ધી બેન્કર્સ બુક્સ એવિડન્સ બિલ, 2026: મુખ્ય જોગવાઈઓ અને મહત્વ
#GS-3 #અર્થતંત્ર #બેંકિંગ #GS-2 #ભારતીય રાજવ્યવસ્થા અને બંધારણ #સંસદ #બેંકિંગ ક્ષેત્ર #કાનૂની સુધારા #ડિજિટલ પુરાવા #પ્રિલિમ્સ
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- લોકસભાએ તાજેતરમાં વિપક્ષના વિરોધ વચ્ચે ધી બેન્કર્સ બુક્સ એવિડન્સ બિલ, 2026 અવાજ મતદાનથી પસાર કર્યું છે.
- નાણાં મંત્રીએ 3 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ આ વિધેયક રજૂ કર્યું હતું, જે 135 વર્ષ જૂના બ્રિટિશ સમયના બેન્કર્સ બુક્સ એવિડન્સ એક્ટ, 1891 નું સ્થાન લે છે અને બેંકિંગ ક્ષેત્રના ડિજિટલ પુરાવાઓને કાનૂની માન્યતા આપે છે.
આ વિધેયક શું છે?
- બેન્કર્સ બુક્સ એવિડન્સ બિલ, 2026 અદાલતી કાર્યવાહીમાં બેંકના ચોપડા અને રેકોર્ડ્સને પ્રાથમિક પુરાવા તરીકે સ્વીકારવા માટેના કાયદાકીય માળખાને આધુનિક બનાવે છે.
- આ કાયદાથી બેંકના અસલ ચોપડા કોર્ટમાં લાવવાની કે બેંક અધિકારીઓને રોજ-બરોજ સાક્ષી તરીકે બોલાવવાની જરૂર રહેતી નથી, તેના બદલે પ્રમાણિત નકલો અને ડિજિટલ રેકોર્ડ માન્ય ગણાશે.
વિધેયકના ઉદ્દેશ્યો
- આ વિધેયકનો મુખ્ય હેતુ ડિજિટલ અને ક્લાઉડ-આધારિત બેંકિંગ રેકોર્ડ્સ માટે કાનૂની જોગવાઈઓ બનાવીને નાણાકીય કેસોની ઝડપી સુનાવણી કરવાનો અને બેંક કર્મચારીઓ પરનો બોજ ઘટાડવાનો છે.
વિધેયકની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ
- આ બિલ બેંકિંગ ચોપડાઓની કાનૂની વ્યાખ્યાનો વિસ્તાર કરે છે, જેમાં માત્ર કાગળના રજિસ્ટર જ નહીં પરંતુ ઇલેક્ટ્રોનિક, ડિજિટલ, વર્ચ્યુઅલ અને ક્લાઉડ-આધારિત ડેટાબેઝનો પણ સમાવેશ થાય છે.
- ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડ ત્યારે જ કાયદેસર રીતે સ્વીકાર્ય બનશે જ્યારે તે ડેટાનું સાચું પ્રતિનિધિત્વ કરે, તેમાં કોઈ અસંકલ્પિત ફેરફાર ન થયો હોય અને સિસ્ટમ સાથે કોઈ ચેડાં ન થયા હોય.
- અદાલતમાં રજૂ કરાતા ડિજિટલ રેકોર્ડ સાથે એક ટેકનિકલ પ્રમાણપત્ર જોડવું ફરજિયાત રહેશે, જેમાં કમ્પ્યુટર સિસ્ટમની વિગતો હશે અને તેના પર અધિકૃત શાખા અધિકારીની સહી અથવા ડિજિટલ હસ્તાક્ષર હોવા જોઈએ.
- જ્યારે કોઈ કેસમાં બેંક પોતે પક્ષકાર ન હોય, ત્યારે જો ન્યાયાધીશ કોઈ ખાસ કારણસર આદેશ ન આપે ત્યાં સુધી બેંક અધિકારીઓને અસલ ચોપડા લાવવા કે સાક્ષી તરીકે હાજર રહેવા માટે મજબૂર કરી શકાશે નહીં.
- કેન્દ્ર સરકાર પાસે એવો અધિકાર રહેશે કે તે સરકારી ગેઝેટમાં નોટિફિકેશન બહાર પાડીને આ કાયદાના નિયમો અન્ય નાણાકીય સંસ્થાઓ પર પણ લાગુ કરી શકે.
મહત્વ
- આ કાયદો જૂના 1891 ના કાગળ આધારિત નિયમોને સ્થાને નવો ટેકનોલોજી-સંગત કાયદો લાવે છે, જેમાં કોર બેંકિંગ સોલ્યુશન્સ (CBS), ફિનટેક અને ક્લાઉડ સિસ્ટમ્સનો સમાવેશ થાય છે.
- બેંકિંગ અને નાણાકીય છેતરપિંડીના કેસોમાં પુરાવાની ચકાસણી સરળ બનશે, જેનાથી કોર્ટના કેસોનો ઝડપી નિકાલ થશે અને આરોપીઓ સામે કાનૂની કાર્યવાહી ઝડપી બનશે.