પિંગલી વેંકય્યાની 150મી જન્મજયંતી
#જીએસ-1 #ઈતિહાસ #આધુનિક ભારત #સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ #જીએસ-3 #વર્તમાન ઘટનાઓ #રાષ્ટ્રીય #પિંગલી વેંકય્યા #રાષ્ટ્રીય ધ્વજ
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- ભારતના વડાપ્રધાને 2 ઓગસ્ટના રોજ પિંગલી વેંકય્યાની 150મી જન્મજયંતી પર શ્રદ્ધાંજલિ અર્પી હતી. તેઓ ભારતના રાષ્ટ્રીય ધ્વજ (તિરંગા)ના ડિઝાઇનર તરીકે જાણીતા છે.
પ્રારંભિક જીવન
- તેમનો જન્મ 2 ઓગસ્ટ 1876ના રોજ આંધ્રપ્રદેશના કૃષ્ણા જિલ્લામાં થયો હતો. 19 વર્ષની ઉંમરે તેઓ બ્રિટિશ આર્મીમાં જોડાયા હતા અને દક્ષિણ આફ્રિકામાં બીજા બોઅર યુદ્ધ (1899 - 1902) દરમિયાન મહાત્મા ગાંધીને મળ્યા હતા.
રાષ્ટ્રીય ધ્વજની ડિઝાઇન અને ઉત્ક્રાંતિ
- તેમણે 1921માં વિજયવાડા ખાતેના આઈ.એન.સી. (INC) અધિવેશનમાં ખાદીમાંથી બનાવેલો સ્વરાજ ધ્વજ મહાત્મા ગાંધીને આપ્યો હતો.
- તેમના શરૂઆતના ધ્વજમાં લાલ અને લીલો રંગ હતો. તે હિંદુ અને મુસ્લિમ સમાજનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા હતા. પછીથી ગાંધીજીની સલાહથી શાંતિ માટે સફેદ પટ્ટો અને આત્મનિર્ભરતા માટે રેંટિયો (ચરખો) ઉમેરવામાં આવ્યો હતો.
- આ ધ્વજને 1931માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસે સત્તાવાર રીતે સ્વીકાર્યો હતો, જે આજના તિરંગાનો પાયો બન્યો.
- વર્ષ 1947માં બંધારણ સભાની સમિતિએ 1931ના તિરંગાની પેટર્ન ચાલુ રાખીને રેંટિયાની જગ્યાએ અશોક ચક્ર મૂકવાની ભલામણ કરી હતી.
- બંધારણ સભાએ 22 જુલાઈ 1947ના રોજ આજના રાષ્ટ્રીય ધ્વજને મંજૂરી આપી હતી અને 15 ઓગસ્ટ 1947ના રોજ તે ભારતનો સત્તાવાર ધ્વજ બન્યો હતો.
રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં ભૂમિકા
- તેઓ 1906 થી 1922 સુધી દેશની આઝાદીની લડતમાં ખૂબ સક્રિય રહ્યા હતા. તેમણે વંદે માતરમ ચળવળ અને હોમ રૂલ ચળવળમાં મહત્વનો ભાગ લીધો હતો.
બહુરંગી પ્રતિભા તરીકે પ્રદાન
- તેમણે 1913માં બાપટલા ખાતે જાપાની ભાષામાં વ્યાખ્યાન આપ્યું હતું, તેથી તેમને લોકો 'જાપાન વેંકય્યા' તરીકે ઓળખતા હતા.
- તેમણે કંબોડિયા કોટન પર ઘણું સંશોધન કર્યું હતું, જેના કારણે તેમને 'પટ્ટી (કપાસ) વેંકય્યા' નામ મળ્યું હતું.
- તેઓ ભૂસ્તરશાસ્ત્રના સ્નાતક હતા અને 1955માં 'ધ મધર ઓફ ડાયમંડ્સ' પુસ્તક લખ્યું હતું. તેથી તેમને 'ડાયમંડ વેંકય્યા' પણ કહેવામાં આવતા હતા. બાદમાં તેમણે ખનીજ સંશોધન વિભાગમાં સલાહકાર તરીકે સેવા આપી હતી.
વારસો અને સન્માન
- તેમણે મદ્રાસ અને બેલ્લારીમાં પ્લેગ ઇન્સ્પેક્ટર તરીકે કામ કર્યું હતું અને મછલીપટ્ટનમમાં એક શિક્ષણ સંસ્થા શરૂ કરી હતી.
- સરકારે 2009માં તેમના સન્માનમાં ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડી હતી અને 2015માં ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયો વિજયવાડાનું નામ બદલીને તેમના નામે રાખવામાં આવ્યું હતું.