ડો. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ જન સેવા એવોર્ડ 2026
#GS-2 #ભારતીય રાજવ્યવસ્થા અને બંધારણ #બંધારણીય સંસ્થાઓ #ગવર્નન્સ અને સામાજિક ન્યાય #સામાજિક ન્યાય #વંચિત વર્ગો #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય #એવોર્ડ અને સન્માન
મુખ્ય મુદ્દા
- રાષ્ટ્રીય અનુસૂચિત જાતિ આયોગ (NCSC) ના અધ્યક્ષ શ્રી કિશોર મકવાણાને નવી દિલ્હી ખાતે 16મા સંસદ રત્ન એવોર્ડ સમારોહ દરમિયાન ડો. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ જન સેવા એવોર્ડ 2026 એનાયત કરવામાં આવ્યો છે.
- આ એવોર્ડ પ્રાઇમ પોઇન્ટ ફાઉન્ડેશન અને સંસદ રત્ન એવોર્ડ્સની જ્યુરી સમિતિ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો, જેની સ્થાપના વર્ષ 2010 માં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડો. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામના સૂચન પર કરવામાં આવી હતી.
- આ પુરસ્કાર સામાજિક ન્યાયનું રક્ષણ કરતી અને અનુસૂચિત જાતિઓ માટે અનુચ્છેદ 338 ની સુરક્ષા સહિતના બંધારણીય અધિકારોને સુનિશ્ચિત કરતી વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓનું સન્માન કરે છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- રાષ્ટ્રીય અનુસૂચિત જાતિ આયોગ (NCSC) ના અધ્યક્ષ શ્રી કિશોર મકવાણાને નવી દિલ્હી ખાતે યોજાયેલા 16મા સંસદ રત્ન એવોર્ડ સમારોહમાં ડો. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ જન સેવા એવોર્ડ 2026 એનાયત કરવામાં આવ્યો છે.
એવોર્ડ વિશે
- આ પુરસ્કાર સંસદ રત્ન એવોર્ડ્સ ના મંચ હેઠળ આપવામાં આવતું એક પ્રતિષ્ઠિત નાગરિક સન્માન છે. ઉત્કૃષ્ટ જનસેવા, બંધારણીય મૂલ્યોનું રક્ષણ અને સામાજિક ન્યાય માટે કામ કરતા નેતાઓ, સરકારી અધિકારીઓ અને સંસ્થાઓને આ એવોર્ડ આપવામાં આવે છે.
- આ એવોર્ડની શરૂઆત પ્રાઇમ પોઇન્ટ ફાઉન્ડેશન દ્વારા કરવામાં આવી છે. આ સંસ્થા સંસદ રત્ન એવોર્ડ્સ ની જ્યુરી સમિતિ સાથે મળીને વિજેતાઓની પસંદગી કરે છે.
ઇતિહાસ
- પ્રાઇમ પોઇન્ટ ફાઉન્ડેશન દ્વારા નાગરિક સમાજ સન્માનના ભાગરૂપે આ એવોર્ડ શરૂ કરાયો હતો. પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડો. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામના સૂચન બાદ આ ફાઉન્ડેશને વર્ષ 2010 માં સંસદ રત્ન એવોર્ડ્સ ની શરૂઆત કરી હતી.
- સમય જતાં આ પ્લેટફોર્મનો વ્યાપ સાંસદોથી આગળ વધારવામાં આવ્યો. હવે ડો. કલામના સર્વસમાવેશી દેશનિર્માણના સ્વપ્નને ધ્યાનમાં રાખીને સમાજ કલ્યાણ અને ગ્રામીણ સશક્તિકરણ ક્ષેત્રે ઉત્કૃષ્ટ કામગીરી કરતી સંસ્થાઓને પણ સન્માનિત કરવામાં આવે છે.
હેતુ
- આ એવોર્ડનો મુખ્ય હેતુ સમાજના વંચિત અને નબળા વર્ગોના સામાજિક અને આર્થિક ઉત્થાન માટે કામ કરતા ઉત્કૃષ્ટ નેતૃત્વ અને બંધારણીય રક્ષકોના કાર્યોને પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.
મુખ્ય લક્ષણો
- સંસદ રત્ન એવોર્ડ્સ ની સ્વતંત્ર જ્યુરી સમિતિ દ્વારા તમામ નામોની બારીકાઈથી તપાસ કરીને આખરી પસંદગી થાય છે. આ પ્રક્રિયામાં નાગરિક સમાજના પ્રતિનિધિઓ, સાંસદો અને કાનૂની નિષ્ણાતોની સલાહ લેવાય છે.
- દર વર્ષે યોજાતા સંસદ રત્ન એવોર્ડ સમારોહમાં જ આ એવોર્ડ અપાય છે, જેમાં કેન્દ્રીય મંત્રીઓ અને ન્યાયતંત્રના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ હાજર રહે છે.
- આ એવોર્ડ માત્ર વ્યક્તિગત નેતૃત્વને જ નહીં, પરંતુ નાગરિકોની ફરિયાદો નિવારવામાં અને કાનૂની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવામાં સરકારી અને બંધારણીય સંસ્થાઓની સફળતાને પણ બિરદાવે છે.
- આ પુરસ્કાર ખાસ કરીને સામાજિક સમાનતા, બંધારણીય ગેરંટી અને પછાત વર્ગોના આદરને મજબૂત કરતી કામગીરીને પ્રાથમિકતા આપે છે.
મહત્વ
- આ એવોર્ડ અનુચ્છેદ 338 હેઠળ અનુસૂચિત જાતિના અધિકારોનું રક્ષણ કરવામાં અને શોષણ અટકાવવામાં NCSC ની ભૂમિકાને સ્વીકારે છે.
- તે ડો. કલામના પારદર્શી અને નાગરિક-કેન્દ્રી શાસનના વિઝનને આગળ ધપાવે છે.