-સીએનજી પ્લાન્ટ શરૂ કરવામાં આવ્યા છે.
પ્લાન્ટ નિર્માણમાં ઉત્તર પ્રદેશ 80 યુનિટ સાથે મોખરે છે, ત્યારબાદ મહારાષ્ટ્રમાં 46, ગુજરાતમાં 35, અને કર્ણાટકમાં 25 પ્લાન્ટ છે.
CBG જૈવિક કચરામાંથી ઓક્સિજન વગરની પ્રક્રિયાથી બને છે અને તેની ઉર્જા ક્ષમતા પરંપરાગત CNG જેટલી જ હોય છે.

ભારત ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં કોમ્પ્રેસ્ડ નેચરલ ગેસ (CNG) અને ઘર વપરાશના પાઇપર્ડ નેચરલ ગેસ (PNG) સાથે 3% કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ (CBG) મેળવવાના પોતાના લક્ષ્ય તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યો છે.
હાલમાં બ્લેન્ડિંગનું સ્તર લગભગ 2% સુધી પહોંચી ગયું છે, જે નેશનલ બાયોફ્યુઅલ પોલિસી ફ્રેમવર્ક હેઠળ સારી પ્રગતિ દર્શાવે છે.

નેશનલ બાયોફ્યુઅલ કોઓર્ડિનેશન કમિટી (NBCC) ના રોડમેપ મુજબ, ભારત 2025-26માં 1% CBG બ્લેન્ડિંગ, 2026-27માં 3%, અને પછીના વર્ષોમાં 4 થી 5% સુધી પહોંચવા માંગે છે.
પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના ગોવર્ધન પોર્ટલ અનુસાર, અત્યાર સુધીમાં 210 CBG અથવા બાયો-સીએનજી પ્લાન્ટ શરૂ થઈ ચૂક્યા છે.
હાલમાં જે પ્લાન્ટ બની રહ્યા છે તેમાં સૌથી વધુ ઉત્તર પ્રદેશમાં 80, મહારાષ્ટ્રમાં 46, ગુજરાતમાં 35, અને કર્ણાટકમાં 25 પ્લાન્ટ છે.

CBG મિક્સ કરવાથી ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા મજબૂત થાય છે, વિદેશથી ઇંધણ લાવવાનો ખર્ચ ઘટે છે, કચરાનો સારો ઉપયોગ થાય છે, મિથેન ગેસનું પ્રમાણ ઘટે છે અને પાકની ડૂંઠીઓ સળગાવવાની સમસ્યા અટકે છે.
પરંતુ નિષ્ણાતો કહે છે કે CBG ના વ્યાપ માટે કાચા માલનો કાયમી પુરવઠો અને ખાસ આર્થિક પ્રોત્સાહનો મળવા જરૂરી છે.

કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ (CBG) એ ખેતીના કચરા, છાણ, શેરડીના કચરા અને ગંદા પાણી જેવા જૈવિક કચરામાંથી ઓક્સિજન વગર બેક્ટેરિયા દ્વારા થતી પ્રક્રિયાથી બનતું રીન્યુએબલ ઇંધણ છે.
તેની ઉર્જા આપવાની ક્ષમતા CNG જેવી જ હોય છે, જેથી વાહનો અને ઉદ્યોગોમાં CNG ની જગ્યાએ તેનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.