ભવ્ય (BHAVYA) ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પાર્ક્સ યોજના
#GS-3 #અર્થતંત્ર #ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર #GS-2 #વર્તમાન પ્રવાહો #રાષ્ટ્રીય #ભવ્ય યોજના
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- તાજેતરમાં નવી દિલ્હીમાં બોર્ડ ઓફ ટ્રેડની એક મહત્વની બેઠક યોજાઈ હતી, જેની અધ્યક્ષતા કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રીએ કરી હતી.
- બેઠક દરમિયાન મંત્રીશ્રીએ બધા જ રાજ્યોને નિકાસ વધારવા પર ખાસ ધ્યાન આપવા જણાવ્યું હતું.
- તેમણે રાજ્યોને નવી BHAVYA ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પાર્ક્સ યોજનાનો પૂરેપૂરો ફાયદો ઉઠાવવા માટે આગ્રહ કર્યો હતો.
- ભારતની નિકાસ શક્તિ વધારવા માટે કેન્દ્ર સરકાર, રાજ્ય સરકાર અને ઉદ્યોગો વચ્ચે સારો તાલમેળ હોવો જરૂરી છે.
યોજના વિશે માહિતી
- BHAVYA યોજનાનું પૂરું નામ ભારત ઔદ્યોગિક વિકાસ યોજના છે અને તે કેન્દ્ર સરકારની યોજના છે જેને DPIIT ખાતું ચલાવે છે.
- આ યોજના હેઠળ આખા દેશમાં 100 જેટલા આધુનિક અને સુવિધાજનક ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પાર્ક બનાવવામાં આવશે, જ્યાં ઉદ્યોગો સીધા જ પોતાનું કામ શરૂ કરી શકશે.
- તેનો મુખ્ય હેતુ દેશમાં ઉત્પાદન ક્ષેત્રને મજબૂત કરવાનો અને આધુનિક માળખાકીય સુવિધાઓ ઊભી કરવાનો છે.
- આ યોજના દેશના બે મોટા પ્રોગ્રામ મેક ઇન ઇન્ડિયા અને PM ગતિ શક્તિ સાથે જોડાયેલી છે.
- સરકારે આ યોજના માટે અંદાજે રૂ. 33,660 કરોડનું બજેટ નક્કી કર્યું છે.
- આ યોજના વર્ષ 2026-27 થી શરૂ કરીને વર્ષ 2031-32 સુધી એટલે કે છ વર્ષ માટે ચલાવવામાં આવશે.
ભવ્ય પાર્ક્સની મુખ્ય વિશેષતાઓ
- આ યોજના હેઠળ બિલકુલ નવા ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પાર્ક પણ બનશે અને જે જૂના છે તેને પણ આધુનિક બનાવવામાં આવશે.
- મેદાની વિસ્તાર ધરાવતા રાજ્યો માટે આ પાર્ક બનાવવા ઓછામાં ઓછી 100 એકર જમીન હોવી જરૂરી છે.
- જ્યારે પહાડી રાજ્યો, પૂર્વોત્તર રાજ્યો, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને નાના રાજ્યો માટે જમીનની મર્યાદા 25 એકર રાખવામાં આવી છે.
- યોજનાના પહેલા તબક્કામાં સ્પર્ધાત્મક પદ્ધતિથી સૌથી સારા 50 ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પાર્કની પસંદગી કરવામાં આવશે.
- પસંદગી કરતી વખતે ત્યાં રસ્તાની કનેક્ટિવિટી, જમીનની અનુકૂળતા, સરકારી નીતિઓ અને ડિજિટલ તૈયારીઓ જેવી બાબતો ધ્યાનમાં લેવાશે.
- આ પાર્કમાં ઉદ્યોગો માટે પાણી, વીજળી અને પરિવહનની પાકી સુવિધા સાથે તૈયાર સેટઅપ (પ્લગ-એન્ડ-પ્લે) મળશે.
- આ સિવાય ત્યાં કચરાના નિકાલની વ્યવસ્થા, લેબોરેટરી, મજૂરો માટે રહેવાની જગ્યા અને સોલાર જેવી ગ્રીન એનર્જીની સુવિધા પણ હશે.
અમલીકરણ અને મહત્વ
- આ પ્રોજેક્ટને પૂરો કરવા માટે Companies Act, 2013 હેઠળ ખાસ કંપનીઓ એટલે કે Special Purpose Vehicles (SPVs) બનાવવામાં આવશે.
- યોજનાનું તમામ મોનિટરિંગ અને દેખરેખ રાખવાનું કામ NICDC (નેશનલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોરિડોર ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન) કરશે.
- આ યોજનાથી ભારતીય અને વિદેશી કંપનીઓ તરફથી મોટું રોકાણ આવવાની આશા છે.
- આનાથી સરકારી મંજૂરીઓ મેળવવામાં અને જમીન ખરીદવામાં થતો સમય બચશે.
- તેનાથી દેશમાં નવી નોકરીઓ ઊભી થશે, નિકાસ વધશે અને ભારત વૈશ્વિક બજાર સાથે વધુ સારી રીતે જોડાશે.