ભારતે 60 યુએસ જેવલિન એન્ટી-ટેન્ક મિસાઈલ મેળવવા માટે કરાર કર્યો
#GS-2 #GS-3 #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય #આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો #સંરક્ષણ #વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી
મુખ્ય મુદ્દા
- ભારતે અમેરિકા પાસેથી ₹292 કરોડના ખર્ચે 60 જેવલિન એન્ટી-ટેન્ક મિસાઇલો ખરીદવા માટે કરાર કર્યા છે.
- આ ખરીદી EP-6 હેઠળ કરવામાં આવી છે જે ઓપરેશન સિંદૂર પછી ઊભી થયેલી જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરશે.
- જાન્યુઆરી 2026 માં DRDO એ મહારાષ્ટ્રના અહલ્યા નગર ખાતે સ્વદેશી MPATGM મિસાઇલનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું હતું.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- ભારતે અમેરિકા સાથે ₹292 કરોડનો કરાર કર્યો છે. આ કરાર હેઠળ ભારતીય સેના માટે 60 જેવલિન એન્ટી-ટેન્ક ગાઇડેડ મિસાઇલ ખરીદવામાં આવશે.
- આ મિસાઇલો મળવાથી સરહદ પર તરત જ તાકાત વધશે. સાથે જ ભારત પોતાની સ્વદેશી MPATGM મિસાઇલ પણ બનાવી રહ્યું છે, જે જૂની મિલન-2T અને કોન્કર્સ સિસ્ટમનું સ્થાન લેશે.
જેવલિન મિસાઇલ સિસ્ટમની મુખ્ય ખાસિયતો
- જેવલિન એ ખભા પર રાખીને છોડી શકાતી, મધ્યમ અંતરની એન્ટી-ટેન્ક મિસાઇલ છે જેને સૈનિકો સરળતાથી લાવી-લઈ જઈ શકે છે.
- તેમાં ફાયર-એન્ડ-ફોરગેટ ટેકનોલોજી છે. મિસાઇલ છોડ્યા પછી તે જાતે જ લક્ષ્ય શોધે છે, જેથી સૈનિકો તરત જ સુરક્ષિત જગ્યાએ ખસી શકે છે.
- આ મિસાઇલમાં સોફ્ટ લોન્ચ સુવિધા છે, તેથી તેને બંકર કે બંધ મકાનમાંથી પણ સુરક્ષિત રીતે છોડી શકાય છે.
- આ મિસાઇલનું વજન 22 કિલો છે અને તેની પ્રહાર ક્ષમતા 2.5 થી 4 કિમી સુધીની છે.
- આ સિસ્ટમ ઇરાક, અફઘાનિસ્તાન અને યુક્રેન જેવા યુદ્ધોમાં પોતાની ક્ષમતા સાબિત કરી ચૂકી છે.
- આ મિસાઇલ અમેરિકાની કંપનીઓ લોકહીડ માર્ટિન અને RTX ના સંયુક્ત સાહસ દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.
- આ ખરીદીથી ભારત-અમેરિકા સંરક્ષણ ભાગીદારી મજબૂત થશે અને ભવિષ્યમાં ભારતમાં જ ઉત્પાદન કરવાનો માર્ગ ખુલશે.
ખરીદીની પ્રક્રિયા
- આ ખરીદી ઇમરજન્સી પ્રોક્યોરમેન્ટ (EP-6) ના 6ઠ્ઠા તબક્કા હેઠળ કરવામાં આવી છે, જેમાં સેનાને રૂ. 300 કરોડ સુધીની ઝડપી ખરીદી કરવાની સત્તા મળે છે.
- આ મિસાઇલો નાણાકીય વર્ષ 2026-27 ના અંત સુધીમાં સેનાને મળી જવાની શક્યતા છે.
- ઓપરેશન સિંદૂર પછી સરહદી વિસ્તારોમાં ટેન્ક વિરોધી ક્ષમતા વધારવા માટે આ પગલું લેવાયું છે.
મેન-પોર્ટબલ ATGM (MPATGM)
- ભારતની DRDO સંસ્થા જૂની મિલન-2T અને કોન્કર્સ મિસાઇલોની જગ્યાએ નવી સ્વદેશી MPATGM તૈયાર કરી રહી છે. ભારતે 2019 માં પણ ઇમરજન્સી હેઠળ સ્પાઇક-LR મિસાઇલો ખરીદી હતી.
- જાન્યુઆરી 2026 માં DRDO એ મહારાષ્ટ્રના અહલ્યા નગર સ્થિત KK રેન્જ ખાતે આ મિસાઇલનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું હતું.
- આ મિસાઇલમાં ભારતનું પોતાનું IIR સીકર, ઇલેક્ટ્રિક કંટ્રોલ સિસ્ટમ અને શક્તિશાળી વોરહેડ વાપરવામાં આવ્યા છે.
- તેને ટ્રાયપોડ કે લશ્કરી વાહન પરથી છોડી શકાય છે. તે દિવસ અને રાત બંને સમયે દુશ્મનની આધુનિક ટેન્કોનો નાશ કરી શકે છે.
- આ મિસાઇલ બનાવવા માટે ભારત ડાયનેમિક્સ લિમિટેડ (BDL) અને ભારત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ લિમિટેડ (BEL) સેનાને સહયોગ આપી રહ્યા છે.