અગસ્ત્યમલાઈ ઇકોલોજીકલ લેન્ડસ્કેપ અને સર્વોચ્ચ અદાલતનો આદેશ
#જીએસ-૩ #પર્યાવરણ #જૈવવિવિધતા #વન્યજીવન #ટકાઉ વિકાસ #વર્તમાન બનાવો #રાષ્ટ્રીય #ગુજરાત
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલત દ્વારા પર્યાવરણને લગતો એક મહત્વપૂર્ણ અને કડક ચૂકાદો આપવામાં આવ્યો છે.
- અદાલતે અગસ્ત્યમલાઈ ઇકોલોજીકલ લેન્ડસ્કેપ વિસ્તારમાંથી ગેરકાયદેસર કબજાઓ દૂર કરવા માટે સમયમર્યાદા સાથેનો આદેશ આપ્યો છે.
અગસ્ત્યમલાઈ ઇકોલોજીકલ લેન્ડસ્કેપ વિશે
- અગસ્ત્યમલાઈ ઇકોલોજીકલ લેન્ડસ્કેપ એ એક નાજુક અને દુનિયાભરમાં જાણીતો જંગલ વિસ્તાર છે જે અગસ્ત્યમલાઈ બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ (ABR) ની આસપાસ ફેલાયેલો છે.
- ભારત સરકાર દ્વારા આ સંરક્ષિત ક્ષેત્રની સ્થાપના 2001 માં કરવામાં આવી હતી.
- અહીંની અદભુત વનસ્પતિ અને આદિવાસી સંસ્કૃતિને કારણે માર્ચ 2016 માં આ ક્ષેત્ર યુનેસ્કો (UNESCO) ના વર્લ્ડ નેટવર્ક ઓફ બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ્સ માં જોડાયું.
ભૌગોલિક વિસ્તાર અને સ્થાન
- આ આખો વિસ્તાર પશ્ચિમ ઘાટ ની સૌથી દક્ષિણ ટેકો પર કુલ 3,500.36 ચોરસ કિલોમીટર માં ફેલાયેલો છે.
- કેરળ રાજ્યના ભાગમાં પઠાણમથિટ્ટા, કોલ્લમ અને તિરુવનંતપુરમ જિલ્લાના 1,828 ચોરસ કિલોમીટર નો વિસ્તાર આવે છે.
- તમિલનાડુ રાજ્યના ભાગમાં તિરુનેલવેલી, તેનકાસી, થેની અને કન્યાકુમારી જિલ્લાના 1,672.36 ચોરસ કિલોમીટર નો વિસ્તાર સામેલ છે.
મુખ્ય ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય અને ભૌતિક વિશેષતાઓ
- અહીં આવેલી અગસ્ત્યમલા પર્વતમાળાની ઊંચાઈ નેૈયાર અભ્યારણ્ય ની અંદર સમુદ્ર સપાટીથી 1,868 મીટર છે.
- આ જંગલોમાં ઊંચાઈ અને આબોહવા પ્રમાણે સદાબહાર જંગલો, ભેજવાળા પાનખર જંગલો અને ઊંચાણવાળા શોલા ઘાસના મેદાનો જોવા મળે છે.
- આ પર્વતો નદીઓ માટે પાણીનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે, જેમાંથી વહેતી તામ્રપર્ણી અને કરમના નદીઓ ખેતી અને પીવા માટે પાણી પૂરું પાડે છે.
મહત્વ
- આ જંગલોમાં ઔષધીય ઉપયોગમાં લેવાતી 2,000 થી વધુ વનસ્પતિઓની પ્રજાતિઓ થાય છે.
- આ વિસ્તાર બંગાળ વાઘ, એશિયન હાથી અને નીલગીરી તાહર જેવા સંકટમાં મૂકાયેલા પ્રાણીઓનું ઘર છે.
- અહીં કનિકરણ (કનિક્કર) આદિવાસી સમુદાય રહે છે, જેઓ જંગલ અને વનસ્પતિની પરંપરાગત જાણકારી ધરાવે છે.