બોન ક્લાઈમેટ કોન્ફરન્સ 2026 માં 'ક્લાઈમેટ ટિપિંગ પોઈન્ટ્સ' પર ભારતે વૈજ્ઞાનિક સ્પષ્ટતા માંગી
#GS-3 #પર્યાવરણ #હવામાન પરિવર્તન #GS-2 #વર્તમાન બનાવો #આંતરરાષ્ટ્રીય #બોન ક્લાઇમેટ કોન્ફરન્સ #UNFCCC
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- જર્મનીના બોન શહેરમાં યોજાયેલી **UNFCCC** ની **64મી** સબસીડિયરી બોડીઝ પરિષદ (**SB64**) માં ભારતે મહત્વની રજૂઆત કરી છે.
- ભારતે સ્પષ્ટ કહ્યું કે પૂરતા વૈજ્ઞાનિક પુરાવા અને ચોક્કસ વ્યાખ્યા વગર ક્લાઈમેટ ટિપિંગ પોઈન્ટ્સ શબ્દનો વૈશ્વિક વાટાઘાટોમાં ઉપયોગ ન કરવો જોઈએ.
- આ બેઠક તુર્કીયેના અંતાલ્યામાં યોજાનારા **COP31** સંમેલન માટે ટેકનિકલ તૈયારીઓ કરવા માટે બોલાવવામાં આવી હતી.
ક્લાઈમેટ ટિપિંગ પોઈન્ટ્સ સમજવું
- ક્લાઈમેટ ટિપિંગ પોઈન્ટ એટલે પૃથ્વીના પર્યાવરણની એક એવી ક્ષમતા મર્યાદા જે પાર થયા પછી મોટો વિનાશ થાય છે.
- આ મર્યાદા ઓળંગાતા જ પર્યાવરણમાં આપોઆપ ઝડપી અને ક્યારેય સુધારી ન શકાય તેવા ફેરફારો શરૂ થઈ જાય છે.
- વિશ્વમાં **એમેઝોન જંગલોનું** સુકાઈ જવું અને **એટલાન્ટિક ઓશન સર્ક્યુલેશન (AMOC)** નું બંધ પડવું આના મુખ્ય ઉદાહરણો છે.
- દરિયામાં **કોરલ રીફ નાશ પામવા** અને **ભારતીય તથા પશ્ચિમ આફ્રિકન ચોમાસામાં** મોટા ફેરફાર થવા પણ આમાં સામેલ છે.
ભારતનું વલણ અને મુખ્ય ચિંતાઓ
- ભારતે દલીલ કરી કે આ શબ્દની હજુ સુધી કોઈ વૈશ્વિક સ્તરે માન્ય વૈજ્ઞાનિક વ્યાખ્યા નથી.
- આવી સ્થિતિ ક્યારે આવશે અને તેની કેટલી ગંભીર અસરો થશે તે અંગે હજુ સુધી મોટી અનિશ્ચિતતાઓ છે.
- પર્યાવરણીય નીતિઓ અસ્પષ્ટ શબ્દોને બદલે ચોક્કસ વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો પર આધારિત હોવી જોઈએ.
- ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું કે **પેરિસ કરાર** હેઠળ નક્કી કરેલા **1.5°C** અને **2°C** ના લક્ષ્યો રાજકીય છે, કોઈ વૈજ્ઞાનિક ટિપિંગ પોઈન્ટ નથી.
- **યુરોપિયન યુનિયને** ભારતની આ વાતનો વિરોધ કર્યો અને તેને પર્યાવરણીય કામગીરીમાં અડચણ ગણાવી.
- વિકાસશીલ દેશો પર આનાથી ખોટો બોજ પડશે અને **સમાનતા અને CBDR** ના સિદ્ધાંતોનું ઉલ્લંઘન થશે તેવી ભારતે ચેતવણી આપી.
- સાથે જ ભારતે વિકસિત દેશો તરફથી મળતા ફંડમાં ઘટાડા અને યુરોપના **CBAM** જેવા વેપાર નિયમો સામે વિરોધ નોંધાવ્યો.
બોન ક્લાઈમેટ ચેન્જ કોન્ફરન્સની રૂપરેખા
- **બોન ક્લાઈમેટ કોન્ફરન્સ** એ **UNFCCC** હેઠળ વર્ષની મધ્યમાં યોજાતી મુખ્ય પર્યાવરણીય બેઠક છે.
- મુખ્ય **COP** સંમેલન પહેલા યોજાતી આ બેઠકમાં જૂના વચનોની સમીક્ષા થાય છે અને આગામી કાર્યક્રમ ઘડાય છે.
- આ પરિષદમાં બે મુખ્ય સંસ્થાઓ કામ કરે છે: **SBI** (અમલીકરણ સંસ્થા) અને **SBSTA** (તકનીકી સલાહકાર સંસ્થા).
- **SBSTA** સંસ્થા **IPCC** ના અહેવાલોના આધારે વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી માર્ગદર્શન પૂરું પાડે છે.