કેન્દ્રીય કેબિનેટે ₹36,441 કરોડના બજેટ સાથે વિસ્તૃત ખેલો ઈન્ડિયા યોજનાને આપી મંજૂરી

#GS-2 #ગવર્નન્સ અને સામાજિક ન્યાય #સરકારી યોજનાઓ #શિક્ષણ #GS-3 #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય #રમતગમત

મુખ્ય મુદ્દા

કેન્દ્રીય કેબિનેટે 2026-27 થી 2030-31 ના સમયગાળા માટે ₹36,441 કરોડ ના બજેટ સાથે વિસ્તૃત ખેલો ઈન્ડિયા યોજના ને મંજૂરી આપી છે.
આ યોજના રમતગમતને શાળાકીય શિક્ષણ સાથે જોડવા માટે ખેલો ભારત નીતિ 2025 અને રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ 2020 સાથે સંરેખિત થયેલી છે.
નવી ઈમર્જિંગ ખેલો ઈન્ડિયા એથ્લેટ્સ (E-KIAs) શ્રેણી દ્વારા દેશમાં નોંધાયેલા રમતવીરોની સંખ્યામાં લગભગ 10 ગણો વધારો કરવામાં આવશે.
આ પહેલ 2030 કોમનવેલ્થ ગેમ્સ અને વિકસિત ભારત@2047 અંતર્ગત ઓલિમ્પિકની યજમાની માટેની ભારતની તૈયારીઓને વધુ મજબૂત બનાવે છે.

કેન્દ્રીય કેબિનેટે વિસ્તૃત ખેલો ઈન્ડિયા યોજના અને રાષ્ટ્રીય સ્પોર્ટ્સ ફેડરેશનો માટે સહાય (ANSFs) ની નવી દરખાસ્તને મંજૂરી આપી છે.
આ રમતગમત વિકાસ કાર્યક્રમ માટે વર્ષ 2026-27 થી 2030-31 સુધીના પાંચ વર્ષ માટે કુલ ₹36,441 કરોડ ની નાણાકીય જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ રમતગમત દ્વારા યુવાનોનો વિકાસ કરવાનો છે. આનાથી સ્થાનિક સ્તરથી લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તર સુધી ભારતને રમતગમતમાં આગળ લાવવામાં મદદ મળશે.
આ કાર્યક્રમ ખેલો ભારત નીતિ 2025 અને રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ 2020 સાથે જોડાયેલો છે. આમાં રમતગમતને શિક્ષણ, શારીરિક તંદુરસ્તી અને આધુનિક ટેકનોલોજી સાથે સાંકળવામાં આવી છે.

નવી સિસ્ટમમાં ટેલેન્ટની ઓળખ, વૈજ્ઞાનિક તાલીમ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓ માટે સ્પષ્ટ રસ્તો બનાવવામાં આવ્યો છે. આમાં નાના ખેલાડીઓને ટાર્ગેટ ઓલિમ્પિક પોડિયમ સ્કીમ (TOPS) સુધી પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા છે.
દેશભરમાં નેશનલ સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સ, સાઈ તાલીમ કેન્દ્રો, માન્યતા પ્રાપ્ત એકેડમીઓ અને સશસ્ત્ર દળોની યુથ સ્પોર્ટ્સ કંપનીઓ ને એકસાથે જોડવામાં આવશે.

નવી ખેલો ઈન્ડિયા ફીડર સ્કૂલ્સ અને ખેલો ઈન્ડિયા ઉત્કૃષ્ટ વિદ્યાલયો શરૂ કરવામાં આવશે, જ્યાં અભ્યાસની સાથે રમતગમતનું શિક્ષણ પણ આપવામાં આવશે.
નવી ઈમર્જિંગ ખેલો ઈન્ડિયા એથ્લેટ્સ (E-KIAs) શ્રેણી શરૂ થવાથી દેશમાં તાલીમ મેળવતા ખેલાડીઓની સંખ્યા લગભગ 10 ગણી વધી જશે.
ફિટ ઈન્ડિયા મુવમેન્ટ નો વ્યાપ વધારીને તેમાં મહિલાઓ, સરહદી વિસ્તારો, નશાબંધી અભિયાન, દિવ્યાંગ ખેલાડીઓ અને પરંપરાગત દેશી રમતોનો સમાવેશ કરાશે.

કોચની લાયકાત અને તાલીમનું સ્તર સુધારવા માટે નેશનલ કોચ એક્રેડિટેશન બોર્ડ બનાવવામાં આવશે. આ સિવાય રમતગમતના સંચાલન માટે એક ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પણ તૈયાર થશે.
સ્પોર્ટ્સ ફેડરેશનોને મળતી વધુ આર્થિક મદદથી સારા સાધનો અને વિદેશી કોચની સુવિધા મળશે. આનાથી ભારતની 2030 કોમનવેલ્થ ગેમ્સ અને વિકસિત ભારત@2047 અંતર્ગત ઓલિમ્પિક યોજવાની તૈયારીઓને વેગ મળશે.