ડીઆરડીઓ દ્વારા અંડરવોટર ફાઇબર ઓપ્ટિક સેન્સિંગ સિસ્ટમ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરાયો
#GS-3 #સાયન્સ અને ટેકનોલોજી #સંરક્ષણ #આઈસીટી #વર્તમાન ઘટનાઓ #રાષ્ટ્રીય #અંડરવોટર ફાઇબર ઓપ્ટિક સેન્સિંગ સિસ્ટમ #ડીઆરડીઓ #દરિયાઈ સુરક્ષા
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- **DRDO** એ હિંદ મહાસાગરના તળિયે સ્વદેશી **અંડરવોટર ફાઇબર ઓપ્ટિક સેન્સિંગ સિસ્ટમ (UFOSS)** ગોઠવવાનો એક મોટો નૌકાદળ પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો છે.
- આ અંડરવોટર સર્વેલન્સ નેટવર્કનો મુખ્ય હેતુ સબમરીનને શોધવાનો અને ચીન તથા પાકિસ્તાનની દરિયાઈ પ્રવૃત્તિઓ સામે નજર રાખવાનો છે.
UFOSS શું છે?
- **અંડરવોટર ફાઇબર ઓપ્ટિક સેન્સિંગ સિસ્ટમ (UFOSS)** એ દરિયાના તળિયે સ્થાપિત અવાજ અને પાણીની ગતિવિધિ માપતા સેન્સર્સનું એક કાયમી નેટવર્ક છે.
- તે ભારતની એક વ્યૂહાત્મક પાણી અંદરની નિરીક્ષણ સિસ્ટમ છે, જે મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગો પર સતત નજર રાખે છે.
હેતુઓ
- આ સિસ્ટમ **હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્ર (IOR)** માં જહાજો અને વિમાનોની પેટ્રોલિંગ દરમિયાન રહી જતી તકનીકી ખામીઓ અને ગેપને પૂરી કરે છે.
- તે પાકિસ્તાનની **એર-ઇન્ડિપેન્ડન્ટ પ્રોપલ્શન (AIP)** ટેકનોલોજી વાળી **હેંગોર-ક્લાસ** સબમરીન અને ચીનની અણુ સબમરીન જેવી શાંત સબમરીનને પણ શોધી શકે છે.
તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
- **અવાજ પકડવો**: જ્યારે કોઈ અજાણ્યું જહાજ કે સબમરીન નેટવર્ક પરથી પસાર થાય છે, ત્યારે દરિયાના તળિયે મુકેલા હાઇડ્રોફોન્સ તેના પ્રોપેલર અને એન્જિનનો અવાજ પકડી લે છે.
- **ઓપ્ટિકલ ટ્રાન્સમિશન**: આ અવાજના તરંગોને ઓપ્ટિકલ સિગ્નલમાં બદલીને દરિયાની અંદર પથરાયેલા ફાઇબર-ઓપ્ટિક કેબલ્સ દ્વારા આગળ મોકલવામાં આવે છે.
- **કોસ્ટલ સ્ટેશન પર વિશ્લેષણ**: નેવલ શોર મોનિટરિંગ સ્ટેશન પર સુપર કોમ્પ્યુટર્સ આ ડેટા તપાસે છે અને ડેટાબેઝ સાથે અવાજ સરખાવીને જહાજનો પ્રકાર ઓળખી કાઢે છે.
- **સક્રિય કામગીરી**: લક્ષ્ય નક્કી થયા પછી, શોર સ્ટેશન ચોક્કસ લોકેશન મોકલે છે અને **P-8I** વિમાન, **MH-60R** હેલિકોપ્ટર અથવા નજીકના યુદ્ધ જહાજોને તેને રોકવા માટે રવાના કરે છે.
મુખ્ય તકનીકી સુવિધાઓ
- **મજબૂત વેટ-પ્લાન્ટ આર્કિટેક્ચર**: આ સિસ્ટમમાં દરિયાઈ ક્ષાર અને ભારે દબાણ સામે ટકી શકે તેવા ખાસ ગ્રેડના દરિયાઈ સાધનોનો ઉપયોગ થાય છે.
- **20-વર્ષની કાર્યકારી આયુષ્ય**: આ આખી સિસ્ટમ દરિયાની અંદર રૂટિન મેન્ટેનન્સ વગર સતત **20 વર્ષ** સુધી ચાલે તે રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે.
- **ઊંડા દરિયામાં કેબલ દાટવાની સુરક્ષા**: જહાજના એંકર, માછીમારીના ઝાળ અથવા તોડફોડથી બચાવવા માટે **ROVs** અને ખાસ મશીનો વડે કેબલને દરિયાના તળિયામાં ઊંડે ડાટવામાં આવશે.
- **સંયુક્ત ભાગીદારી આધારિત સંચાલન**: આ પ્રોજેક્ટમાં મુખ્ય કંપની સબસી કેબલ ઉત્પાદન, સર્વે અને સોફ્ટવેર ક્ષેત્રની અન્ય **5** નિષ્ણાત એન્જિનિયરિંગ ફેર્મ સાથે ભાગીદારી કરી શકે છે.
- **48-મહિનાનો અમલીકરણ લક્ષ્યાંક**: આ કરાર આપ્યા પછી પ્રોજેક્ટની ખરીદી અને સ્થાપના પૂર્ણ કરવા માટે **48 મહિના** નો સમયગાળો નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.