બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં કાયમી ન્યાયાધીશોની નિમણૂક
#જીએસ-2 #ભારતીય રાજવ્યવસ્થા અને બંધારણ #ન્યાયતંત્ર #બંધારણીય સંસ્થાઓ #વર્તમાન પ્રવાહો #રાષ્ટ્રીય #પ્રિલિમ્સ માટે ઝડપી તથ્યો
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- તાજેતરમાં ભારતના રાષ્ટ્રપતિએ બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં છ વધારાના ન્યાયાધીશોને કાયમી ન્યાયાધીશો તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે.
- આ માહિતી PIB દ્વારા જાહેર કરવામાં આવી છે.
વધારાના ન્યાયાધીશો વિશે માહિતી
- બંધારણની કલમ 224 હાઈકોર્ટમાં વધારાના ન્યાયાધીશોની નિમણૂક કરવાની જોગવાઈ કરે છે.
- કોર્ટમાં કામનોબોજ અચાનક વધી જાય અથવા કેસોનો વ્યાપક ભરાવો થાય ત્યારે તેમની નિમણૂક થાય છે.
- કોઈપણ વધારાના ન્યાયાધીશ વધુમાં વધુ બે વર્ષ સુધી સેવા આપી શકે છે અને 62 વર્ષની ઉંમર પછી પદ પર રહી શકતા નથી.
હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશોની નિમણૂક પ્રક્રિયા
- બંધારણની કલમ 217 મુજબ હાઈકોર્ટના દરેક ન્યાયાધીશની નિમણૂક રાષ્ટ્રપતિ કરે છે.
- મુખ્ય ન્યાયાધીશની નિમણૂક કરતા પહેલા રાષ્ટ્રપતિ ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ અને સંબંધિત રાજ્યના રાજ્યપાલ સાથે ચર્ચા કરે છે.
- અન્ય ન્યાયાધીશોની નિમણૂક વખતે સંબંધિત હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશની સલાહ પણ લેવામાં આવે છે.
- જો બે કે તેથી વધુ રાજ્યો માટે એક જ સામાન્ય હાઈકોર્ટ હોય, તો રાષ્ટ્રપતિ તમામ સંબંધિત રાજ્યોના રાજ્યપાલો સાથે ચર્ચા કરે છે.
નિમણૂક સંબંધિત બંધારણીય જોગવાઈઓ
- કલમ 217 મુજબ રાષ્ટ્રપતિ ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ અને રાજ્યના રાજ્યપાલની સલાહ લઈને હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશની નિમણૂક કરે છે.
- કલમ 223 હેઠળ મુખ્ય ન્યાયાધીશની જગ્યા ખાલી હોય ત્યારે રાષ્ટ્રપતિ તે જ હાઈકોર્ટના અન્ય ન્યાયાધીશને કાર્યકારી મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે નીમે છે.
- કલમ 224(1) હેઠળ કામ વધી જાય ત્યારે રાષ્ટ્રપતિ 2 વર્ષ સુધીના સમય માટે વધારાના ન્યાયાધીશો નીમી શકે છે.
- કલમ 224(2) મુજબ કોઈ ન્યાયાધીશ ગેરહાજર હોય ત્યારે રાષ્ટ્રપતિ કાર્યકારી ન્યાયાધીશની નિમણૂક કરી શકે છે.
- કલમ 224A હેઠળ પેન્ડિંગ કેસો ઘટાડવા માટે હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરીથી કોઈપણ નિવૃત્ત ન્યાયાધીશને તદર્થ ન્યાયાધીશ તરીકે બોલાવી શકે છે.