જાહેર પરીક્ષા સુધારા વિધેયક 2026 લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું
#GS-2 #શાસન અને સામાજિક ન્યાય #સુશાસન #ભારતીય રાજ્યવ્યવસ્થા અને બંધારણ #સંસદ #જાહેર પરીક્ષા વિધેયક 2026 #શિક્ષણ સુધારણા
મુખ્ય મુદ્દા
- કેન્દ્રીય મંત્રીએ 2024ના કાયદામાં કડક સુધારા કરવા લોકસભામાં જાહેર પરીક્ષા (અનૈતિક સાધનોની અટકાયત) સુધારા વિધેયક, 2026 રજૂ કર્યું છે.
- ગેરરીતિ આચરનાર વ્યક્તિઓ માટે 5 થી 10 વર્ષની જેલ અને ₹50 લાખ સુધીના દંડની જોગવાઈ છે, જ્યારે સંગઠિત પેપર લીક ગેંગ પર ઓછામાં ઓછો ₹10 કરોડનો દંડ લાદવામાં આવશે.
- આ વિધેયક હેઠળ સ્પેશિયલ ટાસ્ક ફોર્સ (STF) માટે 2 મહિનામાં તપાસ અને સ્પેશિયલ ફાસ્ટ ટ્રેક કોર્ટ માટે 3 મહિનામાં ચુકાદો આપવો ફરજિયાત છે.
- ગેરરીતિમાં સામેલ પરીક્ષા એજન્સીઓ પર ₹5 કરોડ સુધીનો દંડ, પરીક્ષાનો તમામ ખર્ચ વસૂલવો અને 8 વર્ષ માટે પ્રતિબંધ મૂકવાની જોગવાઈ છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- કેન્દ્રીય કાર્મિક, જાહેર ફરિયાદ અને પેન્શન રાજ્ય મંત્રીએ લોકસભામાં જાહેર પરીક્ષા (અનૈતિક સાધનોની અટકાયત) સુધારા વિધેયક, 2026 રજૂ કર્યું છે.
સુધારા વિધેયકની રૂપરેખા
- આ કેન્દ્રીય કાયદો પરીક્ષા પદ્ધતિને વધુ સુરક્ષિત બનાવવા માટે હાલના જાહેર પરીક્ષા (અનૈતિક સાધનોની અટકાયત) કાયદા, 2024 માં વ્યાપક સુધારા કરે છે.
- આ વિધેયકનો મુખ્ય હેતુ પરીક્ષાર્થીઓ, સંગઠિત પેપર લીક ગેંગ, પરીક્ષા લેતી એજન્સીઓ અને કોચિંગ માફિયાઓ દ્વારા થતી ગેરરીતિઓ અટકાવવાનો છે.
મુખ્ય સુધારા અને લાવવામાં આવેલા ફેરફારો
- પેપર લીકની તપાસ માટે કેન્દ્ર સરકાર એક ખાસ સ્પેશિયલ ટાસ્ક ફોર્સ (STF) બનાવી શકશે, જેને 2 મહિનામાં તપાસ પૂરી કરવી પડશે.
- રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ રોજબરોજ સુનાવણી હાથ ધરવા માટે સેશન્સ કોર્ટ સ્તરે સ્પેશિયલ ફાસ્ટ ટ્રેક કોર્ટ બનાવવી પડશે.
- ચાર્જશીટ ફાઇલ થયાના 3 મહિનાની અંદર કેસનો નિકાલ કરવો આ કાયદા હેઠળ ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યો છે.
- હાઇકોર્ટે અપીલ સ્વીકાર્યાના 3 મહિનામાં નિર્ણય આપવો પડશે, અને અપીલ 30 દિવસથી વધુમાં વધુ 90 દિવસની અંદર દાખલ કરવાની રહેશે.
- ગેરરીતિમાં દોષિત ઠરેલી પરીક્ષા એજન્સીઓ પરનો પ્રતિબંધ 4 વર્ષથી વધારીને 8 વર્ષ કરવામાં આવ્યો છે.
2024ના કાયદા અને 2026ના સુધારા વિધેયક વચ્ચેની સરખામણી
- ગેરરીતિ આચરનાર વ્યક્તિઓ માટે જેલની સજા 3 થી 5 વર્ષથી વધારીને 5 થી 10 વર્ષ અને દંડ ₹10 લાખથી વધારીને ₹50 લાખ સુધી કરવામાં આવ્યો છે.
- ગેરરીતિ આચરનાર સર્વિસ પ્રોવાઇડર માટે દંડ ₹1 કરોડથી વધારીને ₹5 કરોડ કરવામાં આવ્યો છે, અને પરીક્ષાનો આખો ખર્ચ પણ વસૂલ કરવામાં આવશે.
- પરીક્ષા સંચાલન સાથે જોડાયેલા દોષિત અધિકારીઓ માટે ઓછામાં ઓછી 5 વર્ષની જેલ અને ₹5 કરોડના દંડની જોગવાઈ છે.
- સંગઠિત પેપર લીક ગેંગ અને ક્રાઇમ સિન્ડિકેટ માટે ઓછામાં ઓછી 7 વર્ષની જેલ અને ઓછામાં ઓછો ₹10 કરોડનો દંડ નક્કી કરાયો છે.
- દોષિત એજન્સીઓ પર પ્રતિબંધનો સમયગાળો 4 વર્ષથી વધારીને 8 વર્ષ કરવામાં આવ્યો છે.
- સામાન્ય તપાસ એજન્સીઓની જગ્યાએ 2 મહિનાની કડક સમયમર્યાદા ધરાવતી વિશેષ સ્પેશિયલ ટાસ્ક ફોર્સ (STF)ની જોગવાઈ કરાઈ છે.
- સામાન્ય કોર્ટ કાર્યવાહીના બદલે 3 મહિનામાં સુનાવણી પૂરી કરે તેવી સ્પેશિયલ ફાસ્ટ ટ્રેક કોર્ટ ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે.